Rus güçlerinin Ukrayna’da giderek daha fazla Starlink’e eriştiği iddiaları, bu teknolojinin nasıl çalıştığı ve erişimi kısıtlamanın neden bu kadar karmaşık olduğu konusunda soruları gündeme getirdi.
Polonya Dışişleri Bakanı Radosław Sikorski, 27 Ocak’ta Elon Musk’ın uydu internet hizmeti Starlink’i “savaş suçlarından para kazanmakla” suçladı. Bu suçlama, teknolojinin Rus güçleri tarafından Ukrayna’yı hedef almak için kullanıldığına dair iddiaların ardından geldi.
Suçlama, ABD merkezli Savaş Araştırmaları Enstitüsü (Institute for the Study of War -ISW) tarafından sunulan yeni kanıtların ardından dile getirildi.
ISW, Rus güçlerinin Starlink uydu sistemlerini giderek daha fazla kullanarak saldırı dronlarının menzilini önemli ölçüde artırdığını ileri sürdü.
İddiaların ardından Ukrayna Savunma Bakanlığı ve Musk’ın şirketi SpaceX, Rus güçlerinin Starlink’i kullanmasını engellemek için birlikte çalışacaklarını duyurdu.
Peki bu teknoloji nedir ve Musk’ın Rusya tarafından kullanılmasına izin verdiğine dair kanıt var mı?
Starlink nedir?
Starlink, Elon Musk’ın SpaceX şirketinin bir yan kuruluşu olan Starlink Services tarafından işletilen bir uydu internet ağıdır. Şu anda yaklaşık 150 ülke ve bölgeyi kapsıyor.
Şubat 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı topyekûn işgalinin başlamasından bu yana hem insani hem de askeri amaçlarla yaygın şekilde kullanıldı. Maliyetlerin bir kısmı Haziran 2023’ten bu yana ABD Savunma Bakanlığı tarafından karşılanıyor.
Mart 2025 itibarıyla Polonya Dijital İşler Bakanlığı, Ukrayna’daki Starlink hizmetlerini desteklemek için yılda yaklaşık 50 milyon dolar ödüyor.
Starlink, askeri birlikler tarafından sahada iletişim için, devlet kurumları tarafından kamu hizmetlerini sürdürmek ve dijital kimlik sistemlerini çalışır halde tutmak için, hastaneler ve acil durum hizmetleri tarafından ise elektrik kesintileri sırasında kullanılıyor.
Musk daha önce Starlink’in şirketin kullanım koşullarına göre saldırı amaçlı askeri operasyonlarda yasak olduğunu söylemiş ve tırmanma riski gerekçesiyle Rusya’nın işgali altındaki Kırım üzerinde hizmeti etkinleştirmeyi reddetmişti.
Buna rağmen Secure World Foundation’dan uzay güvenliği analisti Victoria Samson, Euronews’un doğrulama ekibi The Cube’a Starlink’in, operatörler arasında uzun menzilli iletişimi mümkün kılarak dron saldırılarını destekleyebileceğini söyledi.
Starlink donanımlı dronların Ukrayna kuvvetlerinin uyguladığı karıştırma (jam) girişimlerine karşı da dirençli olduğu belirtiliyor.
Rusya’nın kullanımı hakkında ne biliyoruz?
Rus güçlerinin Starlink hizmetlerine eriştiğine dair raporlar 2024’ten itibaren ortaya çıkmaya başladı. SpaceX o dönemde Starlink’i Rusya’ya satmadığını ya da göndermediğini ve Rus hükümeti ya da ordusuyla iş yapmadığını söyledi.
Ayrıca Rusya’ya yönelik uluslararası yaptırımlar ve ihracat kontrolleri, Moskova’nın bu teknolojinin donanımını yasal yollarla edinmesini teoride zorlaştırıyor.
Buna rağmen Ukraynalı yetkililer, Starlink terminalleriyle donatılmış Rus dronları tarafından “yüzlerce” saldırı gerçekleştirildiğine dair kanıtları olduğunu söylüyor.
Bu teknoloji, Ukrayna’nın GPS ve radyo sinyallerini karıştırarak dronları etkisiz hale getiren elektronik savunmalarını aşmalarına olanak tanımış olabilir.
Ukraynalı savunma teknolojisi danışmanı Serhiy Beskrestnov, Telegram’da yaptığı paylaşımda Starlink’in, Harkiv bölgesinde beş kişinin öldüğü bir yolcu trenine yönelik son Rus dron saldırısında kullanılmış olabileceğini iddia etti.
University College London’dan uluslararası güvenlik uzmanı Melanie Garson, The Cube’a mevcut kanıtların Moskova’nın Starlink’i müttefikleri aracılığıyla tedarik ederek, sahada ele geçirerek ya da ikincil/gölge piyasalardan satın alarak elde ettiğini gösterdiğini söyledi.
İddiaların ardından Ukrayna Savunma Bakanlığı, yetkisiz Starlink kullanımını kısıtlamak için SpaceX ile birlikte çalıştığını açıkladı.
Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov, yalnızca kayıtlı Starlink terminallerinin Ukrayna içinde çalışmasına izin veren bir “beyaz liste” doğrulama sisteminin devreye sokulduğunu duyurdu.
Musk, bu girişimin başarılı göründüğünü söyledi ve Kiev’i “yetkisiz kullanım” vakalarını bildirmeye çağırdı. Açıklamaları Ukraynalılar tarafından olumlu karşılandı.
Erişimi engellemek neden zor?
Uzmanlara göre, savaş bölgesinde Rusya’nın Starlink’e erişimini kısıtlamak teknik olarak karmaşık çünkü bu aynı zamanda Ukraynalı kullanıcıların da bağlantısının kesilmesi riskini taşıyor.
Samson, SpaceX’in Starlink kapsama alanını coğrafi sınırlama (geofencing) yoluyla kısıtlayabileceğini, yani sistemin yalnızca belirlenmiş bölgelerde çalışmasına izin verilebileceğini söyledi.
Ancak aktif bir cephe hattında bu zor; çünkü hat sürekli "ileri geri hareket ediyor" ve bu durum Ukrayna’nın Starlink kullanımını da kesintiye uğratma riski barındırıyor.
Oxford Thermofluids Enstitüsü’nden kıdemli araştırma görevlisi David Bacci, Ukrayna’da 2024’te bildirilen Starlink kesintilerinin, Starlink’in Rus kullanımını engellemeye çalışırken uyguladığı bu tür coğrafi sınırlamalardan kaynaklanmış olabileceğini belirtti.
Ele geçirilen ya da başka şekilde yönlendirilen Starlink terminallerini devre dışı bırakmak da ek zorluklar yaratıyor.
Sonuç olarak, Elon Musk ya da SpaceX’in Starlink hizmetlerini doğrudan Rus güçlerine sağladığına dair hiçbir kanıt yok.
Bağımsız analistler, Rus birliklerinin Starlink terminallerine muhtemelen sahada ele geçirerek ya da yasa dışı piyasalardan temin ederek eriştiğini ve bunları dron operasyonlarını desteklemek için yasa dışı şekilde kullandığını söylüyor.