SDG lideri Mazlum Abdi, birliklerin Fırat’ın batısından çekileceğini açıklarken, Suriye geçici Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara Kürtlere yeni haklar tanıyan bir kararname imzaladı.
Suriye yönetimi, Halep'teki çatışmaların ardından Kürtlere yönelik önemli düzenlemeler içeren yeni bir kararnameyi yürürlüğe koydu.
16 Ocak’ta yayımlanan kararnamede, Kürtlerin Suriye toplumunun ayrılmaz ve kurucu unsurlarından biri olduğu ifade edildi. Düzenleme, Kürtçeye ulusal dil statüsü kazandırarak eğitim sisteminde kullanılmasının önünü açtı.
Yeni kararla birlikte Nevruz resmî tatil ilan edilirken, uzun süredir vatandaşlık statüsünden yoksun olan Kürtlere de yurttaşlık hakkı tanındı. Böylece Kürtlerin siyasi ve kültürel hakları, Suriye’nin 1946’daki bağımsızlığından bu yana en geniş çerçevede kabul edilmiş oldu.
Kararnameyi televizyon aracılığıyla duyuran Şara, Kürt halkına seslenerek ülkenin geleceğinin inşasında aktif rol almaları çağrısında bulundu ve devletin haklarını güvence altına alacağını vurguladı.
Suriye'nin kuzeydoğusunda faaliyet gösteren Demokratik Birlik Partisi (PYD) eski eş başkanı ve başkanlık konseyi üyesi Salih Müslim, Fransız haber ajansı AFP'ye yaptığı açıklamada, kararnameyi "Kürt halkının haklarını geçiştirme ve bölme girişimi" olarak tanımladı.
SDG'den Halep'ten çekilme kararı
Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) lideri Mazlum Abdi cuma günü, Halep'in doğusundan çekme kararı aldıklarını açıkladı.
Abdi, X hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, "Dost ülkelerin ve arabulucuların çağrıları üzerine; entegrasyon sürecini tamamlama konusundaki iyi niyetimizi göstermek ve 10 Mart anlaşmasının maddelerini uygulamaya olan bağlılığımız gereği; İki gündür saldırılara maruz kalan Halep'in doğusundaki mevcut temas hatlarından güçlerimizi, yarın sabah saat 07.00 itibarıyla Fırat'ın doğusundaki bölgelere yeniden konuşlandırmak üzere çekme kararı aldık," ifadesine yer verdi.
Suriye Savunma Bakanlığı Abdi'nin açıklaması ardından SDG güçlerinden boşalacak yerlere, ordu birliklerinin konuşlandırılacağını belirtti.
Suriye ordusu, Kürt nüfusun yoğun olduğu iki mahalleyi aldıktan sonra pazar günü Halep’te kontrolü sağlamıştı.
Siyasi çıkmaz
Çatışmalar, merkezi yönetim ile SDG arasındaki siyasi müzakerelerin tıkandığı bir dönemde başladı.
Geçici Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara yönetimindeki Şam liderliği, mart ayında SDG ile 2025 yılının sonuna kadar Suriye ordusuna entegre olmaları konusunda bir anlaşma imzalamıştı. Ancak bu birleşmenin yöntemi konusunda anlaşmazlıklar sürüyor.
Ankara Suriye'de son haftalarda yükselen gerilimden SDG'yi sorumlu tutarken, Şam yönetimi ise yaşananların Mart 2025’te imzalanan ve SDG’nin devlet kurumlarına entegre edilmesini, Suriye’nin toprak bütünlüğünün korunmasını öngören anlaşmayla açıkça çeliştiğini savunuyor. Yönetim, SDG’yi anlaşma hükümlerini uygulamamakla suçluyor. Kürt yönetimi ise hükümetin taahhütlerini yerine getirmediğini öne sürüyor.
ABD’nin, taraflar arasında tansiyonu düşürmek için arabuluculuk yaptığı ancak son görüşmelerden somut bir sonuç çıkmadığı belirtiliyor.
Aralık 2024’te eski Devlet Başkanı Beşar Esad’ın devrilmesinin ardından kurulan yeni Suriye ordusunu oluşturan bazı gruplar, geçmişte Türkiye destekli silahlı gruplardı ve Kürt güçlerle uzun bir çatışma geçmişine sahipler.
Türkiye, güney komşusu Suriye’nin kuzeyinde bulunan SDG çatısı altındaki en faal ve hakim konumdaki silahlı örgüt Halk Savunma Birlikleri’ni (YPG), Kürdistan İşçi Partisi’nin (PKK) Suriye kolu olarak tanıyor.
Türk Silahlı Kuvvetleri, YPG/SDG unsurlarına karşı Fırat Kalkanı, Zeytin Dalı ve Barış Pınarı operasyonlarını düzenlemişti.
28 Kasım 1978’de Diyarbakır’ın Lice ilçesinde kurulan PKK, Avrupa Birliği, Amerika Birleşik Devletleri (ABD), İngiltere, Fransa, Türkiye ve pek çok başka devlet tarafından terör örgütü kabul ediliyor.
Kararnamenin maddeleri
- Suriyeli Kürt vatandaşlar, Suriye halkının temel ve asli bir parçasıdır. Onların kültürel ve dilsel kimlikleri, çok kültürlü ve birleşik Suriye ulusal kimliğinin ayrılmaz bir parçasıdır.
- Devlet, kültürel ve dilsel çeşitliliği korumayı taahhüt eder; Kürt vatandaşların ulusal egemenlik çerçevesinde miraslarını, sanatlarını yaşatma ve ana dillerini geliştirme hakkını güvence altına alır.
- Kürtçe ulusal bir dildir. Kürtlerin nüfusun önemli bir kısmını oluşturduğu bölgelerdeki devlet okullarında ve özel okullarda, seçmeli müfredatın bir parçası veya kültürel-eğitsel bir faaliyet olarak öğretilmesine izin verilir.
- 1962 yılında Haseke vilayetinde yapılan nüfus sayımından kaynaklanan tüm istisnai kanun ve uygulamalar yürürlükten kaldırılmıştır. Kaydı bulunmayanlar (mektumlar) dahil olmak üzere, Suriye topraklarında ikamet eden Kürt kökenli tüm vatandaşlara, hak ve ödevlerde tam eşitlik temelinde Suriye vatandaşlığı verilir.
- Nevruz Bayramı (21 Mart), baharı ve kardeşliği ifade eden ulusal bir bayram olarak Suriye Arap Cumhuriyeti’nin tamamında ücretli resmi tatil kabul edilir.
- Devletin medya ve eğitim kurumları kapsayıcı bir ulusal söylem benimsemekle yükümlüdür. Etnik veya dilsel temelde her türlü ayrımcılık veya dışlama kanunen yasaktır; ulusal fitneyi körükleyenler yürürlükteki kanunlara göre cezalandırılır.
- İlgili bakanlıklar ve makamlar, kendi yetki alanları dahilinde bu kararnamenin hükümlerini uygulamak için gerekli yürütme talimatlarını çıkarmakla görevlidir.