BM Güvenlik Konseyi toplantısı, Filistin topraklarının geleceğinin ele alınacağı ABD Başkanı Donald Trump’ın ilk Barış Kurulu buluşmasının arifesinde yapıldı.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) üyeleri çarşamba günü Gazze’deki ateşkes anlaşmasının kalıcı hale getirilmesi çağrısı yaptı ve işgal altındaki Batı Şeria’da kontrolü genişletmeye yönelik İsrail adımlarını iki devletli çözüm umutları için tehdit olarak eleştirdi.
REKLAM
REKLAM
BMGK toplantısı, ABD Başkanı Donald Trump’ın Filistin topraklarının geleceğini ele almak üzere düzenleyeceği ilk “Barış Kurulu” buluşması öncesinde yapıldı.
İngiltere, İsrail, Ürdün, Mısır ve Endonezya dışişleri bakanları; bazı Arap ve İslam ülkelerinin Washington’a gitmeden önce Gazze ve Batı Şeria’nın görüşülmesini talep etmesi üzerine Konsey’in aylık Orta Doğu toplantısına katıldı.
Filistin’in BM Daimi Temsilcisi Riyad Mansur, "İlhak, BM Şartı’nın ve uluslararası hukukun en temel kurallarının ihlalidir. Aynı zamanda Başkan Trump’ın planına aykırıdır ve süren barış çabalarına varoluşsal bir tehdittir,” dedi.
Toplantıda, 15 üyeli Konsey’de "Barış Kurulu" davetini kabul eden tek ülke olan Pakistan da İsrail’in tartışmalı Batı Şeria yerleşim projesini “hükümsüz” olarak niteledi ve bunun “uluslararası hukukun açık ihlali” olduğunu söyledi.
Pakistan Dışişleri Bakanı Ishaq Dar, "İsrail’in Batı Şeria üzerindeki kontrolünü genişletmeye yönelik son yasa dışı kararları son derece kaygı verici," ifadelerini kullandı.
Eleştiriler, İsrail’in işgal altındaki Batı Şeria’daki kontrolünü derinleştirecek tartışmalı bir arazi düzenleme süreci başlatmasının ardından geldi.
İsrail Enerji Bakanı Eli Cohen bu adımın Filistin devletinin kurulmasını engelleyecek “fiili egemenlik” anlamına geldiğini savunurken, yaklaşık 3,4 milyon Filistinlinin yaşadığı bölge için Arap ülkeleri ve insan hakları örgütleri bunu yasa dışı ilhak olarak nitelendirdi.
BM toplantısında ayrıca 10 Ekim’de yürürlüğe giren ABD arabuluculuğundaki ateşkes anlaşması da ele alındı. Hamas öncülüğündeki saldırıların ardından başlayan savaş sonrası ilk kez İsrailli ve Filistinli sivil toplum temsilcileri Konsey’e brifing verdi.
Trump’ın 'Barış Kurulu' için hedefler daha mı büyük?
Çarşamba günü konuşan İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, dikkatlerin BM oturumunda değil, uluslararası toplumun odağının Barış Kurulu toplantısında olacağını söyledi.
Saar, Konsey’i “İsrail karşıtı bir takıntıyla enfekte olmakla” suçladı ve hiçbir ülkenin “Kutsal Kitap toprakları üzerindeki tarihî ve belgelenmiş hakkından daha güçlü bir hakka sahip olmadığını” savundu.
Başlangıçta perşembe günü yapılması planlanan üst düzey BM oturumu, Trump’ın kurul toplantısının aynı gün gerçekleşeceğini açıklamasının ardından yeniden planlandı.
Ancak bunun iki toplantıya da katılmayı planlayan diplomatlar için seyahat sorunlarına yol açacağı ortaya çıktı. Bu durum, BM’nin en güçlü organı ile Trump’ın yeni girişimi arasında örtüşme ihtimalinin arttığını ve küresel çatışmalara arabuluculuk yapma iddiasındaki kurulun Güvenlik Konseyi’ne rakip olabileceği yönündeki kaygıları güçlendirdi.
Trump başkanlığındaki kurul başlangıçta Gazze’nin geleceğine ilişkin 20 maddelik planı denetleyecek küçük bir liderler grubu olarak tasarlanmıştı. Ancak kurulun dünya genelindeki çatışmalarda arabulucu rolü üstlenmesine yönelik yeni vizyon, önemli müttefiklerde şüphe yarattı.
Şimdiye kadar 20’den fazla ülke katılım davetini kabul ederken, Fransa ve Almanya dâhil bazı yakın ABD ortakları henüz katılmadı ve kapsamlı reformlar ile bütçe kesintileri sürecindeki BM’ye desteklerini yineledi.
ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz ise Barış Kurulu’na katılmayan ülkeleri dolaylı biçimde eleştirerek, kurulun Güvenlik Konseyi’nden farklı olarak “sadece konuşmadığını, harekete geçtiğini” söyledi.
“Kurulun yapısının alışılmadık ve eşi görülmemiş olduğu yönünde eleştiriler duyuyoruz. Ancak eski yöntemler işe yaramıyordu,” dedi Waltz.
Trump bu hafta başında, kurul üyelerinin Gazze’nin yeniden inşası için 5 milyar dolar taahhüt ettiğini ve bölgeye uluslararası istikrar ile polis gücü kapsamında binlerce personel göndereceklerini açıkladı.
Ayrıntılar sınırlı olsa da Endonezya ordusu, olası bir insani yardım ve barış misyonu kapsamında haziran sonuna kadar 8 bine kadar askerin Gazze’ye gönderilmeye hazır olacağını duyurdu.