Koruma çalışmaları sayesinde Avrupa'nın en büyük vahşi kara memelisi, neslinin tükenmesiyle burun buruna gelmişken geri döndü.
Avrupa bizonu kıta genelinde yeniden görülmeye başlıyor ve beraberinde yaban hayatı için sayısız fayda getiriyor.
REKLAM
REKLAM
Bir zamanlar geniş alanlara yayılmış olan Avrupa'nın en büyük yaban kara memelisi, 20. yüzyılın başlarında avcılık ve yaşam alanı kaybı nedeniyle yok olma eşiğine sürüklendi.
Bugün artık Birleşik Krallık, Romanya, Almanya, İsviçre, Polonya, Belarus ve Litvanya'da sürüler halinde görülüyor.
Avrupa bizonunun geri dönüşü
Avrupa bizonu, ya da bilinen adıyla wisent, avlanma nedeniyle nüfusu kırılmadan önce Avrupa kıtasının büyük bölümünde yaşıyordu.
1927'de Kafkasya'daki son vahşi Avrupa bizonu vurulduğunda, yabanlaştırılmış peyzajlar oluşturmayı amaçlayan Rewilding Europe'a göre hayvanat bahçeleri ve özel parklarda 60'tan az birey kalmıştı.
Avrupa bizonunun doğaya yeniden bırakılması 1950'lerden itibaren başladı ve o tarihten bu yana Avrupa'nın en başarılı yaban hayatı geri dönüş hikâyelerinden biri haline geldi.
Son 10 yılda, serbest dolaşan Avrupa bizonu sayısının 2.579'dan 7.000 bireye yükseldiği tahmin ediliyor; en büyük sürüler Belarus ve Polonya'da bulunuyor.
Rewilding Europe'un çalışmaları sayesinde bugün Romanya'nın Güney Karpatları'nda 100'den fazla Avrupa bizonu serbestçe dolaşıyor; Bulgaristan'daki Rodop Dağları ise 2019'dan bu yana küçük ama büyüyen bir yaban bizonu popülasyonuna ev sahipliği yapıyor; ortaçağdan bu yana tür ilk kez burada yeniden özgürce geziyor.
Birleşik Krallık ormanlarında bizonlar biyolojik çeşitliliği artırıyor
Bizonların Avrupa'ya yeniden kazandırılması, çevre üzerinde daha geniş kapsamlı olumlu etkiler de yaratıyor.
Birleşik Krallık'ta, Kent'teki Blean Woods ormanına 2022'de bir bizon sürüsü yeniden doğaya salındı. Aradan yalnızca birkaç yıl geçmiş olmasına rağmen, şimdiden "büyük bir etki" yarattıklarını, doğa koruma uzmanı Hannah Mackins Britanya gazetesi The Independent'a anlattı.
Hayvanlar otlayarak, ağaç devirerek, kabuk soyup toz banyosu yaparak ormanın kendini yenilemesine yardımcı oluyor ve diğer yaban türleri için yaşam alanlarını şekillendiriyor.
Bu da biyolojik çeşitliliği artırıyor, karmaşık ekosistemleri onarıyor ve ortamları iklim değişikliğine karşı daha dayanıklı hale getiriyor.
Mackins, etkinin şimdiden fark edilir olduğunu söylüyor.
“Ormanın içinden yürürken artık zeminlere çok daha fazla ışık ulaşıyor; daha önce ağaçlar, eğrelti otları ve böğürtlen çalılıklarıyla o kadar sık kaplıydı ki hiç şansı olmayan türlerin filizlendiğini görüyoruz” dedi.
İkisi hâlihazırda kurulu, ikisi ise yıl sonuna kadar inşa edilecek olan bizon köprülerinin sürüye ormanın çok daha geniş bir bölümüne erişim sağlaması hedefleniyor.
Romanya'daki bizonlar karbon yakalanmasına yardımcı oluyor
Romanya'dan 200 yılı aşkın bir süre önce kaybolan bizonlar, Rewilding Europe ve WWF Romanya'nın çalışmalarıyla 2014'te yeniden Karpat Dağları'na getirildi.
Yale Üniversitesi'nden 2024 tarihli bir araştırma, bu dev otçulların iklim değişikliğinin etkilerini hafifletmede rol oynayabileceğini öne sürüyor.
170 bireyden oluşan sürünün her yıl, ABD'de kullanılan ortalama 84 bin benzinli arabanın saldığı miktara kadar karbonun yakalanıp depolanmasına potansiyel olarak yardımcı olabileceği hesaplanıyor.
Bunu da otlakları dengeli biçimde otlayarak, toprağı gübreleyen besin maddelerini geri dönüştürerek, tohumları yayarak ve toprağı sıkıştırarak karbonun açığa çıkmasını önlemek suretiyle başarıyorlar.
Araştırmacılara göre, milyonlarca yıl boyunca bu ekosistemle birlikte evrimleşen türün ortadan kaldırılması, hassas dengeyi bozdu ve karbonun açığa çıkmasına yol açtı.
Rapora imza atan bilim insanları, hesaplanan değerin yüzde 55 oranında daha yüksek ya da daha düşük olabileceğine de dikkat çekiyor. Üst sınır, yılda yaklaşık 84 bin benzinli ABD aracına eşdeğerken, medyan değer 43 bin araç olarak veriliyor.
Hollanda'daki bizonlar ötücü kuşlara da fayda sağlıyor
Hollanda'da bizonlar, üreme mevsiminde ötücü kuşlara beklenmedik bir şekilde yardımcı oluyor.
Güney Kennermerland Ulusal Parkı'nda ötücü kuşlar, sürünün baharda döktüğü kışlık kürkleri toplayıp yuvalarını inşa etmek için yeniden değerlendiriyor.
Alanı yöneten Wisentproject Kraansvlak'a göre bizon tüyleri, yünlü ve yumuşak oldukları, iyi yalıtım sağlayıp yumurtaların sıcaklığını korudukları için özellikle tercih ediliyor.
Kuruluş, uygulamalı biyoloji öğrencilerinin şimdi bu yuva malzemesinin kuşların üreme başarısı üzerinde etkisi olup olmadığını araştırdığını aktarıyor.