Yeni bir rapora göre, insan kaynaklı emisyonlar nedeniyle daha önce 'yönetilebilir' kabul edilen fırtınalar artık 'tehlikeli felaketlere' dönüşüyor.
Bilim insanları, Batı Akdeniz’i art arda vuran şiddetli hava olaylarının ardından Avrupa’daki kış sağanaklarının daha da “ağırlaşacağı” uyarısında bulunuyor.
REKLAM
REKLAM
Ocak ortasından bu yana alışılmadık derecede yüksek sayıda isimlendirilmiş fırtına; Portekiz, İspanya ve Fas gibi ülkelere kasırga şiddetinde rüzgârlar ve benzeri görülmemiş miktarda yağış getirdi.
"Durmak bilmeyen" yağışlar, yollar ve enerji hatları gibi hayati altyapılarda geniş çaplı yıkıma yol açtı. Hasarın milyarlarca euroyu bulduğu tahmin ediliyor. Aşırı hava koşulları nedeniyle yüz binlerce kişi yerinden olurken, 50’den fazla kişi hayatını kaybetti.
Örneğin İspanya’nın güneyindeki Grazalema köyünde, normalde bir yılda düşmesi beklenen yağışın tamamından fazlası yalnızca birkaç gün içinde kaydedildi. Portekiz’de ise Leo Fırtınası, istatistiksel olarak en fazla yüzyılda bir görülebilecek düzeyde bir günlük yağış miktarına neden oldu.
İklim değişikliği Avrupa’daki kış sağanaklarına neden oluyor mu?
World Weather Attribution (WWA) uluslararası iklim araştırma grubu tarafından yapılan yeni bir analiz, İspanya, Portekiz ve Fas’ta en ağır etkiyi yaratan aşırı yağış olaylarının olasılığını ve şiddetini inceledi.
Rapora göre, en ekstrem bir günlük yağış olaylarının şiddetinde “açık bir artış” tespit edildi. İncelenen güney bölgede bu artış yüzde 36, kuzey bölgede ise yüzde 29 olarak ölçüldü.
Bu da sanayi öncesi döneme kıyasla küresel sıcaklıkların 1,3°C artmasının ardından, en yağışlı günlerin artık yaklaşık üçte bir oranında daha ıslak geçtiği anlamına geliyor.
Araştırmacılar, gözlemlenen bu artışları iklim modeli simülasyonlarıyla birleştirdi. Sonuçta, insan kaynaklı karbon emisyonlarının kuzey bölgede yağış şiddetini yüzde 11 artırdığı belirlendi.
Güney bölgede ise iklim modelleri, gözlemlenen artış eğilimini yeniden üretemedi.
İber Yarımadası ve Fas çevresindeki deniz suları olağanüstü sıcak olmasa da rapor, fırtınaların Atlantik’in daha batısındaki güçlü ila şiddetli sıcak hava dalgasından nem taşıyan “atmosferik nehirler” tarafından güçlendirildiğini ortaya koydu.
'Tehlikeli felaketlere' giden yol
Imperial College London Çevre Politikası Merkezi’nde İklim Bilimi Profesörü Dr. Friederike Otto, "Daha önce görece yönetilebilir olan hava olayları artık daha tehlikeli felaketlere dönüşüyor. İklim değişikliği tam olarak böyle yaşanıyor," dedi.
Otto, fosil yakıt kullanımı başta olmak üzere insan faaliyetlerine doğrudan atfedilebilen yüzde 11’lik artışa işaret ederek, "On yıllar içinde sahada gözlemlediğimiz daha yüksek artışlarla birlikte değerlendirildiğinde, iklim değişikliğinin bu yoğun sağanakları daha şiddetli hale getirdiğinden eminiz," ifadelerini kullandı.
Avrupa’nın bu tür aşırı hava olaylarının daha da kötüleşmesini önlemek için gerekli bilgi ve araçlara sahip olduğunu belirten Otto, "Sıcaklıktaki her ek derece artışı için mücadele etmeye değer," değerlendirmesinde bulundu.
Avrupa’nın planlama kapasitesi tartışılıyor
Kızılhaç Kızılay İklim Merkezi’nden Maja Vahlberg ise fırtınalarda hayatını kaybeden ve yerinden edilen kişi sayısının, mevcut koruma mekanizmalarının yetersiz kaldığını gösterdiğini söyledi.
Vahlberg, "Yerel kapasiteye acilen yatırım yapılmalı. Ayrıca şehir planlaması, ‘aşırı’ kabul edilen hava olaylarının her yıl değiştiği bir geleceği hesaba katacak şekilde güncellenmeli," diye konuştu ve ekledi:
"Biz yalnızca değişen hava koşullarıyla değil, iklim değişikliğinin tetiklediği bir insani krizle karşı karşıyayız."
Ayın başında bazı uzmanlar, Portekiz’deki fırtınaların yol açtığı sonuçların planlama eksiklikleri olmasaydı önlenebileceğini ya da en azından etkisinin azaltılabileceğini savunmuştu.