Başbakan Rosen Zhelyazkov’un, GERB-SDS destekli koalisyonu, yolsuzluk ve vergi artışlarına karşı protestoların ardından geçen ay istifa etti.
Bulgaristan Cumhurbaşkanı Rumen Radev, cuma günü yaptığı açıklamada, önceki hükümetin yaygın protestoların ardından istifa etmesi sonrasında önde gelen partilerin hükümet kurma görevini reddetmesi üzerine Bulgaristan’ın erken seçime gideceğini açıkladı.
"Seçime gidiyoruz," diyen Radev, cuma günü Hak ve Özgürlükler İttifakı’na hükümet kurmak için son bir fırsat sundu ancak bu talebi de kabul edilmedi. Böylece bu hafta içinde görevi reddeden üçüncü parti oldu ve ülke, son beş yılda sekizincisi olacak erken seçimin eşiğine geldi.
Parçalı yapıdaki parlamentoda söz konusu partilerin hiçbiri istikrarlı bir çoğunluk oluşturacak yeterli sandalyeye sahip değil.
Başbakan Rosen Zhelyazkov’un, parlamentodaki en büyük grup olan GERB-SDS (GERB-Bulgaristan’ın Avrupalı Gelişimi için Yurttaşlar / SDS-Demokratik Güçler Birliği) tarafından desteklenen koalisyonu, geçen ay devlet içindeki yaygın yolsuzluklara ve bazı vergileri artıracak yeni bütçeye karşı haftalarca süren sokak protestolarının ardından istifa etti.
Bulgaristan’ın 1 Ocak’ta euro para birimine geçerek euro bölgesine katılmasından kısa süre önce gelen bu istifa, anayasal bir süreci tetikledi.
Bu süreçte hem GERB-SDS hem de reformist PP-DB, Radev’in bu hafta sunduğu iktidar koalisyonu kurma teklifini reddetti.
Hak ve Özgürlükler İttifakı’nın da cuma günü teklifini reddetmesiyle birlikte Radev, şimdi bir geçici hükümet atamak ve iki ay içinde erken seçimler için tarih belirlemek zorunda kalacak.
Merkez-liberal çizgide konumlanan Hak ve Özgürlükler İttifakı, ideolojik olarak sert sağ ya da sol bir hatta yer almıyor.
Parti, tarihsel olarak Bulgaristan’daki Türk ve Müslüman azınlığın siyasi temsilcisi olarak bilinen geleneğin devamı niteliğinde ve ülke siyasetinde uzun süredir kilit bir aktör olarak öne çıkıyor.
Bulgaristan, yıpranmış altyapısına AB fonlarının akışını hızlandırmak, yabancı yatırımı teşvik etmek ve sistemik yolsuzluğu ortadan kaldırmak için acilen siyasi istikrara ihtiyaç duyuyor.
Balkan ülkesinde, 2020 yılında yolsuzluk karşıtı kitlesel protestoların merkez sağ GERB partisi liderliğindeki koalisyon hükümetini devirmesinden bu yana sekizince kez seçim yapılıyor.
O zamandan bu yana, ikisi arasında sadece üç ay olan bir dizi seçim, birden fazla merkezci ve sağcı parti tarafından yönetilen istikrarsız koalisyonlara yol açtı.
Bazı gözlemciler son birkaç yılı -sürekli değişkenlik göstermesi minvalinde- "döner kapılı hükümetler" dönemi olarak nitelendirdi ve bu da seçmenler arasında kayda değer bir ilgisizliğe ve istikrarsızlık duygusuna yol açtı.
Protestolar ve hükümet istifası
Bulgaristan hükümetinin 2026 yılı için hazırladığı bütçe tasarısı 2025 Aralık'ta büyük tepkiyle karşılandı.
Başkent Sofya'da uzun yıldır görülmemiş büyüklükte başlayan protestoların ardından 2 Aralık Salı günü hükümet tartışmalı bütçe tasarısını geri çektiğini açıkladı.
1 Aralık Pazartesi gecesi Sofya’da yaklaşık 50 bin kişinin katıldığı protestolara, diğer büyük şehirlerde de benzer şekilde 50 bine yakın kişinin katıldığı bildirildi.
Göstericiler, vergileri ve sosyal güvenlik primlerini ciddi şekilde artırmayı öngören bütçe tasarısına karşı çıktı ve bu yükün esas olarak sıradan çalışanların omzuna bineceğini savundu.
Bu gelişme, Bulgaristan’ın 2026’da euroya geçişi öncesindeki son hazırlık aşamalarına denk geldi.
Bütçe tasarısı geri çekilmiş olsa da bu seferde hükümetteki yolsuzluk iddiaları nedeniyle de protestocular sokaklarda kalmaya devam etti.
Bulgaristan genelinde on binlerce kişi, geniş çaplı yolsuzluk iddiaları nedeniyle iktidardaki merkez sağ hükümetinin istifasını talep etmek üzere gösteriler düzenledi. Bu gösterinin üzerinden bir gün geçmişken, Başbakan Rosen Zhelyazkov'un istifa ettiği bildirildi.
Zhelyazkov, 4 Aralık Perşembe günü Ulusal Meclis’teki olağanüstü oturumda kabinesinin istifasını açıklarken, "Vatandaşların sesini duyuyoruz, taleplerine kulak vermeliyiz. Genç yaşlı herkes istifa çağrısında bulundu. Bu sivil duruş teşvik edilmeli," dedi.
Zhelyazkov, “Ancak şimdi önümüzde başka bir zorluk var: Protestoların, bu noktadan sonra hükümetin nasıl bir profile sahip olması gerektiğini de göstermesi gerekiyor,” diye ekledi.
3 Aralık Çarşamba günü Sofya’da parlamento, hükümet ve cumhurbaşkanlığı binalarının bulunduğu merkezi meydanda büyük kalabalık toplandı.
Göstericiler lazerlerle parlamento binasına “İstifa”, “Mafya Dışarı” ve “Adil Seçimler İçin” yazılarını yansıttı.
Medyanın drone görüntülerine dayanan tahminlerine göre, göstericilerin sayısı 100 bini aştı, bazı kaynaklar ise Sofya’da 150 bine yakın kişinin toplandığını bildirdi.