ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi’ne (NOAA) göre hafta sonu, yalnız Kuzey Amerika ve Kanada’da değil, daha aşağı enlemlerde de renkli kutup ışıklarının görülmesini sağlayabilecek güneş fırtınaları bekleniyor.
ABD'de hava durumu izleme kurumu, güçlü jeomanyetik fırtınaların beklendiğini ve bu nedenle kuzey ışıklarının ABD'nin kuzeyi ile Kanada üzerinde görülebileceğini açıkladı.
REKLAM
REKLAM
Aynı ışık gösterisinin, özellikle Almanya'nın kuzey bölgeleri ve kıyı kesimlerinde olmak üzere, 5 Haziran'ı 6 Haziran'a bağlayan gece gökyüzünü aydınlatması da mümkün görünüyor. Cuma gecesinden cumartesi sabahına kadar hava tahminlerinde neredeyse hiç bulut örtüsü öngörülmediğinden, etkileyici bir kutup ışığı manzarası yakalama ihtimali yüksek.
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA), G3 (güçlü) seviyesinde bir jeomanyetik fırtına uyarısı yayımladı. Bazı dönemlerde fırtınanın G4 (çok güçlü) seviyesine ulaşabileceği belirtiliyor. Washington Times'ın haberine göre, kuzey ışıklarının ABD'nin kuzeydoğusu, orta batısı ve batısındaki toplam 23 eyalette görülebileceği tahmin ediliyor.
Almanya'da son olarak ocak ayında etkileyici kuzey ışıkları gözlemlenmiş, aurora gece gökyüzünü renklendirmişti.
Güneş fırtınalarını takip eden çok sayıda internet sitesi de şu anda kuzey ışıklarının görülme olasılığını yüksek olarak değerlendiriyor.
Jeomanyetik fırtınalar, Güneş'teki faaliyetlerin Dünya'nın manyetik alanında yarattığı bozulmalar. Bu olaylar gökyüzünde yeşil, kırmızı ve mor tonlarında renkli ışık şeritleri oluşturuyor. Kuzey yarımkürede bu ışıklar “kuzey ışıkları” ya da “aurora borealis” olarak adlandırılıyor.
Kuzey ışıkları cep telefonuyla daha iyi görülebilir
Peki bu etkileyici doğa olayını gözlemlemenin en iyi yolu nedir?
Kuzey ışıklarını görmek isteyenlerin her zaman kuzey yönüne bakmaları tavsiye ediliyor.
Astronomi uzmanlarının açıklamalarına göre, auroranın renklerini çoğu zaman kamera veya cep telefonu ekranında seçmek çıplak gözle görmekten daha kolay. Akıllı telefonlar özel gece modu ve uzun pozlama süreleri kullanıyor. Bu sayede kamera sensörleri, insan gözünün gerçek zamanlı olarak algılayabileceğinden daha fazla görüntü bilgisi yakalayabiliyor.
Güneş fırtınaları tehlikeli olabilir
Gökyüzünü renkli kuzey ışıklarıyla süsleyen güneş fırtınaları, Dünya ile Güneş arasındaki karmaşık uzay hava durumu sisteminin bir parçası. Bu fırtınalar bazı durumlarda tehlikeli sonuçlar da doğurabiliyor. Nitekim 2022 yılında, Elon Musk'ın Starlink ağına ait 40 uydu bir güneş fırtınasına yakalanarak atmosferde yanıp yok olmuştu.
Güneş fırtınaları herhangi bir şeyi eritecek kadar şiddetli hale gelmeden çok önce de sorun yaratabiliyor. Özellikle navigasyon sistemlerinde aksamalara neden olabiliyorlar. Alman Havacılık ve Uzay Merkezi'nden (DLR) uzman Jens Berdermann, MDR'ye yaptığı açıklamada şu değerlendirmede bulundu:
“Uydular etkilenebilir, elektrik şebekeleri etkilenebilir. Ayrıca her gün kullandığımız navigasyon ve iletişim hizmetleri de etkilenebilir. Bunlar birçok meslek için hayati öneme sahip. Dolaylı etkiler de söz konusu olabilir: yazılımlar, borsa işlemleri, tıbbi cihazlar ve ekonomi.”
Ancak bu tür kesintilerin ve aksaklıkların görece nadir yaşandığı belirtiliyor.
Türkiye'den görülecek mi?
Türkiye'den görülme ihtimali düşük, ama tamamen imkânsız değil.
Şu anki tahminler G3 (güçlü) seviyesinde bir jeomanyetik fırtınaya işaret ediyor. Bu tür olaylarda kuzey ışıkları genellikle Kanada, İskandinavya, Birleşik Krallık'ın kuzeyi ve Almanya gibi yüksek enlemlerde görülüyor. Tahminlerde ışıkların ABD'de Illinois civarına, Avrupa'da ise Almanya ve Birleşik Krallık'ın bazı bölgelerine kadar inebileceği belirtiliyor.
Türkiye yaklaşık 36-42 derece kuzey enlemleri arasında. Normal bir G3 fırtınasında auroranın Türkiye'den çıplak gözle görülmesi beklenmez. Ancak fırtına beklenenden güçlü olur ve G4-G5 seviyelerine çıkarsa, geçmişte olduğu gibi aurora çok daha güneye inebilir. Mayıs 2024'teki olağanüstü güneş fırtınasında Türkiye'nin bazı bölgelerinden kırmızı aurora benzeri parıltılar fotoğraflanmıştı.