Araştırmacılara göre bu değişiklikler, önümüzdeki onyıllar ve yüzyıllar boyunca “geri döndürülemez” olacak.
İklim değişikliği Avrupa’nın okyanuslarının sağlığını tehlikeye atıyor ve bundan etkilenen sadece deniz yaşamı değil.
REKLAM
REKLAM
Yeni bir çalışma, değerli su altı kültürel mirasın okyanus asitlenmesi nedeniyle tehdit altında olduğu uyarısında bulunuyor.
Araştırma, birçok arkeolojik hazinenin yapı taşını oluşturan malzemelerin, suyun pH seviyesi düştüğünde bozulma riskiyle karşı karşıya olduğunu ortaya koydu.
Okyanus asitlenmesi su altı kültürel mirasının korunmasını ciddi biçimde zora sokuyor
İtalya’daki Padova Üniversitesi’nin koordinasyonunda yürütülen araştırma, okyanus asitlenmesinin, iklim değişikliğinin doğrudan sonucu olarak, su altındaki arkeolojik alanların çürümesini nasıl hızlandırabileceğini inceledi.
Baş araştırmacı Luigi Germinario’nun aktardığına göre bilim insanları, deniz ortamlarında tarihî malzemelerin çözünme ve biyolojik bozulma yoluyla ne kadar hızlı yıprandığını inceledi ve elde edilen bulguları geniş ölçekli iklim modelleriyle birleştirdi.
Sonuçlar kaygı vericiydi. Taşlardaki bozulma sanayi öncesi dönemde minimum düzeydeydi ve bugün hâlâ nispeten sınırlı kalıyor, ancak artan emisyonlar, yıpranma hızlarında üstel bir artışı tetikleyebilir.
Germinario, malzemelerin özellikleri ve biyokolonizasyonun – su altındaki yapılara mikroorganizmaların yerleşmesi ve çoğalması – dinamiklerindeki değişimlerden etkilenen bu değişimlerin, önümüzdeki on yıllar ve yüzyıllar boyunca "geri döndürülemez" olacağını İtalyan ulusal gazetesi La Repubblica’ya anlattı.
Çalışma (kaynak İngilizce), Communications Earth & Environment dergisinde yayımlanarak, "okyanus asitlenmesinin su altı kültürel mirasının korunması açısından ciddi bir meydan okuma oluşturacağı ve koruma ile uyum politikalarını her zamankinden daha acil hale getireceği" uyarısında bulundu.
Doğal olarak asidik sularda yapılan simülasyonlar bozulma riskini ortaya koyuyor
Araştırmacılar, gelecekteki asitlenme senaryolarını simüle etmek için su altında saha testleri gerçekleştirdi.
Ekip, volkanik tabanının ortam sıcaklığında neredeyse saf karbondioksit yayan doğal CO₂ "bacaları" oluşturduğu İtalya’nın Ischia adası açıklarındaki sularda çalıştı; bu bölge, okyanus asitlenmesini incelemek için adeta yaşayan bir laboratuvar işlevi görüyor.
Germinario, "Burası, aşırı asitlenme düzeylerinde bile, önümüzdeki on yıllar ve yüzyıllar için öngörülen senaryoların gerçekte nasıl görünebileceğini görmemizi sağlayan doğal bir ortam" diye açıklıyor.
Ekip, kültürel miras alanlarında yaygın olarak kullanılan çeşitli taş türlerinden örnekler içeren panoları suya daldırdı.
Bu panolar CO₂ bacalarının çevresinde farklı noktalara yerleştirilerek çok çeşitli pH düzeylerine ve asitlenme koşullarına maruz bırakıldı.
Laboratuvara döndüklerinde araştırmacılar, farklı pH seviyelerinin çözünme ve erozyon üzerindeki etkilerini görüntülemek ve ölçmek için üç boyutlu yüzey modelleri üreten yüksek çözünürlüklü bir optik profilometre adlı cihazı kullandı.
Germinario, "Bu sayede, günümüzde ve gelecekte su altındaki bir arkeolojik alanda bulunan taş bir esere neler olabileceğini simüle edebildik" dedi.
Yüzeydeki küçük bozulmalar bile geri döndürülemez bilgi kaybı anlamına gelebilir
Bulgular, Avrupa’nın su altı kültürel mirası için kaygı verici bir gelecek tablosu çiziyor.
En kırılgan eserler, özellikle de çok gözenekli ya da ince taneli olduklarında, mermer ve kireçtaşı gibi kalsiyum karbonat açısından zengin olanlardır.
Araştırmacılar, "Bu malzemelerin kimyasal bileşimi, iklim değişikliğine karşı kırılganlığı bilim insanları ve kamuoyu tarafından uzun süredir bilinen mercanlara benziyor" diye belirtiyor.
Araştırma, en büyük risk altında olan eserlerin, heykel öğeleri, oymalar ve mozaikler gibi çok ince, özenli ayrıntılara dayanan tarihî ya da sanatsal değere sahip olanlar olduğunu ortaya koydu.
İtalya, bir antik Roma kentinden kalma mozaikler ve mermer zeminlere sahip su altı hazinelerinden Baia Arkeoloji Parkına ve Puglia’daki Egnazia Roma limanına ev sahipliği yapıyor.
Germinario, "Görünüşte ufak gibi duran yüzey bozulmaları bile geri döndürülemez bilgi kaybı anlamına gelebilir" dedi.