Kolombiya'daki başkanlık yarışına kutuplaşma, siyasi yıpranma ve yeni popülist söylemlerin yükselişi damga vuruyor. İki siyaset analisti, yaklaşan seçimlerin bazı kilit yönlerini Euronews'e değerlendirdi.
Kolombiyalılar, son derece kutuplaşmış bir seçim kampanyasının ardından bu pazar günü cumhurbaşkanlığı seçimleri için sandık başına gidiyor.
REKLAM
REKLAM
Seçimler, yeni popülist sağ hareketlerin yükselişi ve Latin Amerika'da siyasi parçalanmanın derinleştiği hassas bir bölgesel ve küresel ortamda gerçekleştiriliyor.
Kampanya, 2022'deki tarihi zaferiyle solu iktidara taşıyan Cumhurbaşkanı Gustavo Petro'nun siyasi çizgisini sürdürmek isteyen iktidar bloğu ile güvenlik, siyasi çatışma ve geleneksel elitlere karşı çıkış temaları etrafında şekillenen bölünmüş muhalefet arasında geçti.
Barış ve Uzlaşma Vakfı'nın başkan yardımcısı ve silahlı çatışmalar ile siyasi şiddet üzerine çalışan analist Laura Bonilla, Euronews'e verdiği demeçte, "Bu seçimler iki olguyu bir araya getiriyor: Bir yanda küresel düzeyde artan gerilim, kutuplaşma ve daha popülist sağ akımların yükselişi, diğer yanda ise Kolombiyalılar için yeni bir deneyim olan iktidar değişimi," dedi.
Siyasi risk ve jeopolitik uzmanı, Colombia Risk Analysis Direktörü Sergio Guzmán ise seçimlerin güvenlik, yolsuzluk, ekonomi ve sağlık sistemi konularındaki memnuniyetsizliklerin arttığı bir ortamda yapıldığını belirtiyor.
Duyguların öne çıktığı kampanya
Analistlere göre seçim kampanyası giderek daha kutuplaşmış ve duygusal bir atmosferde ilerliyor.
Bonilla, "Siyasetçilerin seçmenlerde uyandırmaya çalıştığı temel duygu korku," değerlendirmesinde bulundu.
Adaylar arasında televizyon tartışmalarının yapılmaması ve sosyal medyanın baskın hale gelmesi nedeniyle somut politika önerilerinin yeterince tartışılamadığını savunan Bonilla, "Vatandaşların karar vermesine yardımcı olacak kamusal bilgi çok sınırlı. Tartışma programları yapılmadı," dedi.
Bonilla ayrıca algoritmaların ve dijital yankı odalarının kamuoyundaki tartışmaları etkilediğini belirterek insanların çoğunlukla kendilerine duygusal olarak yakın hissettikleri kişilerle etkileşim kurduğunu söyledi.
Guzmán da bazı adayların başarısının seçmenlerle duygusal bağ kurabilme yeteneklerinden kaynaklandığını belirterek, "İnsanlar duygularına hitap eden liderler görmek istiyor," dedi.
Geleneksel siyasi elitlere tepki büyüyor
Seçim kampanyasının öne çıkan başlıklarından biri de geleneksel siyasi partilere ve ülkenin köklü siyasi elitlerine yönelik artan tepki oldu.
Bonilla, "Bu seçim yarışının en büyük kaybedenleri geleneksel siyasi partiler," ifadelerini kullandı.
Guzmán ise Petro'nun siyasi hareketinin hâlâ önemli destek görmesinin, Kolombiya'da ilk kez solun belirgin bir ideolojik kimlik kazanmasıyla bağlantılı olduğunu savundu.
"İlk kez sol siyasete bir yüz kazandıran ve onu siyasi haritaya yerleştiren ideolojik bir yakınlık oluştu."
Bonilla'ya göre hem iktidar bloğunun hem de yeni siyasi hareketlerin yükselişi, tarih boyunca kendisini dışlanmış hisseden toplumsal kesimlerin temsil edilme talebinden kaynaklanıyor.
Her iki uzman da günümüzdeki memnuniyetsizliğin önemli ölçüde kurumsal siyasete duyulan güvensizlikten ve geleneksel yapıların ülkenin kronik sorunlarını çözemediği algısından beslendiğini düşünüyor.
Güvenlik ve yolsuzluk seçmenin gündeminde
Anketlere göre seçim öncesinde seçmenlerin en büyük kaygıları arasında güvenlik ve yolsuzluk yer alıyor.
Bonilla, "İnsanların siyasi sisteme yönelik en büyük hayal kırıklığı yolsuzluk," dedi.
Guzmán ise seçmenlerin bir bölümünün son yıllarda silahlı grupların güçlenmesinden ve güvenlik durumunun kötüleşmesinden hükümeti sorumlu tuttuğunu belirtti.
