Trump'ın İran savaşına katılmadıkları için NATO müttefiklerine duyduğu öfke, ABD'yi yaklaşık 80 yıllık ittifaktan çekmeye çalışacağı korkusuna yol açmıştı.
ABD Başkanı Donald Trump, önceki gün NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile yaptığı ve güvenlik bloğundan ayrılma olasılığının tartışılması beklenen kapalı kapılar ardındaki görüşmenin ardından Grönland'ı ele geçirme tehditlerini yinelemişti. Trump, perşembe günü yaptığı açıklamada NATO'yu bir kez daha azarladı.
REKLAM
REKLAM
Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, "Hayal kırıklığı yaratan, bizim NATO'muz da dahil olmak üzere bu insanların hiçbiri, üzerlerinde baskı kurulmadığında hiçbir şey anlamadı," dedi.
Trump'ın İran savaşında ABD'ye katılmadıkları için NATO müttefiklerine duyduğu öfke, ABD'yi yaklaşık seksen yıllık ittifaktan çekmeye çalışacağı korkusuna yol açmıştı.
Çarşamba günü Rutte ile görüşmesinin ardından yaptığı ilk açıklamada hayal kırıklığını yinelemekle yetindi.
Truth Social'da "NATO onlara ihtiyacımız olduğunda yanımızda değildi ve tekrar ihtiyacımız olduğunda da yanımızda olmayacaklar," diye yazdı.
"Grönland'ı hatırlayın, o büyük, kötü yönetilen buz parçasını," diye ekledi.
Trump'ın NATO müttefiki Danimarka'yı Atlantik'in kuzeyindeki bu geniş adayı ele geçirmekle tehdit etmesi, bu yılın başlarında ittifakı sarsan önemli bir konuydu.
ABD liderini pohpohlama becerisi nedeniyle "Trump'a fısıldayan adam" olarak anılan eski Hollanda Başbakanı Rutte, Beyaz Saray'ın Batı Kanadı'na yan kapıdan girdi ve görüşme kapalı kapılar ardında yapıldı.
Rutte daha sonra CNN'e verdiği bir mülakatta, "Çok samimi, çok açık bir görüşmeydi," dedi.
Birçok kez Trump'ın ittifaktan ayrılıp ayrılmayacağını söyleyip söylemediği sorulan Rutte doğrudan cevap vermedi.
Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt toplantı öncesinde gazetecilere yaptığı açıklamada, olası bir geri çekilmenin Trump'ın "görüştüğü bir konu olduğunu" belirterek, "Başkan'ın birkaç saat içinde Genel Sekreter Rutte ile görüşeceğini düşünüyorum," dedi.
Öte yandan Wall Street Journal, Trump'ın alternatif olarak savaş sırasında yardımcı olmadığına inandığı bazı NATO üyelerini, ABD askerlerini ülkelerinden çıkararak cezalandırmayı düşündüğünü bildirdi.
Toplantı Washington ve Tahran'ın iki haftalık kırılgan bir ateşkes üzerinde anlaşmalarından bir gün sonra gerçekleşti.
ABD Başkanı daha önce de bazı üyelerinin stratejik Hürmüz Boğazı'nın açılması çabalarına öncülük etmeyi reddetmesi ve ABD güçlerinin kendi topraklarındaki üsleri kullanmasını sınırlandırması üzerine NATO'yu "kağıttan kaplan" olarak nitelendirmişti.
Trump, İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ı "Winston Churchill değil" diye eleştirerek ve İngiltere'nin donanma gemileriyle "oyuncak" diye alay ederek bazı liderlere kişisel olarak saldırdı.
Wall Street Journal tarafından haberleştirilen plan, Trump'ın sık sık dile getirdiği ABD'yi NATO'dan tamamen çıkarma tehdidinin gerisinde kalacak ve bunun için Kongre onayı gerekecek.
Kriz üstüne kriz
Ancak NATO genel sekreteri Trump'ı kendi tarafına çekme konusunda başarılı bir sicile sahip.
