TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen düzenlemeyle, ortopedik engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayan ve engel oranı yüzde 40'ın üzerinde olan bireyler de belirli şartlarla ÖTV muafiyetli araç alabilecek. Yeni sistemde motor hacmi yerine fiyat sınırı ve yüzde 40 yerlilik şartı öne çıkıyor.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu, engelli bireylerin ÖTV (Özel Tüketim Vergisi) muafiyetiyle araç alımına ilişkin düzenlemeyi perşembe günü kabul etti. Kabul edilen değişiklikle birlikte, ortopedik engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayan ve engel oranı yüzde 40 ve üzerinde olan bireyler de belirli koşulları sağlamaları halinde ÖTV'siz araç alım hakkından yararlanabilecek.
REKLAM
REKLAM
TBMM Genel Kurulu'nda Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kapsamında üç madde daha kabul edildi ve kanuna yeni bir madde eklendi.
Kabul edilen düzenlemeyle, Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nda değişikliğe gidildi. Buna göre engel oranı yüzde 40 ve üzerinde olan, ortopedik engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayacağına karar verilen bireyler, kanun kapsamındaki taşıtları ilk alımda 10 yılda bir kez olmak üzere ÖTV muafiyetiyle satın alabilecek.
Düzenleme, TBMM Genel Kurulu'nda ekonomiye ilişkin hükümler de içeren kanun teklifinin görüşmeleri sırasında kabul edildi.
Genel Kurul'da verilen önergeyle, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı doğrultusunda teklife yeni bir madde eklendi. Böylece daha önce tartışma konusu olan bir alan için yeni yasal çerçeve oluşturulmuş oldu.
Yapılan değişiklikle Özel Tüketim Vergisi Kanunu kapsamındaki taşıtların ilk alımında, ilgili şartları taşıyan kişilere 10 yılda bir defaya mahsus olmak üzere ÖTV istisnası uygulanacak.
Bu hak, özellikle ortopedik engeli bulunmasına rağmen engeli nedeniyle sürücü belgesi alamadığı için mevcut uygulamadan yararlanamayan kişileri de kapsayacak şekilde genişletildi.
Türkiye'de halihazırda yüzde 90 ve üzeri engellilik oranına sahip bireyler, belirlenen fiyat sınırları dahilinde ÖTV ödemeden araç satın alabiliyor.
Daha düşük engellilik oranlarında ise araçta özel tertibat şartı aranıyor. Yeni düzenleme, bu çerçeveyi değiştirerek, ortopedik engeli nedeniyle ehliyet alamayan yüzde 40 ve üzeri engelli bireylerin de muafiyet kapsamına alınmasını öngörüyor.
Önceki uygulamada motor silindir hacmi de belirleyici kriterler arasında yer alırken, yeni çerçevede araçların vergiler dahil satış bedeli ile yerlilik oranı esas alınıyor.
2 milyon 873 bin 900 lira altındaki araçlar
ÖTV ve MTV muafiyetiyle satın alınabilecek araçlara ilişkin mali sınırlar da geçerliliğini koruyor. Buna göre 1 Ocak 2026 itibarıyla bu kapsamda alınabilecek otomobillerin, motor silindir hacmine bakılmaksızın vergiler dahil toplam satış bedelinin 2 milyon 873 bin 900 liranın altında olması gerekiyor.
Düzenleme kapsamında satın alınan araçların belirli bir süre boyunca satılamaması da mevcut sistemin önemli unsurlarından biri olmaya devam ediyor. Bu süre dolmadan satış yapılması halinde, muafiyet kapsamında ödenmeyen ÖTV'nin tahsil edilmesi söz konusu olabiliyor.
Bu nedenle araç alımında hak sahiplerinin yalnızca fiyat ve model kriterlerini değil, satış kısıtlamalarını da dikkate alması gerekiyor.
'Yerlilik' şartı
Son düzenlemeyle birlikte ÖTV'siz araç satışlarında, aracın en az yüzde 40 yerlilik şartını karşılaması da aranıyor.
Yerlilik oranı şartı ve fiyat sınırı nedeniyle ÖTV muafiyeti kapsamında alınabilecek model sayısı da belirli araçlarla sınırlı kalıyor.
