Euronews'e konuşan genç bir gönüllü, 'İnsanları yollara düşmeye zorlayan sadece savaş değil, bazılarının mültecileri mahallelerine kabul etmemesi ve oda kiralarının Lübnan'daki ortalama maaşı çok aşan seviyelere yükselmesi de bir başka neden,' dedi.
Hizbullah'ın 2 Mart günü şafak vakti Hayfa'ya füze fırlattığını açıklamasından dakikalar sonra —ABD-İsrail savaşının başlamasından yaklaşık 72 saat sonra— Lübnan sokakları, Tel Aviv'in başlatmakla tehdit ettiği o büyük "gazaptan" kaçan binlerce yerinden edilmiş insanla doldu. Güneyden gelen kitleler, gecenin karanlığında büyük bir korkuyla yollara düştü.
REKLAM
REKLAM
Sivillerin, bilinmeyen numaralardan evlerini derhal boşaltmalarını emreden otomatik aramalar almasıyla, endişe hızla kitlesel paniğe dönüştü. Saatler sonra İsrail ordu sözcüsü Avichai Adrai, Lübnan topraklarının yaklaşık yüzde 25'ine tekabül eden Litani Nehri'nin güneyindeki tüm bölgelerin tahliye edilmesini emreden bir açıklama yayınladı. Bu emir, güneyde yaşayanları cevapsız sorularla baş başa bıraktı: Nasıl gideceğiz? Nereye gideceğiz?
Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu'na (UNICEF) göre bu durum, İsrail'in 23 Eylül 2024'te başlattığı, güneyi, Beyrut banliyölerini ve Bekaa Vadisi'ni hedef alan bin 600 hava saldırısıyla 500'den fazla sivilin can verdiği "Kuzey Okları Operasyonu" senaryosunun tekrarlanması korkusunu tetikledi. Bu panik dalgasıyla, 200 bini çocuk olmak üzere yaklaşık 700 bin kişi, temel ihtiyaçlarını bile yanlarına alamadan evlerini terk etti.
Pek çok kişi, İsrail'in güney bölgelerine, banliyölerine ve Bekaa Vadisi'ne yüzlerce hava saldırısı düzenleyerek Kuzey Okları Operasyonu'nu başlattığı 23 Eylül 2024 senaryosunun tekrarlanmasından korkuyordu.
Saatler içinde yollar, 2 günden fazla süren boğucu trafik sıkışıklığı nedeniyle adeta açık bir kördüğüme dönüştü. Kaçanlar araçlarının içinde mahsur kalırken, geride kalanlar hava saldırılarıyla yüzleşmek zorunda kaldı.
Yerinden edilenlerden bazıları, büyük panik yaşanan o gün Lübnan devletinin trafiği düzenlemek için personel göndermediğini, hareket kolaylığı sağlamak veya güvenliği tesis etmek için olağanüstü hal ilan etmediğini belirtti.
Birçok kişi, Beyrut'taki yetkililerin kendilerini terk ettiği ve bu krizle yapayalnız bıraktığı hissine kapıldığını ifade etti. Lübnan makamları, savaşın başlamasından bir hafta sonra günlük sıcak yemek dağıtımı ve sınırlı miktarda mali yardım yapılacağını duyurmuş olsa da, bu önlemler yaşanan insani krizin boyutlarını karşılamada yetersiz kalmaya devam ediyor.
Barınaklardaki yerinden edilmiş kişilerin sayısı 120 bini aşarken, açıklanan yardımlar gıda, kira ve sağlık hizmetleri gibi temel ihtiyaçların yalnızca bir kısmını karşılıyor.
Çarşamba günü Sosyal İşler Bakanlığı, Avrupa Birliği'nden UNICEF aracılığıyla gelen ilk yardım uçağının teslim alındığını duyurdu. 45 ton acil durum malzemesi içeren bu sevkiyat, ilk yardım kitleri ve çocuk malzemeleri dahil olmak üzere etkilenen 400 bin kişiyi desteklemeyi hedefliyor.
