İran parlamentosunun Hürmüz Boğazı üzerinde kalıcı kontrol ilan eden yasa tasarısını resmen sunması ile eş zamanlı olarak, salı günü ülkenin tek nükleer güç santraline ev sahipliği yapan liman kenti Buşehr'deki 4 nokta ABD füzelerinin hedefi oldu.
İran'ın salı günü Hürmüz Boğazı'nda 2 gemiyi vurarak mürettebatın 1 kişinin ölümüne ve 8'inin de yaralanmasına yol açması, geçen ayki ateşkes anlaşmasından bu yana yaşanan en büyük tırmanış oldu. Bu hamle, ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukayı yeniden yürürlüğe koyduğu ve Trump'ın Washington'ın kritik su yolunun 'kontrolünü ele aldığını' açıkladığı bir dönemde geldi.
REKLAM
REKLAM
İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre, Vali Yardımcısı İhsan Cihaniyan, "Buşehr kentindeki 4 noktanın öğle saatlerinde düşman füzeleri tarafından vurulduğunu" belirtti. Kent, İran'ın tek sivil nükleer enerji santraline ev sahipliği yapıyor. Nükleer tesiste herhangi bir hasar meydana gelip gelmediğine dair henüz net bir açıklama yapılmadı.
Huzistan Vali Yardımcısı Valiullah Hayati'nin aktardığına göre, diğer saldırılar Orta Doğu'nun en eski petrol rafinerisinin bulunduğu Abadan'ı ve liman kenti Mahşehr'i hedef aldı. İran devlet televizyonu, Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Bender Abbas'ın batısında da beş patlama sesinin duyulduğunu bildirdi.
Gemiler vuruldu, Bahreyn hedef alındı
Savaşın başladığı günden bu yana Tahran'ın defalarca hedefi olan BAE, iki geminin İran füzeleriyle vurulduğunu açıkladı.
İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları ajansı (UKMTO), Umman kıyısındaki Limah'ın 13 deniz mili güneydoğusunda bulunan bir tankerin, güney rotasından çıkış yaparken bir füzeyle vurulduğunu ayrı bir raporla bildirdi. UKMTO, yetkililerin olayı araştırdığını duyurdu. Ajansa göre, pazartesi günü de Kalhat'ın 40 deniz mili kuzeydoğusunda bir başka tanker daha vurulmuştu.
Haziran ayındaki ateşkesten sonra gerileyen petrol fiyatları yeniden yükselişe geçerek Brent petrolün varil fiyatı 85 doların üzerine çıktı. Hem Brent hem de Batı Teksas tipi (WTI) ham petrol vadeli işlemleri yaklaşık yüzde 2,5 değer kazandı.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Trump'ın talimatı üzerine İran limanlarına yönelik ablukanın salı günü TSİ 22:00'den (21:00 CET) itibaren yeniden uygulanacağını duyurdu. Washington, tarafların haziran ayında geçici bir anlaşmaya varmasının ardından ablukayı gevşetmişti.
Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, ABD'nin boğazın "kontrolünü ele geçirdiğini" belirtti ve buradan geçen tüm kargoların toplam değeri üzerinden yüzde 20 oranında bir harç alınmasını önerdi. Trump, ABD'nin geçiş güvenliğini sağlamak için üstlendiği tüm masrafların bu şekilde karşılanacağını savundu.
İran ise pazar günü yaptığı açıklamada, geçici anlaşma kapsamında açmayı kabul ettiği boğazı yeniden kapattığını duyurarak geri adım atmıştı.
İran medyasına göre pazartesi günü Hürmüzgan eyaletinde düzenlenen ABD saldırılarında bir çevre koruma görevlisinin ailesinden, iki oğlu ve gelini dahil olmak üzere siviller hayatını kaybetti. Huzistan eyaletinden bir yetkili de aynı saldırı dalgasında iki kişinin öldüğünü, üç kişinin ise yaralandığını doğruladı.
Bahreyn, salı sabahı "İran tarafından başlatılan birkaç hain hava saldırısının" hava savunma sistemleri tarafından engellenerek imha edildiğini açıkladı ve Tahran'ı sivilleri hedef almakla suçladı. Şafak vaktinden bu yana üçüncü kez sirenlerin çaldığı Bahreyn'in başkenti Manama'da patlama sesleri duyuldu. Devrim Muhafızları (IRGC), komşu ülkeye yönelik füze ve İHA saldırıları düzenlediğini doğruladı.
İran'dan Körfez ülkelerine uyarı ve Hürmüz tasarısı
Hatemü'l Enbiya Merkez Karargahı sözcüsü, İran'ın ABD'nin boğazın yönetimine müdahale etmesine "hiçbir koşulda" izin vermeyeceğini belirterek, Washington ile iş birliği yapacak Körfez ülkelerini bunun bir "savaş nedeni" sayılacağı konusunda uyardı.
Şubat ayında savaşın patlak vermesinden bu yana çalışmalarına ara veren ve pazartesi günü yeniden toplanan İran parlamentosu, "Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi'nin Güvenliği ve Sürdürülebilir Kalkınması İçin Stratejik Eylem" başlıklı bir yasa tasarısı üzerinde çalışmaya başladı.
Salı günü görevinde kalması kesinleşen Parlamento Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, bölgede ABD İHA'ları düşürülürken tasarının resmen sunulduğunu teyit etti ve yeni önlemlerin de yolda olduğunu belirtti.
Bazı milletvekilleri, haziran ayındaki mutabakatta kendi görüşlerinin alınmadığını belirterek ABD ile müzakerelere karşı çıktı. Meclis başkanlığını, aynı zamanda Washington ile yürütülen müzakerelerde İran'ın başmüzakerecisi olan Muhammed Bakır Kalibaf yürütüyor.
İran ordu sözcüsü, boğazın yeniden açılmasının "İran ulusunun haklarına saygı gösterilmesine" bağlı olduğunu ve askeri baskıyla boğazı açma girişimlerinin "başarısızlığa mahkum" olduğunu söyledi.
Çin ise her iki tarafa da güvenli geçişi yeniden sağlama çağrısında bulundu. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian düzenlediği basın toplantısında, "Bu boğazdan normal ve güvenli transit geçişin hızla başlaması uluslararası toplumun ortak talebidir" diyerek Pekin'in krizin düşürülmesi için aralıksız çaba göstereceğini belirtti.
İran, ABD'nin yaptırım muafiyetlerini kaldırmasına rağmen son 26 günde yaklaşık 80 milyon varil petrol ihraç ettiğini duyurdu. Petrol Bakanı Muhsin Paknejad, Telegram üzerinden yaptığı açıklamada, son yıllarda ABD yaptırımlarının etkisini sıfırlayacak mekanizmalar kurulduğunu ve ihracatta herhangi bir zorlukla karşılaşılmayacağını ifade etti.