Ortadoğu'daki son gelişmelere değinen Fidan, 'Temel isteğimiz karşılıklı saldırıların bir an önce durması ve yeniden diplomasiye dönülmesi,' dedi.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından başlayan çatışmalar dördüncü gününe girerken, Orta Doğu’da çatışmanın daha geniş bir bölgesel savaşa dönüşebileceği yönündeki endişeler de giderek artıyor.
REKLAM
REKLAM
Özellikle Körfez’deki enerji altyapısı ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin gelişmeler, krizin küresel ekonomik etkilerine dair kaygıları da beraberinde getirdi.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, medya kuruluşlarının Ankara temsilcileriyle bir araya geldiği iftar programında yaptığı değerlendirmede, mevcut tablonun hem bölgesel hem küresel istikrar açısından riskler barındırdığını belirtti.
Fidan, İran’ın bölgedeki ABD üslerini hedef almasının çatışmayı daha geniş bir güvenlik krizine dönüştürme ihtimali taşıdığını ifade etti. Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının ise küresel finans ve enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açabileceğini ifade etti.
'En olumsuz senaryo bölgesel istikrarsızlık'
Mevcut şartlarda en olumsuz senaryonun çatışmaların tırmanarak İran’la birlikte tüm bölgeyi içine çeken bir istikrarsızlık ortamına dönüşmesi olduğunu kaydeden Fidan, “Temel isteğimiz karşılıklı saldırıların bir an önce durması ve yeniden diplomasiye dönülmesi,” diyerek, bu mesajı tüm temaslarında vurguladıklarını belirtti.
Fidan, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun İran’ı uzun vadede tehdit olmaktan çıkarma hedefi olduğunu ve bunun askeri kapasitenin zayıflatılmasından rejim değişikliğine kadar uzanan farklı senaryolar içerdiğini ifade etti.
Çatışmaların en erken İran’ın temel askeri kabiliyetlerinin etkisiz hale getirilmesiyle, en geç ise rejim değişikliğiyle sona erebileceğini dile getiren Fidan, bunun zamana yayılabilecek bir askeri süreç anlamına geldiğini söyledi.
İran’ın Körfez’deki enerji hedeflerine yönelik saldırılarla maliyet üretmeye çalıştığını belirten Fidan, enerji arz güvenliği açısından risklerin arttığını kaydetti. Körfez ülkelerinin İran’a karşılık verdiğine dair iddialar bulunduğunu, ancak bunun resmi olarak teyit edilmediğini ifade etti.
Fidan, Avrupa Birliği Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile temas halinde olduklarını belirterek, çok katmanlı diplomatik girişimlerin sürdüğünü söyledi.
Gerilimin Türkiye'ye etkisi
Fidan, İran’daki Kürt grupların hareketliliğinin yakından takip edildiğini belirterek, Kürdistan İşçi Partisi'nin (PKK) bölgedeki zayıflıklardan faydalanmaya çalışabileceğini söyledi. “Terörsüz Türkiye” hedefinin bölgesel denklemden bağımsız değerlendirilemeyeceğini ifade etti.
28 Kasım 1978’de Diyarbakır’ın Lice ilçesinde kurulan PKK, Avrupa Birliği, Amerika Birleşik Devletleri (ABD), İngiltere, Fransa, Türkiye ve pek çok başka devlet tarafından terör örgütü kabul ediliyor. PKK militanları, 40 yıla yakındır sürdürdükleri saldırılarda, resmi rakamlara göre 15 bin'e yakın kişiyi öldürdü.
Kuzey Kıbrıs için mevcut aşamada yüksek bir risk görmediğini, Güney Kıbrıs açısından da riskin sınırlı olduğunu belirten Fidan, İran kaynaklı olası tehditlere ilişkin olarak Türkiye’nin gerekli irade ve kapasiteye sahip olduğunu söyledi.
İran’da çifte vatandaşlar dahil yaklaşık 20 bin Türk vatandaşı bulunduğunu belirten Fidan, şu ana kadar yaralanan ya da hayatını kaybeden Türk vatandaşı olmadığını söyledi. Sınır kapılarından geçişlerin sürdüğünü ve çağrı merkezlerine yoğun başvuru geldiğini aktardı.
Olası bir göç dalgasına karşı ilgili kurumlarla koordinasyon içinde planlama yapıldığını da sözlerine ekledi.
Bölgesel kriz derinleşiyor
ABD ve İsrail geçtiğimiz cumartesi İran’a geniş çaplı hava saldırıları başlattı. Operasyonlarda, İran'ın dini lideri Ali Hamaney’in de aralarında bulunduğu çok sayıda üst düzey ismin öldürüldüğü bildirildi.
Çatışmalar bugün dördüncü gününe girerken, ABD ve İsrail’in İran’daki hedeflere yönelik hava saldırıları sürüyor. İran ve İran destekli milis grupların da İsrail ve bazı Arap ülkelerindeki ABD üsleri ve temsilciliklerine saldırıları devam ediyor.
İran Devrim Muhafızları, dün akşam saatlerinde yaptıkları açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığı öne sürüldü. İsrail ise Hizbullah’ın saldırılarını gerekçe göstererek, Lübnan genelinde operasyon başlattı ve Beyrut’un güneyini hedef aldı.
İran devlet medyası, cumartesi gününden bu yana 700'den fazla kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu. İsrail’de ise Beyt Şemeş kentine yönelik İran füze saldırısında en az 9 kişinin öldüğü, 27 kişinin yaralandığı açıklandı.
Bölgede can kayıpları artarken, Körfez Arap ülkeleri kritik tesisleri hedef alan saldırıların ardından İran’a karşı misilleme uyarısında bulundu. Çatışmanın bölge genelinde daha da genişleme riski artıyor.
Gelişmeler için Canlı Blog’umuzu takip edebilirsiniz.