ABD ve İran arasındaki 2 haftalık ateşkesin ardından Hürmüz Boğazı'ndan geçen ilk araçlar, Yunan sermayeli bir dökme yük gemisi ile Liberya bandıralı bir gemi oldu.
Deniz trafiği izleme platformu MarineTraffic'in verilerine göre, ABD ve İran arasında ateşkese varılmasının ardından çarşamba günü Hürmüz Boğazı’nı geçen ilk araçlar Yunan sermayeli bir dökme yük gemisi ile Liberya bandıralı bir gemi oldu.
REKLAM
REKLAM
Yunan sermayeli dökme yük gemisi NJ Earth, Orta Avrupa Saati (CET) ile 10:44'te boğazı geçerken; Liberya bandıralı Daytona Beach ise daha erken bir saatte, 08:59'da geçişini tamamladı. Daytona Beach'in, geçişten yaklaşık 1 saat önce (07:28 CET) İran'ın Bender Abbas limanından ayrıldığı bildirildi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, "İran silahlı kuvvetleri ile koordinasyon içinde ve teknik sınırlamalar göz önünde bulundurularak" 2 hafta boyunca gemilerin boğazdan güvenli geçişine izin verileceğini duyurdu.
Anlaşma, ABD Başkanı Donald Trump'ın belirlediği son tarihten saatler önce geldi.
Ateşkes karşılığında bombardımanı askıya alacağını belirten Trump daha önce, İran'ın boğazı açmayı kabul etmemesi halinde "bütün bir medeniyetin yok olacağı" tehdidinde bulunmuştu.
Londra merkezli denizcilik dergisi Lloyd's List'e göre, şu anda 800'den fazla geminin Orta Doğu Körfezi'nde mahsur kaldığı tahmin ediliyor ve gemileri orada mahsur kalan armatörler de Lloyd's'a gemilerini çarşamba sabahından itibaren hareket ettirmeye başlamak için hazırlıkların sürdüğünü belirtti.
İran "teknik sınırlamalarla" 2 haftalık güvenli geçişi kabul ettiğini söylerken, Trump'ın "tam, acil ve güvenli bir açılış" açıklaması nedeniyle temel ayrıntılar belirsizliğini koruyor.
İki tarafın transit ödeme koşulları üzerinde uzlaşıp uzlaşmadığı ya da ateşkesin tam olarak ne zaman yürürlüğe gireceği belirsizliğini koruyor.
Lloyd's Market Association'dan Neil Roberts, ateşkes genel olarak denizcilik şirketleri için iyi bir haber olsa da, zarar etmeye devam edeceklerini ve savaş öncesi trafiğin tam olarak yeniden başlamasının yakın zamanda mümkün olmadığını ifade etti.
"Daha önce ayrılamayan gemiler, sahipleri ve kaptanları güvenli olduğunu düşündükleri anda bunu yapmaya çalışacaklardır," diyerek bölgenin yüksek riskli olarak görülmeye devam edeceğini vurguladı.
Roberts sözlerini şöyle sürdürdü: "Sigorta açısından bakıldığında ateşkes elbette memnuniyet verici... ancak bu süre zarfında Körfez'e ticaretin yeniden başlaması pek olası görünmüyor."
Geçiş ücreti sorunu
Bölgedeki bir yetkili, İran ve Umman'ın gemilerden geçiş ücreti alacağını ve İran'ın elde edilen geliri yeniden inşa için kullanmayı planladığını belirtti. Doğrulanmamış bazı haberlere göre, gemi başına yaklaşık 2 milyon dolarlık (1,7 milyon euro) bir ücretten bahsediliyor.
İran parlamentosu geçiş ücreti rejimini yasalaştırmak üzere bir süredir tasarı üzerinde tartışıyor.
Mart ayının ortalarından bu yana, İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) ve donanması, boğazı fiili bir gişe olarak işletiyor ve güvenli geçiş karşılığında bazı durumlarda Çin yuanı ve kripto para birimi cinsinden ücretler topluyor.
Hürmüz Boğazı uluslararası bir su yolu olarak tarihinde hiçbir zaman geçiş ücreti uygulamamıştı.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi'ne göre, boğazın iki nakliye hattı günde yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürününün geçişine izin veriyor. Bu da küresel petrol tüketiminin yaklaşık beşte biri ve deniz yoluyla yapılan tüm petrol ticaretinin dörtte birinden fazlasına tekabül ediyor.
Küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte biri de Hürmüz'den geçmekte olup, Katar başlıca ihracatçı konumunda.