İngiltere Başbakanı Keir Starmer’a atfedilen sahte bir konuşmanın dökümü internette paylaşıldı. Bu da NATO ülkelerinin, askerlerini başka bir müttefik ülkede konuşlandırdıklarında kira ödeyip ödemediği sorusunu gündeme getirdi.
İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın, ABD Başkanı Donald Trump’a NATO’dan ayrılmayı seçmesi halinde 48 saat içinde tüm ABD güçlerini ülkedeki üslerden çekmesini söylediği öne sürülen ve son haftalarda sosyal medyada geniş şekilde paylaşılan ekran görüntüsünün sahte olduğu belirtiliyor.
REKLAM
REKLAM
X’te paylaşılan görselde, Starmer’a atfedilen bir açıklamanın dökümü yer alıyor. Bu metinde, ABD ittifaktan ayrılsa bile İngiltere ve Avrupa’nın geri kalanının ortak savunma için birlikte hareket etmeyi sürdüreceği ifade ediliyor.
Söz konusu iddiaya göre Starmer, ABD’nin askerlerini yıllardır İngiltere topraklarında ücretsiz olarak konuşlandırdığını öne sürüyor ve bu yüzden Londra’nın geçmişe dönük onlarca yıllık kira talep edeceğini belirtiyor.
Ancak söz konusu konuşmanın sahte olduğunu ortaya koyan çeşitli sorunlar bulunuyor.
İlk olarak, Trump’ın İran savaşı konusunda ABD’ye sınırlı destek verdiği gerekçesiyle Starmer’a son dönemde yönelttiği hakaretlere rağmen, başbakanın verdiği yanıt bu metnin ima ettiğinden çok daha ölçülü oldu.
Trump, 17 Mart’ta Starmer’ın Orta Doğu’ya uçak gemisi gönderme yönündeki ilk talebini reddetmesi nedeniyle “hayal kırıklığına uğradığını” söylemiş, bunun bir hata olduğunu savunmuş ve Britanya’nın ünlü savaş dönemi liderine atıfla Starmer için “Winston Churchill değil” demişti.
Ancak başkanın bu çıkışının ardından, güvenilir haber kaynaklarının tamamı Starmer’ın ABD-İngiltere ilişkisinin önemini vurguladığını, İngiltere'nin bölgeye yakın üslerini ABD’nin kullanımına açmak gibi tedbirler dışında savaşa dahil olmayacağını belirttiğini ve Londra’nın Orta Doğu’da istikrarı sağlamak için tüm müttefikleriyle birlikte çalıştığını aktardı.
Sahte konuşmada kullanılan ton ve dil de Starmer’ın alışıldık diplomatik yaklaşımıyla büyük ölçüde uyuşmuyor.
Bu metni paylaşan başlıca hesaplardan biri ise X’teki paylaşımını daha sonra sildi.
NATO ülkeleri birbirine kira ödüyor mu?
Metinle ilgili bir diğer sorun da NATO’nun ortak savunma ve maliyet paylaşımı politikalarını yanlış yansıtması.
Sahte konuşmada öne sürülenin aksine, NATO’nun standart politikasına göre bir ülke askeri personelini başka bir üye ülkede konuşlandırdığında ev sahibi ülkeye kira ödemez. Bunun yerine, kullandığı tesislerin operasyonel masraflarını karşılıyor.
Bu uygulamanın hukuki temelini, 1951 tarihli NATO Kuvvetlerin Statüsüne İlişkin Sözleşme (SOFA) oluşturuyor. Sözleşmeye göre bir NATO ülkesi, başka bir müttefik ülkenin askerlerini ve askeri unsurlarını kendi topraklarında ağırladığında, gerekli üs, tesis ve altyapıyı kullanıma sunabiliyor.
Bu koşullar da ev sahibi ülkenin kendi ordusuna tanıdığı koşullardan daha olumsuz olamıyor; yani müttefik ülkeye ayrıca kira uygulanması gibi bir zorunluluk öngörülmüyor.
Dolayısıyla, İngiltere Savunma Bakanlığı kendi üsleri için İngiltere hükümetine kira ödemeyeceği gibi, örneğin ABD’nin de buna ihtiyaç duyması söz konusu değil.
Sözleşme ayrıca, üye devletlerin NATO amaçları için kullanılan mallarda meydana gelen herhangi bir zarara ilişkin birbirlerinden talepte bulunmaktan feragat ettiğini de belirtiyor.
Buna ek olarak, 1973 tarihli İngiltere-ABD Maliyet Paylaşımı Anlaşması, ABD tarafından kullanılan üslerin mülkiyetinin İngiltere Savunma Bakanlığı’nda kalacağını ve Washington’ın yalnızca işletme ve genişletme masraflarından sorumlu olacağını düzenliyor.
Her ne kadar bu anlaşma onlarca yıl öncesine dayansa da, ittifak genelindeki daha yakın tarihli anlaşma ve belgelerde de NATO ülkelerinin askerlerini diğer üye ülkelerde konuşlandırmak için kira ödemediği teyit edildi.
Örneğin, Mart 2026’da İngiltere'de yayımlanan bir parlamento bilgilendirme notu NATO’nun maliyet paylaşımı düzenlemelerini yeniden vurguladı.
Polonya ile ABD arasında 2019’da imzalanan Geliştirilmiş Savunma İşbirliği Anlaşması, Varşova’nın ABD ordusuna tesisleri kira almadan sağlayacağını açıkça ortaya koydu.
Finlandiya da 2023’te NATO’ya katılırken ABD ile imzaladığı Savunma İşbirliği Anlaşması’nda, bu metnin SOFA’yı tamamladığını açık biçimde belirtti.