Başta yerli araç Togg olmak üzere, Türkiye'de montajı yapılan markalardan olan Fiat, Renault, Toyota, Hyundai gibi markaların ekonomik modelleri bu araçlar arasında yer alıyor.
Emeklilere ÖTV'siz araç hakkı geliyor mu?
Bazı haberlerde emeklilere yönelik ÖTV'siz araç düzenlemesinin yasalaştığı öne sürülse de, teklif henüz Meclis Genel Kurulu'nda kabul edilmiş değil.
CHP Kocaeli Milletvekili Kamil Durmaz tarafından hazırlanan teklif, 27 Şubat'ta TBMM Başkanlığı'na sunuldu.
Bu nedenle söz konusu düzenleme şu aşamada yürürlüğe girmiş değil. Teklifin yasalaşabilmesi için önce Genel Kurul'da kabul edilmesi, ardından Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi gerekiyor.
Teklifin kabul edilmesi halinde ise düzenleme tüm emeklileri kapsamayacak. Teklif metninde yer alan çerçeve, belirli statüdeki hak sahipleriyle sınırlı tutuluyor.
Buna göre teklif, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamındaki esnaf ve sanatkârlar ile Bağ-Kur kapsamında yaşlılık aylığı alanları kapsıyor.
Teklif metninde kapsam, tüm emekliler yerine bu gruplarla sınırlandırılıyor.
Teklif kabul edilirse başvuru şartları nasıl olacak?
Teklife göre bu hakkın, emeklilik tarihinden itibaren beş yıl içinde kullanılması öngörülüyor. Düzenlemeden yararlanabilecek kişiler için bu imkânın bir defaya mahsus tanınması planlanıyor.
Alınacak aracın binek otomobil olması, ticari araçların ise kapsam dışında tutulması öngörülüyor. Ayrıca ÖTV'siz alınan aracın satın alma tarihinden itibaren beş yıl boyunca satılamaması, devredilememesi ya da üzerinde herhangi bir tasarrufta bulunulamaması planlanıyor.
Bu süre dolmadan aracın elden çıkarılması halinde, ödenmeyen ÖTV'nin gecikme faiziyle birlikte tahsil edilmesi gündeme gelebilecek.
Ayrıca teklifte, deprem, sel, kaza ya da yangın gibi nedenlerle aracın kullanılamaz hale gelmesi durumunda yeniden hak tanınabileceği belirtiliyor.
Teklif, 2 Mart 2026 itibarıyla TBMM'de üç ayrı komisyonda bekliyor.
Esas komisyon olarak Plan ve Bütçe Komisyonu'na sevk edilen teklif, tali komisyon olarak ise Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu ile Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu'nda bulunuyor.
Önceki uygulamada şartlar nasıldı?
ÖTV’siz araç alımında önceki uygulama daha dar bir çerçeveye dayanıyordu.
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın rehberine göre, engellilik oranı yüzde 90 ve üzeri olanlar belirlenen parasal sınır içindeki araçları ÖTV istisnasıyla alabiliyordu.
Engel oranı yüzde 90’ın altında kalanlar için ise istisna, kişinin engeline uygun hareket ettirici özel tertibatlı araç alması ve buna ilişkin sağlık kurulu raporu ile diğer teknik şartları karşılaması halinde uygulanıyordu.
Bu araçlar için istisnadan yararlananlar da aracı belirli süre dolmadan sattığında ödenmeyen vergiyle karşı karşıya kalabiliyordu.
Eski sistemde teknik ölçütler de daha belirgindi. Önceki rehberlerde, binek otomobiller için motor silindir hacmi sınırı önemli bir kriter olarak yer alırken, yeni çerçevede bu yaklaşım büyük ölçüde terk edildi.
Gelir İdaresi’nin 2025 rehberi ve 2025 faaliyet raporunda, istisna kapsamındaki araçlarda motor hacminden çok vergiler dahil bedel sınırı, yerli katkı oranı ve yararlanma süresinin öne çıktığı görülüyor.
Buna göre son dönemde yapılan değişikliklerle istisnada beş yıllık süre 10 yıla çıkarılırken, araçlarda en az yüzde 40 yerli katkı şartı da getirildi.