"Bazı seçmenler hem silahlı grupların güçlenmesini hem de 'tam barış' politikasını Petro yönetimine bağlıyor."
Güvenlik konusu aynı zamanda yeni popülist sağ hareketlerin de en önemli söylemlerinden biri haline geldi.
Bonilla, bu söylemlerin cazibesinin basit ve sert güvenlik vaatlerinden kaynaklandığını savunarak, "Sağ siyaset kolay bir mesaj veriyor: 'Şehirleri askerileştireceğim.' Gerçekte bunun etkisi sınırlı olsa da insanlar işe yarayacağına inanıyor," dedi.
Analiste göre güvenlik tartışmaları, ülkenin tarihsel silahlı çatışmaları ile insanların günlük hayattaki güvensizlik algısını bir araya getirerek daha sert kamu düzeni söylemlerini besliyor.
Ekonomi konusunda ise kamuoyundaki algının daha karmaşık olduğunu belirten Bonilla, birçok seçmenin "Petro döneminde kişisel olarak çok kötü durumda değilim," görüşünü dile getirdiğini söyledi.
Buna karşın Guzmán, iş dünyası ve yatırımcı çevrelerinin önemli bir bölümünün Petro'nun ekonomi politikalarından endişe duyduğunu savunuyor.
"Uluslararası yatırımcıların Kolombiya'ya olan güveni Petro hükümetinin politikaları nedeniyle giderek azalıyor. Bu nedenle Petro ve desteklediği adayın neden hâlâ bu kadar popüler olduğunu anlamak zor."
Popülist ve sistem dışı adaylar yükseliyor
Anketler, Kolombiya sağında giderek daha açık hale gelen bir yarışa işaret ediyor. Bu yarışta sistem dışı adaylar yükselirken daha geleneksel isimler destek kaybediyor.
Guzmán'a göre anketlerde Iván Cepeda ilk sırada yer alırken, onu Abelardo de la Espriella takip ediyor. Daha önce güçlü görülen Paloma Valencia ve birçok merkez aday ise geride kalmış durumda.
Analiste göre De la Espriella'nın yükselişinin temel nedenlerinden biri daha sert ve çatışmacı bir kampanya yürütmesi.
Bonilla ise De la Espriella'yı "insanların öfkesini ve kızgınlığını harekete geçirmeye çalışan popülist sağcı bir sistem dışı aday" olarak tanımlıyor.
Uzmanlara göre bu eğilim, Kolombiya'da siyasi temsil krizinin derinleştiğini ve toplumun bazı kesimleriyle iktidar yapıları arasındaki kopuşun arttığını gösteriyor.
Anketlere güven azalıyor
Her iki uzman da kamuoyu araştırmalarına duyulan güvenin azalmasının seçim kampanyasını takip etme biçimlerini değiştirdiğini düşünüyor.
Guzmán, "İnsanlar güvenilir anket bulamadığında bilgi edinmek için bahis piyasalarına veya sosyal medyaya yöneliyor," diyerek bilgi kirliliği riskine dikkat çekti.
Colombia Risk Analysis tarafından yayımlanan bir değerlendirmede de anketlerin azalmasının güvenilir bilgi boşluğu yarattığı ve siyasi spekülasyonları artırdığı belirtildi.
Bölgesel dengeler açısından kritik seçim
Seçimler yalnızca Kolombiya açısından değil, Latin Amerika'nın siyasi dengeleri açısından da önem taşıyor.
Bonilla'ya göre ABD Başkanı Donald Trump'ın bazı açıklamaları ve kararları, Petro hükümetinin dış baskı altında olduğu yönündeki söylemini güçlendirerek iktidar kampına dolaylı katkı sağladı.
Guzmán ise Washington ile Bogotá arasındaki ilişkilerin zaman zaman ciddi gerilimler yaşadığını, ancak iki hükümetin kamuoyu önünde görünmeyen alanlarda uzlaşma yolları bulduğunu söyledi.
Bonilla, popülist sağın seçimleri kazanması halinde Latin Amerika'daki mevcut siyasi dengenin değişeceğini düşünüyor.
"Popülist sağ seçimi kazanırsa mevcut denge ortadan kalkar."
Analist ayrıca Avrupa'nın bölgede siyasi etkisini giderek kaybettiğini, buna karşılık Çin ve Rusya'nın ekonomik ve siyasi nüfuzlarını artırdığını savundu.
"Avrupa büyük ölçüde bölgedeki yerini kaybetti" diyen Bonilla, Avrupa'nın Latin Amerika stratejisindeki süreklilik eksikliğini de eleştirdi.
Guzmán ise özellikle ikinci tur ihtimali ortaya çıkarsa uluslararası gelişmelerin daha da önemli hale gelebileceğini ve Washington ile göreve gelecek yeni Kolombiya yönetimi arasındaki ilişkilerin seçim sonrası dönemi şekillendireceğini belirtti.