İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney, 'farklı bir görüşe' sahip olmasına rağmen ABD ile varılan çerçeve anlaşmasını onayladığını açıkladı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise anlaşmayı savunarak, uzun vadeli hale getirmek üzere görüşmeler gerçekleştireceğini belirtti.
İran'ın dini lideri Ayetullah Mücteba Hamaney perşembe günü yaptığı açıklamada, fazla ayrıntı vermeksizin, "farklı bir görüşe" sahip olmasına rağmen Orta Doğu'daki savaşı sona erdirmek amacıyla Amerika Birleşik Devletleri ile varılan anlaşmayı onayladığını duyurdu.
REKLAM
REKLAM
Devlet televizyonunda okunan mesajında Hamaney, "Prensip olarak (mutabakat zaptı hakkında) farklı bir görüşe sahiptim ancak Sayın Cumhurbaşkanı'nın (Mesud Pezeşkiyan), Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı olarak hem kendisi hem de diğer üyeler adına İran ulusunun ve Direniş Cephesi'nin haklarını korumak için bana verdiği taahhüt nedeniyle bu izni verdim," ifadelerini kullandı.
Hamaney, babası ve selefi Ali Hamaney'in 28 Şubat'ta bölgesel savaşı tetikleyen ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarında öldürülmesinin ardından mart ayında göreve gelmesinden bu yana kamuoyu önüne çıkmamıştı.
Söz konusu mesaj, ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan tarafından imzalanan ve çatışmayı sona erdirmeyi amaçlayan İran-ABD çerçeve anlaşmasına Hamaney'in verdiği ilk tepki oldu.
Hamaney, Trump'ın anlaşmayı güvence altına almak için "çaresizlikten her türlü kaldıracı kullandığını" iddia etti.
Mesajında, anlaşmaya ilişkin Pezeşkiyan'dan güvence aldığını belirten Hamaney, "Amerikan tarafının aşırı taleplerde bulunmak istemesi halinde" bunun kabul edilmeyeceğini kaydetti. İran dini lideri, "Gelecekte yapılacak yüz yüze müzakerelerin düşmanın bakış açısını kabul etmek anlamına gelmeyeceği açıktır," dedi.
Vance anlaşmayı savundu
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance anlaşmayı savunarak, bunu uzun vadeli bir mutabakata dönüştürmek amacıyla görüşmeler yürütmek üzere muhtemelen İsviçre'ye gideceğini belirtti.
Başkan Donald Trump anlaşmanın şartları nedeniyle artan eleştirilerle karşı karşıya kalırken, Vance Beyaz Saray'da düzenlenen basın toplantısında, "İranlıların taahhütlerini yerine getirmesi gerekiyor. Eğer daha önce de söylediğimiz gibi bunu yapmazlarsa, anlaşmanın hiçbir avantajından yararlanamazlar" dedi.
Trump'ın çarşamba günü Versailles'da imzaladığı anlaşmanın kamuoyundaki yüzü haline gelen ve savaş karşıtı görüşleriyle tanınan Vance, anlaşmanın Trump'ın savaş hedeflerine ulaşmadan İran'ı ödüllendirdiği yönündeki iddiaları reddetti.
Anlaşmanın en çok tartışılan maddeleri petrol satışları, yaptırımların kaldırılması ve İran için 300 milyar dolarlık (261 milyar euro) bir yeniden yapılanma fonu etrafında şekillenirken; İran'ın nükleer faaliyetlerinin sonlandırılmasına yönelik kesin bir programın bulunmaması eleştiri topluyor.
Ancak Vance, mutabakat zaptının imzalanmasının ardından Perşembe günü başladığını belirttiği 60 günlük süre içinde netleştirilecek şartlara İran'ın uyduğunu kanıtlaması halinde bu kazanımları elde edeceğini söyledi. Vance gazetecilere verdiği demeçte, "Çok sayıda tartışma, mutabakat zaptı, centilmenlik anlaşmaları, nihai anlaşma var... Kelimelerin önemi yok hanımefendiler ve beyefendiler, biz doğrulamaya bakarız" şeklinde konuştu.
Petrol fiyatlarının düştüğünü de sözlerine ekleyen Vance, ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırdığını duyurdu. Vance, ABD ordusunun "bir düzineden fazla geminin deniz ablukamızdan geçmesine izin verdiğini, dolayısıyla anlaşmanın ilk aşamasındaki üzerimize düşen kısmı yerine getirdiğimizi" ifade etti.
'Gerçekleri görün'
Vance, takvim henüz kesinleşmemiş olsa da uzun vadeli bir anlaşmaya yönelik teknik görüşmeler için İsviçre'ye gitmeyi planladığını söyledi. Vance, "İsviçre'ye gitmeyi planlıyorum. Bu hafta sonu olacağını tahmin ediyorum ama emin değilim. Bu tamamen İranlıların oraya tam olarak ne zaman varabileceğine bağlı" dedi.
Vance'in İran konusundaki bu yeni rolü, 2028 başkanlık seçimlerinde aday olması yaygın şekilde beklenen bir siyasetçi için siyasi bir kumar olarak değerlendiriliyor. Savaşı sona erdirecek bir anlaşmanın başarıya ulaşması, ABD'nin askeri müdahalelerine mesafeli yaklaşan Vance için bir itici güç olacak ancak başarısız olması durumunda Trump, faturayı Vance'e keseceğini şimdiden dile getirmiş durumda.
Trump'ın kendisini günah keçisi ilan etmesinden korkup korkmadığı sorulan Vance, "Yani, bence Başkan sık sık yaptığı gibi şaka yapıyordu. Ama hayır, bakın, tüm ekip bu konuda çok iyi çalıştı ve bu işi Amerikan halkı için çok iyi bir noktaya getirdik" yanıtını verdi.
Öte yandan Vance, Trump ile Başbakan Binyamin Netanyahu arasında artan gerilimin ortasında, İsrail yönetiminden gelen İran anlaşmasına yönelik eleştirilere sıra dışı bir dille tepki gösterdi.
Vance, "İsrail hükümetinin kabinesinde olsaydım, dünyada elimde kalan tek güçlü müttefike saldırmazdım. İsrail'de en büyük sorunlarının ABD Başkanı olduğunu düşünen herkesin uyanması ve durumun gerçekliğini görmesi gerekiyor" ifadelerini kullandı.