Çin, uzun yıllar boyunca dünyanın en kalabalık ülkesi konumundaydı. Ancak 2023’te bu unvanı Hindistan’a kaptırdı.
Çin’de tek çocuk politikasının sona ermesinin üzerinden on yıl geçmesine rağmen, doğumları artırmaya yönelik kapsamlı teşvikler henüz sonuç vermiş değil. Nakit desteklerden prezervatiflere vergi getirilmesine kadar uzanan politikalara rağmen, pazartesi günü açıklanan resmi nüfus verileri, dünyanın en kalabalık ikinci ülkesinde düşüşün sürdüğünü gösterdi.
Yeni hükümet istatistiklerine göre Çin’in nüfusu 1,4 milyar seviyesinde azalmaya devam etti ve üst üste dördüncü yıl gerileme kaydedildi. 2025’te toplam nüfus 1,404 milyar olarak açıklanırken, bu rakam bir önceki yıla göre 3 milyon daha düşük.
Veriler, ülkenin karşı karşıya olduğu derin demografik baskıyı ortaya koyuyor. 2025’te doğan bebek sayısı 7,92 milyon ile sınırlı kaldı. Bu, bir önceki yıla kıyasla 1,62 milyonluk ve yüzde 17’lik bir düşüş anlamına geliyor. 2024’te görülen sınırlı artışın kalıcı olmadığı da böylece netleşmiş oldu. Doğum sayıları 2017’den 2023’e kadar yedi yıl üst üste düşmüştü.
Birçok aile, son derece rekabetçi bir toplumda çocuk yetiştirmenin maliyetini ve baskısını en büyük engel olarak gösteriyor. Bu faktörler, hanehalklarını zorlayan ekonomik yavaşlama ve artan yaşam maliyetleriyle birlikte daha da ağırlaşıyor.
Doğurganlık oranı kritik seviyede
Çin, Asya’daki pek çok ülke gibi, kadın başına düşen ortalama çocuk sayısını ifade eden doğurganlık oranında ciddi bir düşüş yaşıyor. Hükümet bu oranı düzenli olarak açıklamıyor; en son 2020’de 1,3 olduğunu bildirmişti. Uzman tahminlerine göre ise oran bugün yaklaşık 1 seviyesinde. Bu, nüfusun mevcut büyüklüğünü korumak için gereken 2,1’in oldukça altında.
Başka bir ölçüte göre bakıldığında da tablo çarpıcı: 2025 doğum oranı, kayıtların tutulmaya başlandığından bu yana en düşük seviyede. Binde 5,63 olan bu oran, her 1000 kişi başına düşen doğum sayısını ifade ediyor.
Teşvikler genişliyor, sonuçlar sınırlı
Çin hükümeti, onlarca yıl boyunca birden fazla çocuğu yasaklayan politikanın ardından 2015’te iki çocuk, 2021’de ise üç çocuk sınırını yürürlüğe koydu. Ancak bu değişiklikler, doğum oranlarını artırmada sınırlı etki yarattı.
Temmuz ayında hükümet, ailelere çocuk başına 3600 yuan (yaklaşık 500 dolar) nakit destek verileceğini duyurdu. Davranışları şekillendirmeye yönelik daha sert adımlar da atıldı. Çin, 2025’te prezervatifleri KDV (katma değer vergisi) muafiyeti listesinden çıkardı. Böylece prezervatifler, 1 Ocak itibarıyla yüzde 13 vergiye tabi oldu.
Öte yandan çocuk yetiştirmeyi teşvik etmek amacıyla anaokulları, kreşler ve eşleştirme (çöpçatanlık) hizmetleri vergi muafiyeti kapsamına alındı.
Çin, uzun yıllar boyunca dünyanın en kalabalık ülkesi konumundaydı. Ancak 2023’te bu unvanı Hindistan’a kaptırdı.