Bu ziyaret, Şi’nin Kuzey Kore’ye yedi yıl aradan sonra gerçekleştirdiği ilk ziyaret oldu. İki lider son olarak eylül ayında Pekin’de, Vladimir Putin ve diğer yabancı liderlerle birlikte düzenlenen askerî geçit töreninde bir araya gelmişti.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, nadir gerçekleştirilen Kuzey Kore ziyaretinde, iki ülke arasındaki karmaşık geleneksel ittifakı “yeni seviyelere taşıma” sözü verdi. Ziyaretin, Pekin’in giderek Rusya ile yakınlaşan komşusu üzerindeki etkisini yeniden pekiştirme girişimi olduğu değerlendiriliyor.
REKLAM
REKLAM
Şi ve eşi Peng Liyuan, Pazartesi günü Pyongyang Uluslararası Havalimanı’na inişlerinde Kim Jong-un tarafından kırmızı halı töreni, askerî selam ve kalabalıkların tezahüratlarıyla karşılandı. Çin devlet medyasına göre, şehirde bazı caddelerde Kuzey Kore ve Çin bayrakları yan yana sergilendi.
Şi daha sonra Pyongyang’ın ana meydanına geçti. Burada askerî tören kıtası ve çocukların da yer aldığı binlerce kişi tarafından karşılanan Çin lideri için kapsamlı bir tören düzenlendi. Meydan çevresindeki binalar iki ülkenin bayrakları, Kim ve Xi’nin dev portreleri ve “dostluk ve birlik” mesajları içeren pankartlarla süslendi.
Akşam saatlerinde Kim Jong-un, Şi ve heyeti onuruna bir akşam yemeği verdi.
Bu ziyaret, Şi’nin Kuzey Kore’ye yedi yıl aradan sonra gerçekleştirdiği ilk ziyaret oldu. İki lider son olarak Eylül ayında Pekin’de, Vladimir Putin ve diğer yabancı liderlerle birlikte düzenlenen askerî geçit töreninde bir araya gelmişti.
'Özel etki alanını yeniden tesis etme' çabası
Resmî devlet medyası tarafından yayımlanan açıklamaların bağımsız kaynaklarca doğrulanması zor olsa da, görüşmelere ilişkin haberlerde iki ülke arasında nükleer program gibi hassas konulara değinilmeden iş birliği vurgusu yapıldığı dikkat çekti.
Analistlere göre bu durum, zirvenin her iki lider için de kazanım olarak sunulabileceği bir sonuç ürettiğini gösteriyor: Xi’nin Kuzey Kore üzerindeki etkisini pekiştirmesi, Kim’in ise ekonomik ve siyasi destek elde etmesi.
Çin devlet televizyonu CCTV, Xi’nin ticaret, tarım, inşaat ve teknoloji gibi birçok alanda iş birliğini genişletmeye hazır olduğunu söylediğini aktardı.
Xi ayrıca iki ülkenin stratejik iş birliğini güçlendirmesi ve kendi egemenlik ve güvenlik çıkarlarını kararlılıkla koruması gerektiğini ifade etti.
Devlet kontrolündeki resmi Kore Merkezi Haber Ajansı’nın (KCNA) salı günkü haberine göre Kim ise, Kuzey Kore ile Çin’in aralarındaki dostluğu “en önemli, en öncelikli stratejik görev” olarak sürdürmeye devam edeceğini teyit etti.
KCNA’ya göre Kim, Şi’yi “en büyük devlet konuğu” olarak niteledi ve Şi’nin bu yılki ilk yurt dışı ziyaretinin adresi olarak Kuzey Kore’yi seçmesini, ülkesine yönelik “en cesaret verici destek” olarak gördüğünü söyledi.
Çin’e tarihsel olarak bağımlı olan ülkesinin lideri Kim, son yıllarda ülkesinin nükleer silah programını genişletirken Moskova’ya da giderek daha fazla yaklaştı.
Ukrayna’ya karşı Rus birliklerinin yanında savaşmak üzere asker gönderdikten sonra Putin’le kurduğu ittifakı güçlendirdi.
Kuzey Kore üzerindeki ayrıcalıklı nüfuzunu geri kazanmak, Şi’ye, Kim’le diplomasiye yeniden başlama isteğini defalarca dile getiren ABD Başkanı Donald Trump’la yürüttüğü temaslarda ek bir koz sağlayacaktır. Şi ile Trump geçen ay Pekin’de görüşmüştü; ikilinin eylülde ABD’de yeniden bir araya gelmesi bekleniyor.
Kuzey Kore’nin nükleer emelleri
İki ülke dostluklarını öne çıkarmakta acele etse de, Kuzey Kore’nin nükleer programına bağlılığı ilişkilerde hep bir diken oldu.
BM yaptırımlarının kaldırılmasını talep edebilmek için ülkesinin nükleer silaha sahip bir devlet olarak uluslararası tanınırlık kazanmasına can atan Kim açısından, Şi’nin bu konuyu kamuoyu önünde hiç dile getirmemesi hayati önem taşıyordu.
Bu durum, Şi’nin 2019’daki Kuzey Kore ziyaretinden belirgin biçimde farklı. O ziyarette Çin medyası, Pekin’in Kore Yarımadası’nın nükleer silahlardan arındırılması sürecinde yapıcı bir rol oynamaya hazır olduğunu aktarmıştı. Şi’nin 2019 ziyareti, Kim’in Trump’la yürüttüğü nükleer diplomasinin o yılın başlarında çökmesinin ardından gerçekleşmişti.
Şi’nin bu ziyareti, Trump’la yaptığı görüşmelerden sadece birkaç hafta sonra gerçekleşiyor. Beyaz Saray, o görüşmelerde iki liderin “Kuzey Kore’yi nükleer silahlardan arındırma yönündeki ortak hedeflerini teyit ettiklerini” duyurmuştu.
Ancak lider Kim Jong Un’un etkili kız kardeşi, ziyaret arifesinde Kuzey Kore’nin nükleer silah programının “geri dönüşü olmayan çizgi” olduğunu söylemişti.