ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin’in Tahran ile yakın ilişkilerini kullanarak stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için devreye girmesi gerektiğini belirtti. Yetkililer, bunun 'kendi çıkarları' açısından da gerekli olduğunu vurguladı
Beyaz Saray yetkilileri, ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in Pekin'de merakla beklenen zirvede bir araya gelmelerine günler kala, Çin'i İran üzerindeki nüfuzunu kullanarak Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmaya çağırıyor.
REKLAM
REKLAM
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Çinli yetkililere İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin Çin ziyaretini kullanarak Tahran'ı kritik su yolu üzerindeki kontrolünü kaldırmaya teşvik etmeleri çağrısında bulundu.
Çin'in resmi Xinhua haber ajansının bildirdiğine göre Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi çarşamba günü Arakçi ile bir araya geldi.
Rubio salı günü Beyaz Saray'da düzenlenen brifingde, "Umarım Çinliler ona söylenmesi gerekeni söylerler," dedi. "Boğazda yaptığınız şey küresel olarak izole olmanıza neden oluyor. Bu olayda kötü adam sizsiniz."
ABD'li üst düzey diplomat, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta başlattığı savaş sırasında İran'ın boğazı etkili bir şekilde kapatmasının Pekin'i Washington'dan daha fazla etkilediğini savundu.
Pekin'in ihracata dayalı ekonomisi boğazdan geçen sevkiyatlara bağlı. Çin Gümrük Genel İdaresi'ne göre Çin ayrıca ham petrolünün yaklaşık yarısını ve sıvılaştırılmış doğal gazının (LNG) neredeyse üçte birini Orta Doğu'dan ithal ediyor.
Rubio, "İran'ın boğazı kapatmayı durdurması Çin'in çıkarınadır," dedi.
Konu hakkında bilgi sahibi bir diplomat da salı günü AP'ye yaptığı açıklamada, ABD'nin Çin'i, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde ABD'nin desteklediği, boğazı açmayı ve İran'ın eylemlerini kınamayı amaçlayan en son kararı veto etmekten kaçınmaya ikna etmek için ciddi çabalar sarf ettiğini söyledi.
Tahran'ın konseydeki iki müttefiki olan Çin ve Rusya geçen ay Hürmüz Boğazı ile ilgili daha önceki bir karar tasarısını veto etmiş, karar tasarısının çok ileri gittiğini ve savaşı başlatan saldırılar nedeniyle ABD ve İsrail'i kınamadığını söylemişti.
Rubio'nun Çin'i daha fazla müdahil olması için zorlaması, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in pazartesi günü yaptığı açıklamada, Trump'ın 2017'deki ziyaretinden bu yana bir ABD başkanının Çin'e yapacağı ilk ziyarette, Trump'ın Çinli mevkidaşıyla görüşmesinde İran'ın gündemin üst sıralarında yer alacağını söylemesinin ardından geldi.
Boğazın etkili bir şekilde kapatılmasının Asya'nın geneli üzerinde muazzam bir etkisi var ve Çin hükümetinin iki haftalık bir ateşkese aracılık etmek için Pakistan'la istişare etme çabalarını da bu faktör etkilemiş görünüyor.
Trump, Çin'in İran'ı geçen ay sağlanan kırılgan ateşkesi kabul etmeye teşvik etmede rol oynadığına inandığını söyledi.
Çin'in perde arkasındaki çabalarına aşina olan üç diplomat da İran petrolünün en büyük alıcısı olan Pekin'in, görüşmeler çökmenin eşiğine gelmişken onları müzakere masasına geri döndürmek için elindeki kozu kullandığını doğruladı.
Ancak ABD yönetimi, Çin'in kritik su yolunun uluslararası deniz trafiğine yeniden açılması için daha fazlasını yapabileceğine inanıyor.
Bessent verdiği bir röportajda, "İran'ın saldırı tehdidi boğazı kapattı. Biz yeniden açıyoruz," dedi. "Bu nedenle Çinlileri bu uluslararası operasyonu desteklemek üzere bize katılmaya çağırıyorum."
Bessent, İran'daki savaşın Trump'ın Xi ile görüşeceği konular arasında üst sıralarda yer aldığını da sözlerine ekledi. Diğer önemli konular arasında ticaret, ikili ilişkiler ve Çin'in ABD'den, Pekin'in kendi ayrılıkçı eyaleti olarak gördüğü Tayvan'a silah satışını azaltmasını talep etmesi yer alıyor.