Olumsuz hava, zeminde yanıcı madde birikmesine yol açtı; İçişleri Bakanı ormanların temizlenmesi çağrısını yineliyor. En çok etkilenen bölgelerde yollar açılıyor, 2025’e göre personel ve hava filosu hafifçe güçlendirildi.
2025 yılı, Avrupa Birliği'nde (AB) şimdiye kadar kaydedilen en yıkıcı yangın sezonunu getirdi; bir milyondan fazla hektar kül olurken Portekiz, alevlerin en ağır etki yarattığı ülkeler grubunda yer aldı.
REKLAM
REKLAM
Avrupa Komisyonu'na bağlı Ortak Araştırma Merkezi (kaynak Portekizce)ne göre ülke genelinde 999 yangın kayda geçti ve 284.012 hektarlık alan yandı. Yanan alan, 2024'e kıyasla iki katına çıkarak 2025'i son on yılın en kötü ikinci yılı yaptı; listenin başında ise 500 binden fazla hektarı yok eden ve 100'den fazla can alan o uğursuz 2017 yılı yer alıyor.
Aynı kurum, kötüleşme eğilimini teyit ediyor ve başta mega yangınlar olmak üzere aşırı iklim olaylarının görülme olasılığındaki artışa işaret ediyor. Bunlar daha şiddetli, daha hızlı yayılan ve bu nedenle kontrol altına alınması daha zor yangınlar. Yeni model özellikle 2017'den itibaren, sıcak hava dalgalarının artması, yazların uzaması ve kurak dönemlerin sıklaşmasının bir sonucu olarak belirginleşti.
Bu kritik bileşime şimdi, 2026'da, yılın başındaki fırtınaların etkisi de ekleniyor: yılın ilk aylarındaki şiddetli rüzgârlar ağaçların tepelerini kopardı, ağaçları devirdi; yapraklar ile diğer bitki örtüsünü etrafa saçtı. Sıcaklıkların yükselmesiyle hızla kuruyan bu malzeme, yeni yangınların tutuşmasını kolaylaştırırken ilk alevlerin yayılma hızını da artırıyor.
Bu ince yanıcı örtünün yanı sıra dallardan gövdelere uzanan, yoğun katmanlar halinde birikmiş odunsu malzeme de yangının şiddetini ve süresini katlıyor. Expresso'nun haberleştirdiği, Leiria Belediyesi'nin dronlarla yaptığı tespire göre sadece bu belediyede, hem kentsel alanda hem de ormanlık bölgede 5 ila 8 milyon ağaç kaybedildi.
İçişleri Bakanı bu tehditlere dikkat çekiyor ve nisan ayı başından bu yana, halkı "üzerine düşeni yapmaya" ve konutların çevresindeki arazileri temizlemeye çağıran uyarılarını sıklaştırıyor.
Luís Neves, Lusa ajansına yaptığı açıklamalarda, tam da bu fırtınalar zincirinin yarattığı "yeni, olağanüstü ve olumsuz faktörler" nedeniyle "korkunç bir yaz" öngördüğünü söyledi; temizlenmesi gereken daha fazla bitki örtüsüne ve daha fazla kapalı yola dikkat çekti.
Özel mülklere müdahalenin yasayla sınırlandığını hatırlatan bakan, buna rağmen bireylere, erişimi zor alanları işaret etmeleri ve sivil koruma ekiplerinin çabalarını bu bölgelere yoğunlaştırabilmesi için çağrıda bulundu.
Doğal afetin en ağır vurduğu bölgelerdeki operasyonlara öncelik verilmesi için, özellikle küçük yerleşim birimlerine destek amacıyla, bir risk değerlendirme modeli oluşturuldu.
Luís Neves, Sivil Koruma, güvenlik güçleri, belediyeler ve Silahlı Kuvvetler arasında, İçişleri, Savunma, Tarım ve Denizcilik bakanlıklarını bünyesinde toplayan, ormanlık alanlarda yolların açılması ve erişimin iyileştirilmesini hedefleyen Önleme ve Operasyonlar Entegre Komutanlığı'nda (CIPO) sağlanan işbirliğinin altını çizdi.
