ABD, Rusya'nın yanı sıra Ukrayna ve Avrupalı ortaklarıyla Ukrayna'daki savaşı sona erdirecek bir planın çeşitli taslakları üzerinde görüşmelerde bulundu ancak şu ana kadar bir anlaşmaya varılamadı.
ABD’nin Ukrayna özel temsilcisi Steve Witkoff, Başkan Donald Trump’ın, savaşın yıprattığı ülkede sanayinin gelişmesine katkı sağlayabilecek “gümrüksüz bölge” gibi fikirleri değerlendirdiğini söyledi.
Witkoff, perşembe günü İsviçre’nin Davos kentinde düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu kapsamında gerçekleştirilen “Ukrayna Kahvaltısı” etkinliğinde yaptığı açıklamada, “Başkan, Ukrayna için gümrüksüz bir bölge oluşturulmasından söz etti. Bunun oyunun kurallarını değiştirebileceğini düşünüyorum," dedi.
Rusya ile bir barış anlaşmasının yakın olduğu yönündeki beklentileri güçlendiren Witkoff şu ifadeleri kullandı:
"Bence çok ilerleme kaydettik. Bu sürecin başında biraz kafa karışıklığı vardı. Moskova’ya sık sık gidiyordum ama bunun önemli olduğunu düşünüyorum. Çünkü artık sürecin sonuna geldik ve açıkçası iyimserim."
Witkoff, barış anlaşmasına yönelik müzakerelerin artık tek bir başlığa indiğini ancak bunun ne olduğuna dair ayrıntı vermedi.
ABD, Ukrayna’daki savaşı sona erdirmeye yönelik çeşitli plan taslakları üzerinde Rusya, Ukrayna ve Avrupalı ortaklarıyla görüşmeler yürütse de, şimdiye kadar somut bir anlaşmaya ulaşılamadı.
Witkoff, "Eğer her iki taraf da bu sorunu çözmek istiyorsa, çözüm mutlaka bulunur," dedi.
ABD Başkanı Donald Trump da çarşamba günü yaptığı açıklamada, Rusya ve Ukrayna liderlerinin bir anlaşmaya varamaması halinde “aptal” olacaklarını söyledi.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ve Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ile birlikte Ukrayna Kahvaltısı etkinliğine katılan Witkoff, perşembe günü ilerleyen saatlerde Moskova’ya gitmeyi planladığını da belirtti.
Ancak Kremlin, Witkoff’un barış anlaşmasının yakın olduğu yönündeki açıklamalarına temkinli yaklaştı.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, perşembe günü gazetecilere yaptığı açıklamada, “Ukrayna’da çözüm sürecine ve ilgili diğer konulara dair görüşmeler sürecek,” dedi.
Peskov, Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner’in de aralarında bulunduğu ABD’li temsilcilerin perşembe günü geç saatlerde Moskova’ya ulaşmasının ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya gelmesinin beklendiğini söyledi.
Kremlin’in Witkoff’un iyimserliğini paylaşıp paylaşmadığı sorulduğunda Peskov, "Özellikle Witkoff’un Moskova’ya gelişi ve Putin ile yapacağı görüşme öncesinde, müzakerelerin mevcut aşamasına ilişkin yorum yapmak istemiyoruz," dedi.
Peskov, "Rusya Devlet Başkanı, Başkan Trump’ın şahsen ve Özel Temsilci Witkoff da dâhil olmak üzere ekibinin barış çabalarına büyük değer veriyor. Bu çabaları ve bunların etkinliğini memnuniyetle karşılıyoruz," ifadelerini kullandı.
Kasım ayında ABD, Witkoff ve Jared Kushner tarafından hazırlandığı bildirilen 28 maddelik bir barış planı taslağını Ukrayna’ya sunmuştu.
Söz konusu teklif, Rusya’ya fazla avantaj sağladığı gerekçesiyle Ukrayna ve bazı Batılı müttefikleri tarafından eleştirilmişti.
Barış müzakereleri
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, aralık ayında kendi 20 maddelik barış planını sundu.
Zelenskiy, bu planın Ukrayna - ABD - Avrupa güvenlik anlaşması, Ukrayna - ABD güvenlik anlaşması ve Ukrayna - ABD ekonomik anlaşmasıyla destekleneceğini söyledi.
Ukraynalı müzakereci Oleksandr Bevz’e göre, AB ülkeleriyle hazırlanacak güvenlik garantisi planları kapsamında Ukrayna güçleri ilk savunma hattını oluşturacak, Avrupa liderliğinde birlikler Ukrayna’da konuşlandırılacak ve ABD güvenlik garantileri sağlanacak.
Ukrayna Başbakan Yardımcısı Taras Kaçka, uluslararası ortakların önümüzdeki 10 yıl için Ukrayna’ya yaklaşık 682 milyar euroluk bir ekonomik destek paketini kabul ettiğini açıkladı.
Dünya Bankası, IMF ve AB’nin hesaplamalarına dayanan bu tutarın; savaşın yol açtığı hasarın tazmini, yeniden inşa, ekonomik istikrar ve Ukrayna’nın AB üyeliği için gerekli reformlara bağlı 170 milyar euroluk bir büyüme “ivmesini” kapsadığı belirtildi.
Aralık ayında gazetecilere yaptığı açıklamada Zelenskiy, ABD’nin Ukrayna’ya yönelik güvenlik garantilerinin 15 yıllık bir dönem için öngörüldüğünü ve bu sürenin uzatılabileceğini belirtti.
Zelenskiy, "Önemli kazanımlarımız var. 20 maddelik barış planının yüzde 90’ı üzerinde uzlaşı sağlandı, ABD - Ukrayna güvenlik garantileri ise yüzde 100 oranında kabul edildi. ABD, Avrupa ve Ukrayna’yı kapsayan güvenlik garantileri neredeyse tamamlandı. Askeri boyutta yüzde 100 mutabakat var," ifadelerini kullandı.
Ancak Moskova’nın işgal ettiği Ukrayna toprakları, ateşkes anlaşması durumunda bu bölgeleri elinde tutmakta ısrar etmesi nedeniyle hâlâ temel bir anlaşmazlık konusu olmaya devam ediyor.
Kremlin ayrıca Batılı askerlerin Ukrayna’da konuşlandırılmasını kabul etmeyeceğini de açıkladı.