Körfez ülkelerinde yaşayanlar artık gök gürültüsünü andıran patlamaların dehşet verici gerçekliği içinde yaşıyor. İran savaşı yavaşlama belirtisi göstermezken, yetkililer insanları bu yeni gerçeklikle nasıl başa çıkabilecekleri ve ne yapmaları gerektiği konusunda eğitmeye yardımcı oluyor.
Ani patlama sesleri, flaşlar ve telefonlardaki acil durum uyarıları. Körfez ülkeleri, ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından Tahran'ın Katar, BAE, Suudi Arabistan, Kuveyt, Bahreyn ve Umman'a saldırmaya başlamasından bu yana yeni bir gerçeklik içinde yaşıyor.
REKLAM
REKLAM
Bölge sakinleri ve turistler için bu yeni gerçeklik birkaç gün öncesine kadar hayal bile edilemezdi ve başka yerlerde izlemeye alışık oldukları bu durum artık günlük yaşamlarını sarmış durumda ve yetkililerin talimatlarına uyarak hızla adapte oluyorlar.
Bu ülkelerin hükümetleri halklarını bilgilendirmek, açıklamak ve onlara güven vermek için hızla harekete geçerek hem gelen saldırılara hem de hava savunma operasyonlarına karşı ne yapmaları ve nasıl tepki vermeleri gerektiğini öğretti.
Katar ve BAE'deki medya kuruluşları, insanların neler olduğunu daha iyi anlamalarına ve nasıl güvende kalacaklarını bilmelerine yardımcı olmak için hızlı bir şekilde erişilebilir görsel ve bilgilendirici kılavuzlar yayınladı.
Euronews'in Doha ve Dubai'deki muhabirleri bu yeni kılavuzların özetini bir araya getirdi.
Gökyüzünde duyulan patlamalar nedir?
Kılavuzda yetkililer, savaş başladığından beri duyulan yüksek sesli "patlamaların" aslında hava savunmasının gelen füze ve insansız hava araçlarına müdahale ederken çıkardığı sesler olduğunu açıkladı.
Bulunduğunuz yere bağlı olarak bu ses çok yüksek olabilir, hatta şok dalgaları yaratabilir ve binaları sallayabilir.
Körfez ülkeleri, insansız hava araçları ve füzeler de dahil olmak üzere hava tehditlerini hedeflerine ulaşmadan önce tespit edip yok edebilen en modern ve güçlü hava savunma sistemlerinden bazılarına sahip.
Halk endişelenmeli mi?
BAE, Suudi Arabistan ve Katar'da, füzeler dünyanın en gelişmiş karadan havaya füze savunma sistemlerinden biri olan uzun menzilli Patriot tarafından engellendi.
Patriot balistik füzelere karşı en önemli araçlardan biri olmaya devam ediyor ve bu da onu dünyanın en popüler ve aranan sistemlerinden biri haline getiriyor.
Körfez'deki yetkililer hava savunma sistemlerinin, füzeleri fırlatıldıktan kısa bir süre sonra yakalayıp takip ederek ve önleyicileri yönlendirerek çarpışmadan önce imha etmek üzere, tehditleri mümkün olduğunca nüfusun yoğun olduğu bölgelerden uzakta durdurmak üzere tasarlandığını söylüyor.
Önlemlerin çoğu yerden birkaç kilometre yukarıda gerçekleşiyor. Amaç tehdidi yerdeki hedefine ulaşmadan çok önce etkisiz hale getirmek.
Patriotlar ya da diğer hava savunma sistemleri çalışmaya başladığında yüksek sesli patlamalar duyulabilir ve özellikle geceleri gökyüzünde parlamalar görülebilir.
Bu füzeler ne kadar hızlı hareket ediyor?
Balistik füzeler modern savaşın en hızlı silahları arasındadır.
Kısa ve orta menzilli balistik füzeler saatte ses hızının yaklaşık sekiz katına ulaşabilir.
Kısa bir güçlendirme aşamasından sonra balistik füzeler kavisli bir yörüngeye girerek dakikalar içinde yüzlerce kilometre yol kat ederler.
Bu nedenle hava savunma sistemlerinin tehdidi tespit etmek, yörüngesini hesaplamak ve bir önleyici fırlatmak için yalnızca kısa bir zaman aralığı vardır.
Seyir füzeleri farklı olarak alçak ve düz bir yörüngede hareket ederler. Tipik olarak saatte yaklaşık 800 ila 900 kilometrelik ses altı hızlarda hareket ederler ve radar tespitinden kaçınmak için genellikle yere alçaktan uçarlar.
Balistik füzeler oldukça büyük olabilir. Birçok kısa ve orta menzilli füzenin boyu sekiz ila 12 metre arasındadır, yani kabaca küçük bir otobüs büyüklüğündedir.