"Söz konusu 22 belediyede 10 bin kilometrelik yol, kırsal patika, sınır şeridi ve temizlenmesi gereken arazi tespit edildi; bir hafta içinde 3 bin kilometre, yani neredeyse üçte biri temizlendi" diyen Neves, başlangıçta Orta Bölge ile Lizbon ve Tejo Vadisi'nde 31 Mayıs'a kadar faaliyet göstermesi öngörülen CIPO'nun kesin bir kapanış tarihi olmadığını ve yangın tablosu ağırlaşırsa faydalı olmaya devam edebileceğini ekledi.
Marinha Grande'de orman yollarının 154 kilometreden fazlası açıldı
Marinha Grande'de haftalardır, çam ve okaliptüs ormanlarının içinden geçen yolları kapatan odun yığınlarını temizleyen motorlu testerelerin sesi eksik olmuyor.
Bu büyük ölçekli operasyon, mart ayı başından bu yana haftanın yedi günü sürdürülüyor ve Belediye Sivil Koruma Servisi, Orman Teknik Bürosu, Ulusal Cumhuriyetçi Muhafızların (GNR) askerleri, Doğa ve Orman Koruma Enstitüsü (ICNF), Sivil Koruma Özel Gücü, Marinha Grande ve Vieira de Leiria gönüllü itfaiyeleri ile Silahlı Kuvvetleri bir araya getiriyor.
"Fırtına bizi 27'yi 28 Ocak'a bağlayan gece vurdu ve sahada hâlâ çok sayıda hasar var" diye vurguladı Marinha Grande Belediye Başkanı Paulo Vicente, Agence France-Presse'e (AFP) konuşurken.
Belediyenin resmi internet sitesinde yayımlanan bir duyuruda (kaynak Portekizce) aktardığına göre, orman yolu ağında yaklaşık 289 kilometrelik bir alana yayılan ciddi hasar tespit edildi. Belediyenin uyarısı şöyle: Pek çok yol, "yardım araçlarının geçişi ile kırsal yangınların önlenmesi ve onlarla mücadele açısından hayati önem taşıyor".
Öncelik, bu bölgelerde güvenli hareketi ve en yakın yerleşim alanlarına erişimi sağlamak üzere orman yolları arasında bağlantılar kurmak.
6 Mayıs itibarıyla, orman yolu ağının 154,22 kilometresi, başlangıçta belirlenen 115 kilometrelik hedefin üzerine çıkılarak açılmıştı. Belediye aynı açıklamada, "operasyonun iyi ilerlemesi, müdahalenin kapsamı ve sahada tespit edilen ihtiyaçlar" nedeniyle yeni hedefin 178,31 kilometre olarak belirlendiğini duyurdu.
"Yetkililer bütün o odunu kaldırabilse çok daha rahat edeceğim; çünkü bu yangınlar için devasa bir yakıt kaynağı... Kendi mülkümde de olabildiğince çok odunu toplamaya çalışıyorum" diyor 79 yaşındaki emekli Manuel Calhanas, AFP'ye konuşurken.
Çalışmalar yalnızca yolların açılmasını değil, arazilerin temizlenmesini ve bitki örtüsünün azaltıldığı ya da kesildiği yakıt yönetim şeritlerinin oluşturulmasını da içeriyor; belediye bu görevlerin, kırsal yangın riskini azaltmak için hayati önem taşıdığının altını çiziyor.
Planlanan müdahale toplam 198,95 hektarı kapsıyor; "Marinha Grande ve Vieira de Leiria sanayi bölgeleriyle kesişen alanlar ve belediye yol ağı boyunca uzanan şeritler de dâhil" diye belirtiliyor.
Bilim insanlarından oluşan World Weather Attribution (kaynak Portekizce) (WWA) grubu, birkaç gün önce yaptıkları uyarıda, iklim değişikliği ile güçlenen El Niño etkisinin birleşmesi nedeniyle 2026'nın dünya genelinde orman yangınları açısından gelmiş geçmiş en aşırı yıllardan biri olabileceğini belirtti.
