Vance, Kalibaf ve Arakçi’nin ayrılmasının ardından alt düzey yetkililer İsviçre’de görüşmeleri sürdürüyor. Yetkililer bu görüşmeleri 'teknik müzakereler' olarak tanımlarken ABD ve İran, somut bir anlaşmaya biraz daha yaklaşmayı hedefliyor.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İsviçre’de üst düzey İranlı yetkililerle yaptığı uzun görüşmelerin, ABD ve İsrail’in şubat sonunda başlattığı savaşı kalıcı olarak sona erdirecek nihai anlaşma için "başarılı bir zeminin" oluşmasını sağladığını söyledi.
REKLAM
REKLAM
Vance ve ABD’li yetkililer, birçok başlıkta ilerleme sağlandığını savundu. Bunlar arasında, küresel enerji sevkiyatları için kritik önemdeki Hürmüz Boğazı’nın açık kalmasını sağlayacak "mekanizmalar" da yer aldı.
Yetkililer ayrıca, İsrail ile İran destekli Hizbullah arasında Lübnan’ın güneyindeki çatışmaların ele alındığını belirtti. Bölgede ateşkesin büyük ölçüde sürdüğü görüldü.
ABD ve İran cumhurbaşkanları Donald Trump ile Mesud Pezeşkiyan’ın geçen hafta imzaladığı geçici anlaşma, İran’daki çatışmaların sona erdirilmesini hedefliyor.
Anlaşma, temel başlıklarda müzakereler için 60 günlük süre öngörüyor. Bu başlıklar arasında Tahran’ın nükleer programının geleceği de yer alıyor.
Tahran’ın nükleer programını askeri amaçlarla kullanmak istediğine dair kaygılar bulunuyor. İran ise bu iddiayı reddediyor.
Vance, teknik ekipler müzakereleri sürdürürken İsviçre’den ayrıldı. ABD Başkanı Donald Trump ise Hürmüz Boğazı’nın açık tutulmasına yönelik çabaları överek bunun "petrol akışında büyük bir artış" yaratacağını söyledi.
Trump, savaşı çözmenin anahtarının İran’dan gelecek "saygı" olduğunu vurguladı.
Oval Ofis’ten devam eden müzakerelere ilişkin konuşan Trump, "Bize saygı duydukları sürece, korku kelimesini kullanmak istemiyorum çünkü bu uygun bir kelime değil, ama bize saygı duydukları sürece herhangi bir sorun yaşamayacağız," dedi.
İran, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta saldırılara başlamasının ardından Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapattı. Bu durum, akaryakıt fiyatlarının bölgenin çok ötesinde hızla yükselmesine yol açtı.
Savaşı sona erdirmeyi amaçlayan geçici anlaşmanın, stratejik önemdeki geçiş yolunu yeniden açması bekleniyordu. Hafta sonu onlarca gemi boğazdan geçti. Ancak ana güzergâh hâlâ mayınlı ve kapalı durumda.
İran’ın başmüzakerecisi ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, pazartesi günü Hürmüz Boğazı’nın Tahran tarafından yönetileceğini söyledi. Kalibaf, bunun uluslararası hukuk çerçevesinde yapılacağını belirtti.
Kalibaf, İsviçre’den dönüş yolunda İran devlet medyasına yaptığı açıklamada, "Umarım boğazı geçişler açısından yeniden faaliyete geçirebilir ve bölgesel ile küresel ekonomiye refahı geri getirebiliriz," dedi.
Kalibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, pazartesi gecesi Umman’a ulaştı. İki isim burada Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi ile görüştü. Görüşmede barış çabaları ve Hürmüz Boğazı’nda güvenli seyrüseferin sağlanması ele alındı.
ABD Hazine Bakanlığı, geçici anlaşma kapsamında pazartesi günü İran petrolüne yönelik yaptırımları 60 gün süreyle askıya alan bir lisans yayımladı. Lisans, İran petrolünün ABD’ye ithal edilmesine de izin veriyor. ABD, 1990’lardan bu yana İran’dan kayda değer miktarda petrol ithal etmiyordu.
Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiği artmaya devam etti. Veri ve analiz şirketi Kpler’e göre hafta sonu 71 teyitli geçiş yapıldı. Cumartesi günü geçiş sayısı 35 ile zirveye çıktı. Savaş öncesinde boğazdan her gün 100 ila 130 gemi geçiyordu.
Piyasalarda Brent petrol yüzde 3,2 düşerek varil başına 77,52 dolara geriledi. Bu seviye, savaş öncesindeki yaklaşık 70 dolarlık fiyata yaklaştı.
ABD ham petrolü de yüzde 2,6 düşüşle varil başına 73,86 dolara indi. Bu, savaşın en yoğun döneminde 120 doların üzerine çıkan fiyatlara kıyasla sert bir düşüş anlamına geliyor.