Bu sistemler, elektrik kesintisi veya yazılım arızası durumunda acil tahliyeyi zorlaştırdığı gerekçesiyle eleştiriliyor.
Çin, elektrikli araçlarda (EV) kullanılan gizli kapı kollarını yasaklayarak bu tasarımlara karşı adım atan ilk ülke oldu. Özellikle Elon Musk’ın Tesla modelleriyle yaygınlaşan bu tasarım anlayışı, son yıllarda artan güvenlik endişeleri nedeniyle hedefe alınmıştı.
Karar, elektrikli araçların dünya genelinde güvenlik denetimlerinin sıkılaştığı bir dönemde geldi. Çin’de Xiaomi marka elektrikli araçların karıştığı ve iki kişinin hayatını kaybettiği kazalarda, araçlardaki elektrik kesintisi nedeniyle kapıların açılamadığı yönündeki şüpheler, tartışmaları alevlendirmişti.
Devlet medyasına göre yeni düzenlemeler kapsamında, mekanik kapı açma sistemi hem araçların içinde hem de dışında zorunlu hale getiriliyor. Buna göre, bu şartları yerine getirmeyen araçların Çin pazarında satılmasına izin verilmeyecek.
Yeni kurallar 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
Kapı kollarına ölçü ve uyarı zorunluluğu
Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı’nın yayımladığı düzenlemeye göre, bagaj kapağı hariç her yolcu kapısının dış yüzeyinde, kapı koluna erişim için en az 6 cm x 2 cm x 2,5 cm ölçülerinde girintili bir alan bulunması gerekecek. Araç içindeyse kapının nasıl açılacağını gösteren, en az 1 cm x 0,7 cm boyutlarında görsel veya işaretlerin yer alması zorunlu olacak.
Yetkililer, hâlihazırda onay almış ve Çin pazarına giriş sürecinin son aşamasında olan araçlara iki yıllık uyum süresi tanınacağını açıkladı. Bu süre içinde üreticilerin tasarımlarını yeni kurallara uygun hâle getirmesi gerekecek.
Gizli kapı kolları neden tartışmalı?
Gizli kapı kolları, Çin’in 'yeni enerji araçları' (NEV) olarak tanımladığı; elektrikli, hibrit ve yakıt hücreli araçlarda yaygın biçimde kullanılıyor. Resmi verilere göre, Çin’de en çok satan ilk 100 NEV modelinin yaklaşık yüzde 60’ında bu tasarımlar yer alıyor.
Ancak bu sistemler, elektrik kesintisi veya yazılım arızası durumunda acil tahliyeyi zorlaştırdığı gerekçesiyle eleştiriliyor. Çin’in otomotiv sektöründeki küresel ağırlığı göz önüne alındığında, düzenlemenin yalnızca Çin pazarını değil, uluslararası otomotiv tasarımlarını da etkilemesi bekleniyor.
Tesla ve Batı’da artan incelemeler
Çin’in attığı adım, Tesla’nın kapı kollarına yönelik ABD ve Avrupa’daki incelemelerle de örtüşüyor. ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi (NHTSA), Kasım ayında Tesla’nın elektrikle çalışan kapı kolları hakkında resmi bir soruşturma başlatmıştı.
NHTSA, Tesla’nın amiral gemisi sayılan 2021 Model Y araçlarında kapı kollarının aniden çalışmayı durdurduğuna dair dokuz şikâyet aldığını açıkladı. Dört vakada, araç sahiplerinin içeride mahsur kalan çocukları kurtarmak için cam kırmak zorunda kaldığı bildirildi.
Avrupa’da da benzer düzenlemelerin gündeme gelmesi beklenirken, Çin’in kararı otomotiv sektöründe tasarım ile güvenlik arasındaki dengeyi yeniden tartışmaya açmış durumda.