Cebelitarık’taki makaklar turistlerden aldıkları sağlıksız yiyecekleri sindirebilmek için bilinçli şekilde toprak yiyor.
Makak maymunları üzerinde yapılan yeni bir araştırma, insan etkisinin vahşi hayvan davranışlarını nasıl değiştirdiğini çarpıcı biçimde ortaya koydu.
REKLAM
REKLAM
Hakemli bilimsel dergi Scientific Reports'ta yayınlanan çalışmaya göre, Cebelitarık’taki makaklar turistlerden aldıkları sağlıksız yiyecekleri sindirebilmek için bilinçli şekilde toprak yiyor.
Dondurma ve kurabiyeye karşı 'doğal ilaç'
Araştırmanın başyazarı Silvain Lemoine, makakların doğal beslenme düzeninin otlar, yapraklar, tohumlar ve zaman zaman böceklerden oluştuğunu vurguluyor. Ancak turistlerin verdiği dondurma, kurabiye ve benzeri yiyecekler bu dengeyi bozuyor.
BBC'nin Science Focus dergisine verdiği röportajda Lemoine, “Turistlerin getirdiği yiyecekler kalori, şeker, tuz ve süt ürünleri açısından son derece zengin. Bu, türün normalde tükettiği besinlerle tamamen zıt” diyor.
Lemoine'e göre, toprak yeme davranışı bu olumsuz etkileri dengelemeye yardımcı olabilir.
Haftada 12 kez toprak yiyorlar
Araştırmacılar, Cebelitarık’ta yaşayan yaklaşık 230 makağı gözlemledi ve her birinin ortalama haftada 12 kez toprak yediğini tespit etti. “Jeofaji” olarak adlandırılan bu davranışın yaz aylarında, yani turist sayısının arttığı dönemlerde yüzde 40 daha sık görüldüğü belirlendi.
İnsanlarla daha fazla temas eden ve dolayısıyla daha çok abur cubur tüketen makakların, aynı zamanda daha sık toprak yediği ortaya çıktı. Turistik bölgelerde yaşayan üç grup, tüm toprak yeme vakalarının yüzde 72’sini oluşturdu.
Buna karşılık turistlerle hiç temas etmeyen tek makak grubunda bu davranışa hiç rastlanmadı.
Bilim insanlarına göre makaklar toprağı adeta bir “takviye” gibi kullanıyor. Lemoine, “Bu davranışın, yüksek kalorili ama lif açısından fakir yiyeceklerin sindirim sistemine verdiği zararı azaltmak için geliştiğini düşünüyoruz” diyor.
Toprağın maakaklarda sindirim sisteminde bir bariyer oluşturarak zararlı bileşiklerin emilimini sınırlayabileceği, aynı zamanda bağırsak florasını destekleyen faydalı bakteriler sağlayabileceği belirtiliyor.
İnsan etkisi hayvan davranışını değiştiriyor
Toprak yeme davranışı yalnızca makaklara özgü değil. Halka kuyruklu lemurların haftada ortalama 16 kez, Doğu Afrika’daki şempanzelerin ise yaklaşık 14 kez toprak yediği biliniyor. Hatta bazı insan topluluklarında, özellikle hamilelik döneminde bu davranış gözlemlenebiliyor.
Ancak Kuzey Afrika’daki doğal makak popülasyonlarında bu davranış oldukça nadir. Bu da Cebelitarık’taki değişimin büyük ölçüde insan etkisiyle ortaya çıktığını gösteriyor.
Benzer bir durum Hong Kong’daki Jam Shan Parkı’nda yaşayan makaklarda da görülüyor. Bu hayvanlar haftada 33 kezden fazla toprak yiyor ve yoğun şekilde insanlardan besleniyor.
Araştırmaya göre bu makaklar, insan faaliyetlerinin hayvan davranışlarını nasıl dönüştürdüğüne dair önemli bir örnek sunuyor.