Ziyaret, İngiltere'nin başbakanlık düzeyinde Çin’e sekiz yıl aradan sonra yapacağı ilk resmi temas olacak.
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, dünyanın en büyük ikinci ekonomisiyle ilişkileri onarmak ve giderek öngörülemez bir hâl alan ABD’ye olan bağımlılığı azaltmak amacıyla salı günü Çin’e gidiyor.
Ziyaret, İngiltere'nin başbakanlık düzeyinde Çin’e sekiz yıl aradan sonra yapacağı ilk resmi temas olacak.
Starmer, son dönemde Çin’i ziyaret eden Batılı liderler arasına katılırken, bu adım İngiltere ile en yakın müttefiki ABD arasındaki gerilimin arttığı bir döneme denk geliyor.
Özellikle ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ı kontrol altına alma tehdidi, Londra -Washington hattında rahatsızlık yaratmış durumda.
Üç gün sürecek ziyarette Starmer’a onlarca iş insanı ile iki bakan eşlik edecek. Başbakan, Pekin’de Çinli liderlerle görüşecek, ardından Şanghay’a geçecek ve programını kısa bir Japonya ziyaretiyle tamamlayacak.
King’s College London’da Çin çalışmaları profesörü olan Kerry Brown’a göre ziyaretin merkezinde, her iki tarafın da ABD’nin ve Trump yönetiminin mevcut tutumunu nasıl değerlendirdiği yer alıyor.
Brown, “Mevcut tablonun en büyük çelişkilerinden biri, Londra’nın yapay zekâ, halk sağlığı ve çevre gibi bazı küresel başlıklarda Pekin’e Washington’dan daha yakın bir çizgide durması,” değerlendirmesinde bulundu.
Hong Kong ve casusluk tartışmalarının ardından ilişkileri sıfırlama çabası
Starmer, 2024’te göreve gelmesinden bu yana Çin ile ilişkileri yeniden kurmayı öncelikleri arasına aldı.
Önceki hükümetler döneminde ilişkiler; Hong Kong’daki demokrasi yanlısı protestolara yönelik baskılar, casusluk iddiaları ve siber saldırı suçlamaları nedeniyle ciddi biçimde gerilmişti.
Ziyaret, Çin açısından da ABD’nin ticaret politikalarıyla sorun yaşayan bir başka Amerikan müttefikini kendine yaklaştırma fırsatı olarak görülüyor.
Bu ay Kanada Başbakanı Mark Carney’nin Çin ziyareti sonrası iki ülke arasında bir ekonomik anlaşmaya varılmış, bunun üzerine Trump Kanada’yı, Çin’le ticaret anlaşmasını sürdürmesi halinde yüzde 100 gümrük vergisi uygulamakla tehdit etmişti.
Çin devletine yakın Global Times gazetesi, Pekin’in 'çok kutuplu bir dünya' vizyonunu savunduğunu ve bu nedenle ülkeler için güvenilir bir ortak olabileceğini yazdı.
Ancak Batılı liderlerin Çin ziyaretlerinden elde edilen sonuçlar farklılık gösteriyor. Kanada, elektrikli araçlar ve kanola yağına yönelik tarifelerde ciddi indirimler sağlarken, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un aralık ayındaki ziyareti sınırlı ekonomik kazanımlarla sonuçlandı.
İngiltere hükümeti, Çin’le daha yakın ticari ve ekonomik ilişkilerin; Starmer’ın kamu hizmetlerine yatırım ve yaşam standartlarını yükseltme vaadini destekleyeceğini savunuyor. Buna karşın bu strateji, hem İngiltere’de hem de ABD’de bazı siyasetçilerin sert eleştirilerine hedef oluyor.
Resmi verilere göre, 2025 ortasına kadar olan 12 aylık dönemde Çin, yaklaşık 100 milyar sterlinlik ticaret hacmiyle İngiltere’nin dördüncü büyük ticaret ortağı konumundaydı.
Mega-elçilik ve Grönland Gölgesi
Ziyaret, İngiltere hükümetinin Çin’in Londra merkezinde dev bir elçilik inşa etme planını onaylamasının hemen ardından gerçekleşiyor. Bazı siyasetçiler, bu yapının Çin’in casusluk faaliyetlerini kolaylaştıracağını savunmuştu.
Starmer geçen ay yaptığı açıklamada, Çin’in İngiltere için ulusal güvenlik riski oluşturduğunu kabul etmiş; buna karşın daha yakın ticari ilişkilerin ülkenin çıkarına olduğunu vurgulamıştı.
Ziyaretin zamanlaması, Trump’ın Çin’in Arktik bölgedeki faaliyetlerini gerekçe göstererek Grönland üzerinde ABD kontrolü gerektiğini savunması nedeniyle, Batılı liderler ile Washington arasındaki ilişkilerin hassaslaştığı bir döneme de işaret ediyor.