'Pek de sıcak olmayan' karşılama
Kriz, Lübnan toplumu ve vatandaşları arasındaki derin bölünmeleri de gün yüzüne çıkardı. Bazıları evlerini yerinden edilenlere açıp yardım sağlarken, diğerleri kira fiyatlarını aylık 2 bin dolara kadar yükselterek birkaç aylık peşinat talep etmeye başladı.
Eleştirenler arasında, yerinden edilenlerin bir kısmının Hizbullah destekçisi olmasına atıfta bulunarak, grubu "yanlış kararlar" almakla ve Lübnan'ı "kazanamayacağı" yeni bir savaşa sürüklemekle suçlayan ve sığınmacıların sınır dışı edilmesini isteyen sesler yükseldi. Birçok kişi okulları geçici barınak olarak kullanmak zorunda kalırken, bazıları araçlarında veya yol kenarlarında yaşıyor.
Beyrut’un ünlü sahil şeridi Rouche'de, kaldırımda yatan sığınmacıları protesto eden Beyrut Belediye Başkanı'na atfedilen bir açıklamada şu ifadelere yer verildi: "Biz bu daireleri milyonlarca dolar ödeyerek deniz manzarasını seyretmek için aldık, mülteci çadırlarını değil."
İsrail sınırına yaklaşık 5 kilometre uzaklıktaki Shu'aitieh kasabasından kaçan 26 yaşındaki 2 çocuk annesi Batul, Lübnan'da savaş ilan edildiğinden beri korkunun peşini bırakmadığını söylüyor. Batul, Euronews'e verdiği demeçte, "Sadece 85 kilometrelik bir mesafeyi katetmek için yollarda 12 saat harcadık. Her an çocuklarımın korkusunu dindirememenin çaresizliğini hissettim," dedi.
Varış noktasına ulaştığında Batul, acının başka bir yüzüyle karşılaştı: Ev sahipleri 3 odalı küçük bir ev için bin 500 dolar kira ve ek komisyonlar talep ediyordu, üstelik evi 4 aile paylaşmak zorundaydı. Batul, "Ya arabada ya da sokakta kalacaktık. Ev bu parayı etmese de sözleşmeyi kabul etmek zorunda kaldık," dedi. Ülkede yerel para birimi Lübnan lirasındaki aşırı oynaklık nedeniyle fiyatlar genellikle ABD doları üzerinden ifade ediliyor.
'Ya bağışlar kesilirse?'
Devletin yetersiz kaldığı bu insani krize yanıt olarak, bir grup genç sığınmacılara gıda ve temel ihtiyaç malzemesi dağıtmak için hücreler oluşturdu. 23 yaşındaki gönüllü Walaa Taleb, girişiminin sosyal medyada tanıştığı bir grup etkileyici (influencer) ile başladığını anlattı.
Walaa, "İnsanların sokaklarda kalmasının tek nedeni savaş değil, bazı Lübnanlıların mahallelerine mülteci kabul etmemesi ve kira fiyatlarının Lübnan'daki ortalama maaşın çok üzerine çıkmasıdır," dedi.
Ayrıca Beyrut belediyesinin sığınmacılara yönelik tavrını "adaletsiz" olarak nitelendiren Walaa, insanların "deniz manzarasını bozma" gerekçesiyle sığınaklardan çıkarılarak tehlike altındaki bölgelere dönmeye zorlandığını belirtti.
Okulların kapasitelerinin çok üzerinde insan ağırladığını söyleyen Walaa, bazı durumlarda 500 kişinin sadece 28 odaya paylaştırıldığını ve ailelerin plastik örtülerle birbirinden ayrıldığını aktardı. 2024 yılındaki çatışmalarda aynı okullara sığınan insanları tanıdığını belirten Walaa, "O zaman hamile olan bir kadını bugün aynı okulda bebeğiyle gördüm," dedi.
Walaa sözlerini şöyle tamamladı: "Şu an bağışlar sayesinde yemek dağıtabiliyoruz ancak savaş uzarsa bu desteğin ivme kaybetmesinden korkuyoruz. Beyrut'taki Hariri Okulu gibi yerlerde bin 200'den fazla insan kalıyor ve günde altı farklı kuruluşun yardımına ihtiyaç duyuluyor. Peki ya bağışlar durursa?"