"Özellikle sıcak geçmesi beklenen bir yaz sezonu öngörülüyor ve bizim bölgemizde bu çam ormanları tam anlamıyla bir barut fıçısı" diyor Marinha Grande belediye başkanı.
Alev geciktirici kimyasal, yangınla mücadelede başlıca silahlardan biri olacak
Ulusal Acil Durum ve Sivil Koruma Kurumu (ANEPC (kaynak Portekizce)), 2026'da, özellikle arazideki yanıcı malzeme nedeniyle Kristin fırtınasından en çok zarar gören Leiria iline (yeniden gündeme gelen Pedrógão Grande ile birlikte) özel önem verileceğini kabul ediyor.
Kritik bölgeler arasında, iç çamlık bölgesine dahil diğer iki il olan Coimbra ve Castelo Branco'nun yanı sıra Kuzey ve Algarve de yer alıyor; bunu Ulusal Acil Durum ve Sivil Koruma Komutanı Mário Silvestre, Lusa'ya verdiği röportajda belirtti.
Yetkililer, yangınlara ilk dakikalarda müdahale etmek istiyor ve alevlerin ilerlemesini yavaşlatan ya da tamamen durdurabilen kimyasal bir madde olan alev geciktiricinin (retardant) kullanımını yaygınlaştırmayı hedefliyor.
"Bu yıl, alev geciktiriciyle çalışacak dört hava aracı merkezini daha devreye alacağız; böylece toplamda beş merkez olacak. Amacımız, ilk müdahaledeki mevcut başarı oranımızı daha da yükseltmek" dedi Mário Silvestre.
Bu madde 2025'te yalnızca tek bir hava üssünde kullanılmıştı; ancak elde edilen iyi sonuçların ardından, Silvestre'ye göre, yangınların on yıl öncesine kıyasla çok daha şiddetli yayıldığı günümüzde, 2026'da "en büyük bahislerden biri" olacak.
Bu öngörü yaklaşımının parçası olarak, ülkenin her alt bölgesine, riske ve yangın türüne ilişkin kritik bilgileri operasyon komutanına iletmekle görevli özel keşif ekipleri konuşlandırılacak. Böylece, koordinasyon kapasitesinin güçlendirilmesi ve daha erken müdahale edilmesi hedefleniyor.
Ayrıca, genişletilmiş müdahale gruplarının sayısı da artırıldı; birden dörde çıkarıldı. Bunlar, uzun süreli müdahale gerektiren durumlarda devreye sokulan, gelişmiş taktik kapasiteye sahip birlikler.
Uygulamaya konan tüm değişiklikler, bu operasyonda yer alan tüm aktörler arasında eşgüdümün sağlanmasını amaçlayan yoğun bir operasyonel tatbikat sırasında test edilecek.
2026 Kırsal Yangınlarla Mücadele Özel Düzeni (DECIR), geçen yıla göre hafif bir artış öngörüyor.
En kritik dönem olan Delta aşaması, 1 Temmuz-30 Eylül tarihleri arasında. Bu dönemde DECIR bünyesinde 2.596 ekipten 15.149 personel, 3.463 kara aracı ve 81 hava aracı görev yapacak. Daha yüksek su taşıma kapasitesine sahip ve daha karmaşık operasyonlarda kullanılabilen iki Black Hawk helikopteri, ilk kez yangınla mücadelede görevlendirilecek.
Bu en yoğun dönemde yetkililerin kullanımına, 2025'e göre iki kat artışla 50 paletli iş makinesi sunulacak; ICNF de bunlara 18 makine daha ekleyecek. Bu bilgiyi Sivil Koruma Devlet Sekreteri Rui Rocha, JN/TSF'ye verdiği röportajda (kaynak Portekizce) paylaştı.
Geçen cuma gününden bu yana sahada, yılın ilk kapasite takviyesi olan ve mayıs sonuna kadar sürecek "Bravo seviyesi" uygulanıyor: 2.031 ekipten 11.955 personel, 2.599 araç ve 37 hava aracıyla birlikte hazır bekliyor.
Ulusal Acil Durum ve Sivil Koruma Komutanı'na göre, açıklanan plan, uygulamanın farklı aşamalarında yapılacak değerlendirmelere bağlı olarak değiştirilebilecek.