Trump, Tahran'ın teklifini reddettikten sonra ateşkesin devam etme şansının 'yüzde bir' olduğunu söylerken Tahran, tekrar saldırıya uğraması halinde uranyumu silah düzeyinde zenginleştireceği tehdidinde bulundu.
İran, ABD’nin askeri saldırılara yeniden başlaması halinde uranyumu silah seviyesinde kabul edilen yüzde 90 saflığa kadar zenginleştirebileceği tehdidinde bulundu. Açıklama, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın son barış teklifini “tamamen kabul edilemez” olarak nitelendirmesinin ardından ateşkesin yeniden baskı altına girdiği bir dönemde geldi.
REKLAM
REKLAM
İran Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu sözcüsü İranlı parlamenter İbrahim Rezai, X hesabından yaptığı paylaşımda, bu seçeneğin parlamentoda değerlendirileceğini söyledi.
İran Meclis Başkanı Muhammad Bakır Kalibaf da salı gecesi yaptığı açıklamada Washington yönetiminin, Tahran’ın 14 maddelik teklifinde yer alan haklarını kabul etmekten başka seçeneği olmadığını, aksi halde görüşmelerin başarısız olacağını savundu.
Trump ise İran Dışişleri Bakanlığı’nın ABD taleplerini “mantıksız” olarak nitelemesinin ardından ateşkesin “yoğun bakımda” olduğunu söyledi. ABD medyasına göre Trump, pazartesi günü ulusal güvenlik ekibiyle İran’a yönelik olası yeni saldırıları görüştü.
Öte yandan İsrail basını, bazı İsrail vatandaşlarına İran kaynaklı olduğu öne sürülen tehdit mesajları gönderildiğini yazdı. Mesajlarda, “Geceleri gökyüzünde güneşi göreceksiniz,” ifadelerinin yer aldığı ve bunun olası İran füze veya İHA saldırılarına gönderme olarak yorumlandığı belirtildi.
Krizin merkezinde uranyum zenginleştirme var
Nükleer kriz, taraflar arasındaki en büyük anlaşmazlık konusu olmaya devam ediyor. İran’ın yaklaşık 400 kilogram yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyuma sahip olduğu belirtiliyor. Bu oran, silah seviyesinde kabul edilen yüzde 90 eşiğinin hemen altında bulunuyor ve Washington tarafından temel güvenlik tehdidi olarak görülüyor.
Tahran yönetimi, uranyum zenginleştirme hakkının müzakereye kapalı olduğunu savunurken, zenginleştirme oranının görüşülebileceği mesajını verdi.
Trump ise İran’ın hiçbir koşulda nükleer silaha sahip olmasına izin verilmeyeceğini defalarca dile getirdi. ABD yönetimi, İran’ın ya zenginleştirilmiş uranyum stoklarını yurtdışına göndermesini ya da en az 20 yıl boyunca zenginleştirme faaliyetlerini durdurmasını talep ediyor.
Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff, Fox News’e yaptığı açıklamada İranlı müzakerecilerin önceki görüşmelerde kendisine ve Jared Kushner’a, İran’ın yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş yaklaşık 460 kilogram uranyuma sahip olduğunu söylediğini aktardı.
Witkoff, bu miktarın bir ila iki hafta içinde silah seviyesine çıkarılabileceğini ve yaklaşık 11 nükleer savaş başlığı üretimine yeteceğini öne sürdü.
Trump, İranlı yetkililerin ABD saldırılarıyla “tamamen yok edildiğini” söylediği bir tesisteki zenginleştirilmiş uranyumun çıkarılmasını sözlü olarak kabul ettiğini ancak daha sonra Washington’a iletilen yazılı teklifte bu taahhüdün yer almadığını söyledi.
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ise İran’ın nükleer kapasitesi ortadan kaldırılmadan savaşın sona ermiş sayılamayacağını savundu. CBS News’e verdiği röportajda İran’ın uranyum stoklarının nasıl kaldırılacağı sorusuna Netanyahu, bunun sahada fiziksel olarak yapılması gerektiği yanıtını verdi.
2015 tarihli nükleer anlaşma - Kapsamlı Ortak Eylem Planı ya da JCPOA - İran'ın uranyum zenginleştirmesini yüzde 3,67 ile sınırlandırmış ve stokları 15 yıl boyunca 300 kilogramla sınırlandırmıştı.
Trump ilk döneminde 2018'de ABD'yi anlaşmadan çekerek İran'ın kademeli olarak geri adım atmasını tetikledi. İran zenginleştirme oranını önce yüzde 20'ye, ardından da yüzde 60'ın üzerine çıkararak UAEA'dan defalarca uyarı aldı.
Haziran 2025'teki ABD ve İsrail saldırılarının ardından ve Şubat ayındaki savaşın açılış salvosunda Trump, İran'ın nükleer tesislerinin "yok edildiğini" söyledi, ancak Natanz kompleksinin Mart ayında yayınlanan uydu görüntüleri tesiste veya tünellerinde yeni bir hasar olmadığını gösterdi.
Ateşkes, 28 Şubat'ta başlayan ve 39 gün süren ABD ve İsrail saldırılarının ardından Pakistan'ın arabuluculuğuyla 8 Nisan'da yürürlüğe girdi.
Daha sonra İslamabad'da yapılan görüşmelerde kalıcı bir anlaşma sağlanamayınca Trump ateşkesi herhangi bir son tarih belirlemeden uzattı. İran, pazar günü Pakistan'ın ara buluculuğuyla ABD'nin önerisine yanıtını iletti.