Seyir füzeleri daha küçüktür, genellikle yaklaşık beş ila yedi metre uzunluğundadır ve yere daha yakın uçmak üzere tasarlanmıştır.
Hava savunma sistemlerindeki önleyici füzeler birkaç metre uzunluğundadır. Patriot önleyicileri yaklaşık beş metre uzunluğundayken, THAAD önleyicileri daha uzun ve daha yüksek irtifalar için üretilmiştir.
İran'ın insansız hava aracı cephaneliği
Füzelerin yanı sıra İran, uzun menzilli seyahat edebilen geniş bir insansız hava aracı filosu geliştirmiştir.
En yaygın bilinenlerinden biri Şahed-136'dır. Bir hedefe doğru uçmak ve çarpma anında patlamak üzere tasarlanmış başıboş bir mühimmattır. Bu İHA'lar 3.5 metre uzunluğunda ve 2.5 metre kanat açıklığındadır.
Üçgen bir kanada ve küçük bir arka motora sahip olan İHA'nın tahmini menzili 2 bij kilometreye ve hızı saatte 150 ila 190 kilometreye kadar çıkabilmektedir.
Daha küçük bir varyant olan Şahed-131 de benzer bir tasarıma sahip ancak menzili daha kısa.
İran'ın Şahed tipi insansız hava araçları ilk olarak Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı geniş çaplı işgali ile gündeme geldi.
Çim biçme makinesine benzeyen kendine özgü, yüksek vızıltı sesleri nedeniyle Ukrayna'da sıklıkla "moped" olarak adlandırılıyorlar.
İran ayrıca gözetleme ve saldırı amaçlı daha büyük bir drone olan Mohajer-6'yı da kullanıyor. Güdümlü mühimmat taşıyabiliyor ve uzun süre havada kalabiliyor.
İHA'lar balistik füzelerden daha ucuz olduğu için bazen çok sayıda ve dalgalar halinde fırlatılıyor.
Körfez ülkeleri çoğunlukla pahalı ve sofistike hava savunma sistemlerine sahip olduklarından, füzelerden çok daha ucuz olan Şahed tipi insansız hava araçlarına çoğu zaman müdahale edememişlerdir.
İnsansız hava araçları ve füzeler ne kadar uzaktan tespit edilebilir?
Körfez genelinde kullanılan modern hava savunma sistemleri, tehditleri şehirlere veya kritik altyapılara yaklaşmadan çok önce tespit edecek şekilde tasarlanmıştır.
Balistik füzeler, seyir füzeleri ve uzun menzilli dronlar yer radarı, uydu uyarı sistemleri ve bölgesel savunma ağlarının bir kombinasyonu kullanılarak takip edilir. Bu sistemler birlikte bir fırlatmayı saniyeler içinde tespit edebilir ve silahın yörüngesini hesaplamaya başlayabilir.
Erken uyarı uyduları bir balistik füzenin fırlatılışındaki ısı izini neredeyse anında tespit edebilir. Füze yükseldikçe, güçlü yer radarları onu izlemeye başlar.
THAAD ile birlikte kullanılan AN/TPY-2 sistemi gibi radarlar - füze tespiti ve takibi için kullanılan bir X-band radar - balistik füzeleri irtifa ve koşullara bağlı olarak yaklaşık bin kilometreye kadar olan mesafelerde tespit edebilir.
Seyir füzeleri ve insansız hava araçları daha alçaktan uçtukları ve genellikle daha küçük oldukları için tespit edilmeleri daha zor olabilir. Tespit menzilleri radar sistemine bağlı olarak yaklaşık 50 kilometre ile birkaç yüz kilometre arasında değişebilir.
Katmanlı savunma sistemleri neden önemli?
Farklı silahlar çok farklı hızlarda ve irtifalarda hareket eder.
Balistik füzeler son derece hızlı hareket eder ve hedeflerine doğru alçalmadan önce yüksek irtifalara ulaşırlar. Seyir füzeleri ve insansız hava araçları daha yavaştır ve radar tespitinden kaçınmak için genellikle daha alçaktan uçarlar.
Bu nedenle Körfez ülkeleri birden fazla entegre hava savunma sistemi kullanmaktadır: yüksek irtifa birimleri balistik füzeleri alçalmanın erken safhalarında engellerken, alçak irtifa birimleri insansız hava araçlarını ve yere yakın seyir füzelerini hedef alır.
Eğer bir sistem tehdidi engelleyemezse, bir diğeri hedefine ulaşmadan önce onu yok etmek için ikinci bir fırsata sahip olur.
Yerdeki insanlar için gökyüzündeki parıltılar ve ani patlamalar çoğu zaman Körfez'in çok üzerinde cereyan eden yüksek hızlı bir savunma savaşının tek görünür işaretidir.