Trump’ın sosyal medya üzerinden yaptığı bu açıklama, ABD ve İran’ın 3 gündür karşılıklı saldırılar düzenleyerek Orta Doğu’yu topyekûn bir savaşın eşiğine getirmesinin ardından geldi.
ABD Başkanı Donald Trump, Perşembe günü yaptığı açıklamada İran’a yönelik saldırıları iptal ettiğini belirtti ve üst düzey görüşmelerin ardından Tahran ile olası bir anlaşmanın imzalanabileceğinin sinyalini verdi.
REKLAM
REKLAM
Trump, kendisine ait Truth Social ağında yaptığı paylaşımda, "İran İslam Cumhuriyeti ile yürütülen görüşmelerin İran liderliğinin en üst düzeyine taşınması ve onaylanması gerçeğine dayanarak... İran’a karşı bu akşam yapılması planlanan saldırı ve bombardımanları iptal ettim," ifadelerini kullandı.
Trump, "nihai maddelerin" ilgili tüm taraflarca onaylandığını söylese de ne üzerinde anlaşıldığına dair daha fazla ayrıntı vermedi.
Paylaşımına, "İmza töreninin zamanı ve yeri kısa süre içinde açıklanacak," diye ekledi.
Ancak Trump, nisan ortasında başlayan ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasının "anlaşma tamamlanana kadar" yürürlükte kalacağını da sözlerine ekledi.
Bu sosyal medya mesajı, Trump’ın Perşembe günü erken saatlerde paylaştığı ve İran’a yönelik yeni saldırılar sözü vererek ABD güçlerinin yakında ülkenin kritik petrol altyapısını ele geçireceğini belirttiği mesajdaki tona kıyasla büyük bir üslup değişikliğine işaret ediyor.
Trump, günün erken saatlerinde yaptığı paylaşımda, ABD ordusunun İran’ı "BU GECE ÇOK SERT VURACAĞINI" yazmıştı.
Trump, söz konusu paylaşımında, "Çok uzak olmayan bir gelecekte Hark Adası’nı ve diğer petrol altyapı noktalarını ele geçireceğiz, tıpkı Venezuela’da yaptığımız gibi onların Petrol ve Gaz Pazarlarının tüm kontrolünü üstleneceğiz," ifadelerini de kullanmıştı.
Hark Adası, İran’ın petrol ihracatının merkez üssü konumunda ve buradaki enerji altyapısına yapılacak herhangi bir saldırı, halihazırda uçurumun kenarında olan küresel petrol piyasaları için de ciddi sonuçlar doğurabilir.
İran’ın ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ı bu ada üzerinden yapılıyor ve bu petrolün büyük kısmı Çin ile diğer Asya pazarlarına gönderiliyor.
Basra Körfezi’nin kuzeyinde yer alan Hark Adası, yaklaşık 8 kilometre uzunluğunda ve 4–5 kilometre genişliğinde nispeten küçük bir ada olmasına rağmen depolama tankları, boru hatları ve açık deniz yükleme terminalleri dahil olmak üzere geniş bir altyapıya ev sahipliği yapıyor.
İran’ın en büyük petrol sahalarından bazılarından gelen boru hatları, ham petrol tankerlere yüklenmeden önce bu adada birleşiyor. Petrol ihracatı, İran’ın en önemli hükümet geliri kaynaklarından biri olmaya devam ettiği için Hark Adası kritik bir ekonomik varlık niteliği taşıyor.
Topyekûn savaş riski
Trump’ın sosyal medya paylaşımı, ABD ve İran’ın üç gündür karşılıklı olarak birbirini vurmasının ve Orta Doğu’yu topyekûn bir savaşın yeniden başlamasına her zamankinden daha fazla yaklaştırmasının ardından geldi.
İran’da perşembe sabahına kadar devam eden Amerikan saldırısı, bir önceki güne göre daha şiddetli ve kapsamlı görünse de İran, hasarın boyutu hakkında çok az bilgi paylaşarak, 1 gün önce yaptığı gibi Kuveyt, Bahreyn ve Ürdün’e ateş açarak karşılık verdiğini duyurdu.
ABD ordusu ise İran limanlarına yönelik ablukasını uygulamaya devam etti. Perşembe günü yapılan açıklamada, İran petrolünü taşımaya çalışan bir tankeri etkisiz hale getirmek için füze ateşlendiği belirtildi. Hintli bir yetkili, bu hafta başlarında ABD’nin başka bir ticari gemiye düzenlediği saldırıda 3 Hintli denizcinin hayatını kaybettiğini açıkladı.
Savaşı bitirmek için yürütülen müzakere çabalarının tıkanmış göründüğü bir dönemde yaşanan bu yeni karşılıklı bombardıman sırasında Trump, Tahran’ın müzakerelerde ilerleme kaydedilmemesinin “bedelini ödeyeceği” uyarısında bulundu.
İran Dışişleri Bakanlığı, perşembe günü yaptığı açıklamada, ABD saldırılarının “ateşkesi fiilen anlamsız hale getirdiğini” belirtti ancak ateşkesten vazgeçtiğine dair bir ifade kullanmadı.
Müzakerelerin merkezinde, küresel enerji arzını sekteye uğratan, yakıt fiyatlarını yükselten ve bölge dışındaki ülkelerde de gıda ile diğer temel ihtiyaçları daha pahalı hale getiren İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki boğucu kontrolü bulunuyor.
İran, perşembe günü yaptığı açıklamada, boğazın kapatıldığını duyurdu ancak savaşın başından bu yana geçişi zaten ciddi şekilde kısıtlayıp sadece çok az sayıda geminin geçmesine izin verdiği için bu duyurunun ne anlama geldiği netlik kazanmadı.
ABD Ordusu Merkez Komutanlığı ise bu iddiayı reddetti. Trump, çarşamba günü ABD’nin son haftalarda gemileri boğazdan gizlice geçirmek için gizli bir operasyon yürüttüğünü belirtti.
Taraflar ayrıca, Tahran’ın barışçıl olduğunu savunduğu ancak ABD ile İsrail’in yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokları nedeniyle nükleer silah üretmek için kullanılabileceğinden endişe ettiği İran’ın nükleer programı konusunda da anlaşmazlıklarını sürdürüyor.
ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta savaşa girmelerinin başlıca nedenlerinden birinin İran’ın bunu asla yapamayacağından emin olmak olduğunu savunuyor.