Refah Kapısı, İsrail’in Mayıs 2024’te kontrolü ele geçirmesinden bu yana neredeyse tamamen kapalıydı.
İsrail, Gazze ile Mısır arasındaki Refah Sınır Kapısı’nın hafta sonu itibarıyla iki yönlü olarak yeniden açılacağını açıkladı. Karar, ABD Başkanı Donald Trump’ın öncülüğünü yaptığı ateşkes planı kapsamında önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Gazze’ye insani yardımların koordinasyonundan sorumlu İsrail askeri birimi COGAT, pazar gününden itibaren Refah Kapısı’ndan “sınırlı sayıda kişinin” geçişine izin verileceğini duyurdu. Açıklamada, geçişlerin hem İsrail hem de Mısır tarafından güvenlik taramasına tabi tutulacağı ve kapının Avrupa Birliği sınır görevlilerinin gözetiminde faaliyet göstereceği belirtildi.
COGAT ayrıca, Gazze’den çıkacak ve Gazze’ye dönecek Filistinlilerin, İsrail ordusunun kontrolündeki bitişik koridorda ek güvenlik kontrollerinden geçirileceğini açıkladı.
Refah Kapısı, İsrail’in Mayıs 2024’te kontrolü ele geçirmesinden bu yana neredeyse tamamen kapalıydı. İsrail bu adımı, Hamas’ın sınırdan silah kaçakçılığını engellemeye yönelik bir stratejinin parçası olarak savunmuştu. Kapı, 2025’in başlarında kısa süreli bir ateşkes sırasında yalnızca sınırlı sayıda tıbbi tahliye için açılmıştı.
İsrail’in kapının yeniden açılmasına uzun süre direnmesine rağmen, Gazze’de tutulan son rehinenin cenazesinin pazartesi günü İsrail’e getirilmesi sürecin önünü açtı. Başbakan Benyamin Netanyahu da bir gün sonra yaptığı açıklamada, kapının “sınırlı ve kontrollü” biçimde açılacağını duyurmuştu.
Tıbbi tahliyeler öncelikli
İsrailli bir yetkili, ilk aşamada her iki yönde de onlarca Filistinlinin geçişine izin verileceğini söyledi. Buna göre, 50 tıbbi tahliye vakasının Gazze’den çıkmasına, 50 kişinin de Gazze’ye geri dönmesine izin verilecek. Tıbbi hastaların refakatçiyle seyahat edip edemeyeceği ise henüz netlik kazanmadı.
Gazze içinde binlerce kişi savaşın yıkıcı etkileri nedeniyle bölgeden çıkmak isterken, çatışmalar sırasında ayrılmak zorunda kalan çok sayıda Filistinli de evlerine dönmeyi bekliyor. Mısır, halihazırda on binlerce Gazzeliye ev sahipliği yapıyor.
Gazze Sağlık Bakanlığı’na göre yaklaşık 20 bin hasta ve yaralı Filistinli, Gazze dışında tedaviye ihtiyaç duyuyor. Önceki tahliyelerde ağırlıklı olarak çocuklar, kanser hastaları ve ağır travma geçirenler önceliklendirilmiş, büyük kısmı Mısır’da tedavi görmüştü.
Kahire’deki Filistin Büyükelçiliği yetkililerine göre, en az 30 bin Filistinli Gazze’ye geri dönmek için başvuruda bulundu. Yetkililer, kapının yeniden açılmasına ilişkin detayların hâlâ müzakere aşamasında olduğunu vurguluyor.
Ateşkesin ikinci aşaması
Refah Kapısı’nın yeniden açılması, geçen yıl ABD arabuluculuğunda varılan ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasındaki ilk somut adımlardan biri olarak görülüyor. Bu aşamada Gazze’nin silahsızlandırılması, Hamas’ın etkisiz hale getirilmesi ve savaşta büyük ölçüde yıkılan bölgenin yeniden inşasını yönetecek alternatif bir yönetim yapısının oluşturulması gibi son derece tartışmalı başlıklar yer alıyor.
Savaş boyunca Gazze’nin sağlık altyapısı büyük ölçüde tahrip edildi. Sağlık Bakanlığı’na göre 18 binden fazla yaralı, gelişmiş cerrahi müdahaleler için yurt dışına sevk edilmeyi bekliyor.
Savaş öncesinde de ciddi kısıtlamalara tabi olan Refah Kapısı, Gazze’nin dış dünyayla tek doğrudan bağlantısı olma özelliğini taşıyordu. Birleşmiş Milletler verilerine göre 2022 yılında kapıdan 133 binden fazla giriş, 144 binden fazla çıkış kaydedilmişti. Aynı yıl, 150 gün boyunca ticari geçişlere izin verilmiş ve 32 binden fazla yardım ve ticari mal taşıyan kamyon Gazze’ye girmişti.
Gazze’nin İsrail’le ortak dört başka sınır kapısı bulunsa da, Refah Kapısı bölgeyi başka bir ülkeye bağlayan tek geçiş noktası olma özelliğini koruyor.
Netanyahu ise bu hafta yaptığı açıklamada, İsrail’in önceliğinin Hamas’ın silahsızlandırılması ve örgütün kalan tünellerinin yok edilmesi olduğunu söyledi. Bu hedefler gerçekleşmeden Gazze’nin yeniden inşasına izin verilmeyeceğini vurgulayan Netanyahu’nun açıklamaları, Refah Kapısı üzerindeki İsrail kontrolünün müzakerelerde önemli bir baskı unsuru olmaya devam edeceğine işaret ediyor.