İtalya Başbakanı Meloni Bakü ziyareti sırasında Azerbaycan'ın Avrupa ve Asya arasında bir enerji merkezi olarak rolünü güçlendirmesini ve İtalya'nın da 'Avrupa pazarına açılan ayrıcalıklı bir kapı' olarak hizmet etmesini istediğini belirtti.
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, bir İtalyan başbakanın 13 yıl aradan sonra Azerbaycan’a gerçekleştirdiği ilk ziyarette, Orta Doğu’da istikrarsızlığın artmasıyla birlikte güvenilir ortaklıkların önemine dikkat çekti.
REKLAM
REKLAM
Meloni, başkent Bakü’de Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile düzenlediği ortak basın toplantısında, “Çevremizde istikrarsızlık ne kadar artarsa, sahip olduğumuz güvenilir ilişkileri güçlendirmek o kadar önemli hale geliyor. İtalya ile Azerbaycan arasındaki ilişki de bu güvenilirliklerden biridir,” dedi.
Ziyaret, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının ardından Roma yönetiminin alternatif enerji kaynakları arayışını hızlandırdığı ve Orta Doğu dışındaki güvenilir ortaklarla ilişkileri derinleştirmeye yöneldiği bir dönemde gerçekleşti. İtalya, Avrupa Birliği içinde Azerbaycan’dan en fazla enerji ithal eden ülke konumunda bulunuyor.
Görüşmelerde enerji konusu öne çıktı. Aliyev, Azerbaycan’ın geçen yıl 25 milyar metreküp doğal gaz ihraç ettiğini, bunun 7,5 milyar metreküplük kısmının İtalya’ya gönderildiğini belirterek, iki tarafın bu miktarın artırılmasını da ele aldığını ifade etti.
Aliyev, "Bizim için İtalyan pazarı hem petrol hem de doğal gaz için birincil öneme sahip," dedi.
Kapasitenin arttırılması için Azerbaycan gazını Türkiye, Yunanistan ve Arnavutluk üzerinden güney İtalya'ya taşıyan Güney Gaz Koridoru'nun son ayağı olan Trans-Adriyatik Boru Hattı'nın genişletilmesi gerekiyor.
Aliyev, şebekenin "ayrılmaz bir parçası" olan TAP'ın genişletilmesine yönelik çalışmaların halihazırda sürdüğünü ancak devam etmesi gerektiğini söyledi.
Meloni, Azerbaycan'ın gaz ve petrol tedarikinin, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı geniş çaplı işgalini başlatmasından bu yana İtalya'nın "enerji güvenliği için belirleyici" olduğunu belirtti.
Meloni, Azerbaycan'ın Avrupa ve Asya arasında bir merkez olarak rolünü güçlendirmesini ve İtalya'nın da "Avrupa pazarına açılan ayrıcalıklı bir kapı" olarak hizmet etmesini istediğini söyledi.
Meloni, "Birçok İtalyan şirketi, sadece iki taraflı olarak değil, üçüncü ülkelerde de kalkınma planlarına ve 360 derecelik modernizasyon çabalarına katılmaya son derece ilgi duyuyor," dedi.
TAP Genel Müdürü Luca Schieppati'ye göre, ticari faaliyetlerin başlamasından bu yana TAP İtalya'ya 47,5 milyar metreküp gaz teslim ederek İtalya'nın 2025 yılındaki toplam gaz talebinin yaklaşık yüzde 16'sını ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) hariç boru hattı ithalatının yaklaşık dörtte birini karşıladı.
Yıllık teslimatlar son yıllarda istikrarlı bir seyir izledi: 2022 yılında 9,69 milyar metreküp, 2023 yılında 9,37 milyar metreküp, 2024 yılında 9,76 milyar metreküp ve 2025 yılında 9,46 milyar metreküp. Boru hattı faaliyete geçtiğinden bu yana yüzde 100 sistem kullanılabilirliğini korudu. Yunanistan'daki bir kompresör istasyonunda yapılan son iyileştirmelerle yıllık kapasite 1,2 milyar metreküpe çıkarıldı.
İkili ticaret geçen yıl 10,2 milyar euroya ulaşarak İtalya'yı Azerbaycan'ın en büyük ticari ortağı haline getirdi. Azerbaycan bugüne kadar İtalya'ya 2,5 milyar euro yatırım yaptı.
Yaklaşık 30 İtalyan şirketi Azerbaycan'da faaliyet göstermekte olup Karabağ'da 23 İtalyan projesi devam ediyor. Her iki taraf da İtalyan yatırımlarının daha da geliştirilmesi amacıyla 2026 yılının ikinci yarısında Bakü'de bir İş Forumu düzenlenmesi planlarını teyit etti.
Meloni, İtalya'nın Ermenistan-Azerbaycan normalleşme sürecini desteklediğini söyledi ve 2026'yı bölgenin potansiyelini ortaya çıkarmak için "potansiyel olarak çok önemli bir yıl" olarak nitelendirdi.
Bu arada İtalya'nın İran'daki büyükelçiliğini geçici olarak Tahran'dan Bakü'ye taşıdığını doğrulayan Meloni, Azerbaycan'ın şubat ayında patlak veren savaşın ardından İtalyan vatandaşlarının İran'dan tahliyesine tam destek verdiğini de sözlerine ekledi.
Meloni, "Azerbaycan'a ve Cumhurbaşkanı'na, İran'da tehlike altında bulunan çok sayıda İtalyan vatandaşının güvenliğini sağlamak üzere İtalya'nın gerekli operasyonları gerçekleştirmesini sağladıkları için teşekkür etmek istiyorum," dedi.
İtalya başbakanının ziyareti, AB Konseyi Başkanı Antonio Costa'nın Bakü'ye yaptığı ve AB'nin en üst düzey yetkilisinin 27 üyeli blokla yeni bir işbirliği çerçevesinin "geleceğe yönelik ortak vizyonumuzun güçlü bir sinyalini verdiğini" söylediği ve enerji güvenliğinin AB'nin Azerbaycan'la iş birliğinin temel taşı olduğunun altını çizdiği ziyaretin ardından gerçekleşti.