Beyaz Saray ziyareti öncesinde Rutte, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile bir araya gelerek İran, Rusya'nın Ukrayna'da devam eden savaşı ve NATO'nun sorumluluklarını görüştü.
Dışişleri Bakanlığı Baş Sözcü Yardımcısı Tommy Pigott, "İki lider Destansı Öfke Operasyonu'nu, Rusya-Ukrayna savaşını müzakere yoluyla sona erdirmek için ABD öncülüğünde devam eden çabaları ve NATO Müttefikleri ile artan koordinasyon ve yük paylaşımını ele aldı," dedi.
Rutte'nin Washington'da bulunduğu süre zarfında Pentagon şefi Pete Hegseth ile de görüşmesi bekleniyor.
NATO, Trump'ın geçen yıl iktidara gelmesinden bu yana, Grönland'ı ele geçirme tehdidi başta olmak üzere, kriz üstüne krizle sarsıldı.
Son aylarda da Rusya'nın geniş çaplı işgaline karşı kendini savunmaya devam eden Ukrayna'nın altından halıyı çekti ve savunmaya daha fazla harcama yapmadıkları sürece müttefiklerini korumamakla tehdit etti.
Rutte, geçen yıl bir zirvede "baba" diye hitap ettiği ABD liderini pohpohlama ve yatıştırma yönündeki müttefik çabalarının merkezinde yer aldı.
İran meselesinde, ABD'nin Tahran'ın askeri gücünü kırma girişimlerini 'takdirle' karşılayarak ince bir çizgide yürümeye gayret etti.
Dış karışıklıklar
Yine Perşembe günü, ABD Ulusal Terörle Mücadele Merkezi'nin eski direktörü Joe Kent sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ABD'nin NATO'dan çekilme ihtimalinin "dış karışıklıklardan kaçınmak" için değil, "Türkiye'ye karşı herhangi bir savaşta İsrail'i desteklemek için" olduğunu söyledi.
Kent, X'teki paylaşımında, "NATO'dan ayrılacağız, böylece Türkiye ve İsrail eninde sonunda Suriye'de çatıştığında İsrail'in yanında yer alabileceğiz" diye yazdı.
Türkiye uzun süredir NATO üyesiyken İsrail değil ve Ankara ittifakın 5. Maddesindeki karşılıklı savunma maddesine başvurursa Washington yasal olarak Türkiye'yi desteklemek zorunda kalacak.
Kent, "Orta Doğu'da hem kundakçı hem de itfaiyeci rolü oynamayı bırakmanın vakti geldi, buna değmez," dedi.
Türkiye ve İsrail, eski diktatör Beşar Esad'ın Aralık 2024'te devrilmesinden sonra Suriye'nin nasıl şekilleneceği konusunda stratejik bir çatışmaya girmiş durumda.
Türkiye, herhangi bir Kürt özerkliği hareketi ile mücadele etmek için kendi nüfuz alanı altında istikrarlı bir Suriye devleti isterken, İsrail ise sınırında potansiyel bir gücü engellemek adına parçalanmış bir Suriye'yi tercih ediyor.
Bir Cumhuriyetçi olan Kent, mart ayında Ulusal Terörle Mücadele Merkezi direktörlüğünden istifa etmiş ve İran'a yönelik askeri saldırıların gerekçesi konusundaki endişelerini dile getirerek savaşı "vicdanen destekleyemeyeceğini" söylemişti.
İstifa açıklamasında İsraillilerin ABD'yi savaşa sürüklediğini söyleyerek, son savaşı Irak işgaline benzetmişti.
Kent'in istifasının ardından gazetecilere konuşan Trump, "Her zaman iyi bir adam olduğunu ama güvenlik konusunda zayıf olduğunu da düşünmüşümdür," dedi. "Görevden ayrılması iyi oldu çünkü İran'ın bir tehdit olmadığını söylemişti."