Hürmüz Boğazı, dünyanın en önemli enerji güzergâhlarından biri olup, savaştan önce küresel petrol arzının yaklaşık beşte birini ve Körfez'den yapılan stratejik sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatını taşıyordu.
İspanya Dışişleri Bakanlığı'ndaki diplomatik kaynaklar, Madrid hükümetinin, İspanya'nın savaştaki tutumu nedeniyle İran'ın İspanya bağlantılı gemilerin geçişini kolaylaştırdığından haberdar olduğunu Euronews'e doğruladı.
REKLAM
REKLAM
İran'ın İspanya Büyükelçiliği de sosyal medya platformu X'te yaptığı paylaşımda kararı doğrulayarak, "İran, İspanya'yı uluslararası hukuka bağlı bir ülke olarak görmektedir," ifadesini kullandı.
İran'daki savaş, dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20'sinin ve LNG'nin yüzde 19'unun geçtiği Hürmüz Boğazı'nı küresel ekonomik hayatta kalma mücadelesinin odak noktasına dönüştürdü.
Gübre, alüminyum ve kimyasallar gibi diğer ham maddelerin de bu su yolundan geçmesi ve İran'ın uyguladığı fiili abluka, küresel enerji ve mal arzı üzerinde ciddi bir etki yarattı. Boğazın kapatılması, borsalarda istikrarsızlığa ve dünya genelinde yakıt fiyatlarının yükselmesine neden oldu.
ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun İran üzerindeki askeri baskıyı artırdığı bu satranç tahtasında, İspanya Başbakanı Pedro Sanchez ve hükümeti, ABD ve İsrail'in savaş politikasına karşı bir denge unsuru olarak öne çıktı.
Sanchez, ABD'nin "maksimum baskı" stratejisine karşı çıkan temel Avrupalı aktör haline gelirken, Avrupa'nın genel pozisyonunun İspanya'nın tutumuyla uyumlu hale geldiğine dair sinyaller verdi.
Siyasi silah olarak Hürmüz Boğazı
Hürmüz Boğazı şu anda İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri'nin kontrolü altında bulunuyor. Tahran, "tamamen kapatma" stratejisinden, boğazın sadece İran tarafından "düşman" kabul edilen ülkelere kapatıldığı bir "seçici abluka" stratejisine geçti.
Bu bağlamda İspanya'nın konumu hem ayrıcalıklı hem de tehlikeli bir noktada. Zira Sanchez'e, İran yönetiminden övgü yağıyor hatta görüntüsü İran füzelerinin üzerinde kullanılıyor. İspanya bağlantılı gemilere tanınan bu ayrıcalık, Sanchez'in "tarafsızlık" politikasına bir yanıt niteliği taşıyor.
İspanya Başbakanı, Washington liderliğindeki askeri operasyona katılmayı reddetmiş ve Rota ile Moron üslerinin kullanımını yasaklamıştı. Bu durum, İspanya’nın nükleer programı nedeniyle Batı için tehlikeli gördüğü bir rejime destek verdiğini düşünen Trump yönetimi ve İsrail hükümetinin öfkesine yol açtı.
Trump, mart ayının başlarında Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile yaptığı görüşmede, "İspanya korkunç bir tutum sergiledi. Bu yüzden İspanya ile tüm ticareti keseceğiz. Onlarla hiçbir işimiz olmasını istemiyoruz," diyerek şikayetini dile getirmişti.
Ancak El Pais gazetesinde bu ay yayınlanan bir ankete göre İspanyolların yüzde 53,2'si, ABD'nin İran'a yönelik saldırılar için askeri üsleri kullanmasına izin vermeyen Sanchez'in kararını destekliyor.
Cezayir bağlantısı ve alternatif planlar
Hürmüz'den geçiş riskleri, Madrid'i gaz arzını güvence altına almak için bir "B Planı" aramaya itti.
Batı Sahra konusundaki görüş ayrılıkları nedeniyle Cezayir ile yaşanan yıllar süren gerginliğin ardından Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares, enerji fiyatlarını düşük tutmak ve Orta Doğu'ya bağımlılığı azaltmak amacıyla yeni sözleşmeler imzalamak üzere Cezayir’e bir ziyaret gerçekleştirdi.
Cezayir, İspanya için vazgeçilmez bir enerji kaynağı. 2025 yılında teslim edilen toplam 128 bin 500 GW/h miktar ve toplam ithalatın yaklaşık yüzde 40’lık payı ile ABD ile birlikte ülkenin en büyük gaz tedarikçisi konumunda.
İspanya için olası sonuçlar
Tahran'ın bu ayrıcalıklı muamelesinin Madrid için ağır sonuçları olabilir.
Beyaz Saray şimdiden İspanyol ürünlerine yönelik gümrük vergisi getirme ve istihbarat iş birliğini sonlandırma tehdidinde bulundu. Trump, Sanchez’e saldırmaktan çekinmedi ve İspanya’nın transatlantik ittifakındaki (NATO) rolünü sorguladı.
İsrail ise kendi cephesinden, Sanchez’in tutumunu “İran devlet terörizmi için bir ödül” olarak nitelendiriyor.
Fransa gibi ülkeler İspanya’nın izlediği rotayı yakından takip ederken, "Atlantikçi" eksen, Madrid’in İran rejimi tarafından sağlanan bu avantajları kabul etmesine karşı çıkabilir.
Bu durum, yılın başlarında yaklaşık 30 bin kişinin ölümünden sorumlu olan baskıcı bir rejimin eliyle lekelenmiş olsa da Sanchez için bir siyasi zafer gibi görünebilir. Ancak bu, nihayetinde İspanya'nın Batı dünyası içinde diplomatik olarak yalnızlaşmasına yol açan kısa ömürlü bir başarıya da dönüşebilir.