Gerilimin tırmandığı bir ortamda Trump, İran’ın müzakere talebinde bulunduğunu öne sürdü. “ABD tarafından hırpalanmaktan yoruldular. İran müzakere etmek istiyor,” dedi.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın kendilerine ulaştığını ve müzakere önerdiğini öne sürerken, protestocuların ölümü nedeniyle Tahran’a karşı 'çok güçlü' askeri seçenekleri değerlendirdiklerini söyledi.
Air Force One’da pazar günü gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, protestocuların öldürülmesinin daha önce çizdiği 'kırmızı çizgi'yi aşıp aşmadığı sorusuna, “Aşmaya başladılar gibi görünüyor” yanıtını verdi.
“Bunu çok ciddiyetle inceliyoruz,” diyen Trump şöyle devam etti: “Ordu da bakıyor, biz de çok güçlü seçenekleri değerlendiriyoruz. Bir karar vereceğiz.”
Gerilimin tırmandığı bir ortamda Trump, İran’ın müzakere talebinde bulunduğunu savundu. “ABD tarafından hırpalanmaktan yoruldular. İran müzakere etmek istiyor,” dedi.
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’na göre, gösteriler sırasında yaşanan şiddette en az 538 kişi hayatını kaybetti; bunların 490’ının protestocu olduğu bildirildi. Aynı kuruluş, 10 bin 600’den fazla kişinin gözaltına alındığını açıkladı. Norveç merkezli İran İnsan Hakları grubu ise pazar günü itibarıyla en az 192 protestocunun öldürüldüğünü duyurdu. Ülke genelindeki internet kesintisi nedeniyle veriye erişimin sınırlı olması, rakamların değişkenlik göstermesine yol açarken, insan hakları örgütleri tüm sayıların eksik olabileceğini vurguluyor. İran yönetimi ise resmi bir bilanço paylaşmadı.
Sert müdahale, ABD’nin olası müdahalesi ihtimalini artırdı. Trump, İran hükümetinin protestocuları öldürmesi halinde müdahale edeceklerini günler önce söylemişti. Trump tehdidini cumartesi gecesi de yineledi. Truth Social’daki paylaşımında, “İran belki de hiç olmadığı kadar ÖZGÜRLÜĞE bakıyor. ABD yardıma hazır!!!” ifadelerini kullandı.
Buna karşılık İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Washington’u 'yanlış bir hesap' yapmaması konusunda uyardı. Kalibaf, İran’a yönelik bir saldırı durumunda İsrail ile ABD’nin bölgedeki çıkarlarının 'meşru hedef' olacağını söyledi. Eski Devrim Muhafızları komutanı olan Kalibaf, “Bir saldırı halinde işgal altındaki topraklar ile ABD’nin tüm üsleri ve gemileri meşru hedefimiz olacaktır,” dedi.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise devlet televizyonunda yayımlanan bir röportajda, İran’ın 'ezeli düşmanlarını' huzursuzluğu tırmandırmakla ve ülkeye 'yurt dışından terörist sokmakla' suçladı. Pezeşkiyan, pazartesi günü şiddeti kınamak amacıyla 'ulusal direniş yürüyüşü' düzenlenmesi çağrısında bulundu.
İran’daki protesto dalgası, son yılların en büyük toplumsal hareketi olarak görülüyor. Başlangıçta ulusal para birimindeki ani değer kaybıyla tetiklenen gösteriler, kısa sürede siyasi reform taleplerine ve hükümetin istifası çağrılarına dönüştü. Ulusal polis şefi Ahmed Rıza Radan, pazar günü 'olayların ana unsurları' olarak tanımladığı kişilerin gözaltına alındığını açıkladı. İran Başsavcılığı ise daha önce, protestolara katılan ya da destek verenlerin “Tanrı’ya düşmanlık” suçlamasıyla, idam cezasını da içeren ağır yaptırımlarla karşılaşabileceğini duyurmuştu.
Perşembe günü ülke genelinde internet erişimi kesildi. İnsan hakları örgütleri, bu kesintinin güvenlik güçlerinin protestoculara karşı ölümcül güç kullanımını artırmasına zemin hazırladığını savunuyor. Ülkeden gelen görüntü ve mesajlar ise çoğunlukla Starlink uydu interneti kullanan aktivistler aracılığıyla sınırlı şekilde dışarıya ulaşabiliyor.