Trump’ın açıklamaları ve Rus enerjisine yönelik yaptırımların gevşetilebileceğine dair haberlerin ardından, önce fırlayan petrol fiyatları ve çakılan borsalar daha sonra tersi yönde hareket etti.
ABD Başkanı Donald Trump pazartesi günü yaptığı açıklamada, Orta Doğu'daki savaşın yakında sona erebileceği öngörüsünde bulundu.
REKLAM
REKLAM
Ancak bu sırada İran'daki muhafazakar kanat, yeni dini lider Mücteba Hamaney'e bağlılık gösterisi yaparak yakın zamanda geri adım atmaya niyetli olmadıklarının sinyalini verdi.
Öte yandan, bölgeden gelen çelişkili sinyaller piyasalarda adeta bir "hız treni" etkisi yarattı.
Trump’ın açıklamaları ve Rus enerjisine yönelik yaptırımların gevşetilebileceğine dair haberlerin ardından, önce fırlayan petrol fiyatları ve çakılan borsalar daha sonra tersi yönde hareket etti.
Güvenlik güçleri ve onların geniş ticari imparatorluğu üzerinde güçlü bir nüfuzu olan 56 yaşındaki Şii din adamı Mücteba Hamaney, İran'ın kayıtsız şartsız teslim olmasını talep eden Trump tarafından ‘kabul edilemez’ olarak nitelendirilmişti.
NBC News'e konuşan Trump, İranlı liderlerin Hamaney'i bu göreve getirerek "büyük bir hata" yaptıklarını savundu ancak savaşın daha önce öngördüğü dört-beş haftalık süreden daha kısa sürede bitebileceğini iddia etti. CBS News'e verdiği demeçte ise Trump, "Bence savaş büyük ölçüde tamamlandı," ifadelerini kullandı.
Ancak bu açıklamadan kısa bir süre sonra Cumhuriyetçi politikacılarla bir araya gelen Trump, savaşı "kısa süreli bir sefer" olarak nitelendirerek, İran "tamamen ve kesin bir yenilgiye uğratılana kadar" devam edeceğini söyledi. Trump, "Birçok yönden zaten kazandık ama henüz yeterince kazanmadık," dedi.
İran'da Mücteba Hamaney dönemi
İran devlet medyası, çeşitli şehirlerde yeni lideri desteklemek için toplanan, ellerinde İran bayrakları ve savaşın ilk gününde bir İsrail saldırısında hayatını kaybeden Ali Hamaney’in portrelerini taşıyan kalabalıkları görüntüledi.
İsfahan'daki tarihi İmam Meydanı'nda toplanan kalabalık, Mücteba Hamaney ve babası Ali Hamaney'in fotoğrafları altında sloganlar atarken, devlet televizyonu bölgeden hava saldırısı kaynaklı olduğu düşünülen patlama seslerinin geldiğini bildirdi. İran ordusu ise meydan okuyan bir tavırla füze saldırılarını artıracağını duyurdu.
İran devlet medyasına göre, ABD-İsrail hava saldırılarının başlangıcında eşini, oğlunu ve annesini de kaybeden yeni dini lidere, siyasetçiler ve kurumlar bağlılık yemini etti. Savunma Konseyi'nden yapılan açıklamada, "Son damla kanımıza kadar başkomutana itaat edeceğiz," denildi.
İran halkı ise bu gelişmeler karşısında bölünmüş durumda. Rejim destekçileri Mücteba Hamaney'in seçilmesini bir "direniş beyanı" olarak selamlarken, muhalifler bu durumun değişim umutlarını söndürmesinden endişe ediyor.
Tahran'da yaşayan 21 yaşındaki üniversite öğrencisi Zehra Mirbagheri, "Yeni liderimiz olduğu için çok mutluyum. Sistemin çökeceğini sanan düşmanlarımıza bir tokat oldu," dedi.
Petrol piyasalarında Hürmüz Boğazı endişesi
Savaş, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz trafiğinin beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı fiilen ulaşıma kapattı. Tankerlerin bir haftadan uzun süredir hareket edememesi ve depolama kapasitelerinin dolması nedeniyle üreticiler pompalamayı durdurmak zorunda kaldı.
Suudi Arabistan ve diğer OPEC üyelerinin arzı kesmesiyle Brent petrol vadeli işlemleri, seans içinde yüzde 29'a varan bir artış gösterdikten sonra yüzde 7 yükselişle 2022'den bu yana en yüksek seviyesine yerleşti. Ancak fiyatlar kapanış sonrası işlemlerde geriledi.
ABD'de kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde benzin fiyatları siyasi açıdan büyük önem taşıyor. Konuya yakın kaynaklara göre Trump yönetimi, petrol fiyatlarını dizginlemek için Rus petrolüne yönelik yaptırımları daha da gevşetmeyi değerlendiriyor. Diğer seçenekler arasında stratejik rezervlerden petrol salınması veya ABD ihracatının kısıtlanması yer alıyor.
İran'daki bir petrol rafinerisinin vurulmasıyla Tahran siyah dumanlar altında kalırken, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Başkanı Tedros Ghebreyesus, yangının gıda, su ve havayı kirletme riski taşıdığı konusunda uyardı.
Türkiye, pazartesi günü yaptığı açıklamada, İran'dan fırlatılan ve Türk hava sahasına giren bir balistik füzenin NATO hava savunma sistemleri tarafından düşürüldüğünü bildirdi.
Bu, savaşın başından bu yana yaşanan ikinci benzer olay oldu. Ankara, cumartesi günü Tahran'ı yeni saldırılar konusunda uyarmış ancak henüz NATO müttefiklerinden resmi bir koruma talebinde bulunmamıştı.
İsrail ordusu ise İran'ın iç kesimlerine ve Lübnan'ın başkenti Beyrut'a yeni saldırılar düzenlediğini duyurdu. İran'ın BM Büyükelçisine göre, ABD-İsrail saldırılarında şimdiye kadar en az bin 332 İranlı sivil hayatını kaybetti.
Lübnan'da ise 400'den fazla kişinin öldüğü ve yaklaşık 700 bin kişinin evlerini terk etmek zorunda kaldığı bildirildi. İsrail tarafında ise İran saldırıları sonucu ölenlerin sayısının 11'e yükseldiği açıklandı.