Tahran, dünya deniz yoluyla gerçekleştirilen petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndan ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak amacıyla Umman ile görüşmelerini sürdürüyor.
ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı konusunda Washington ile Tahran arasında yürütülen görüşmelere Umman’ın “engel olması” halinde bu ülkeye saldırı düzenleme tehdidinde bulundu.
REKLAM
REKLAM
Trump, haziran ayında ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptının süresinin dolmasının ardından pazartesi günü Fox News’e verdiği röportajda, “Umman araya girerse, onları bombalarız” ifadelerini kullandı.
İran ile Umman, Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ve Arap Denizi’ne bağlayan ve dünya petrol ile doğal gaz taşımacılığı açısından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndan ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak amacıyla görüşmelerini sürdürüyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, bu ayın başında Umman ile yürütülen müzakerelerin “son aşamaya” geldiğini açıklamış, ancak iki ülke arasında varılacak herhangi bir anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağı anlamına gelmediğini belirtmişti. Arakçi, boğazın açılmasının ilave “koşullara” bağlı olduğunu ifade etmişti.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de pazartesi günü iki ülke arasındaki görüşmelerin sürdüğünü ve tarafların ortak bir anlaşmaya varmak için çalışmalarına devam ettiğini söyledi. İran’ın Fars haber ajansına göre Bekayi, Hürmüz Boğazı’ndaki “seyrüsefer güzergâh haritası” konusunda İran ve Umman arasında bir “mutabakat” sağlandığını da açıkladı.
Dünya deniz yoluyla gerçekleştirilen petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’na ilişkin Bekayi, düzenlediği basın toplantısında şunları söyledi:
“Hürmüz Boğazı’ndaki güvensizlik, bize, bölgeye ve tüm dünyaya dayatıldı. Bu son derece karmaşık bir mesele. İlk kez, hem iki kıyıdaş devletin (İran ve Umman) egemenliğini ve egemenlik haklarını güvence altına alacak hem de ticari gemilerin bu su yolundan güvenli geçişini sağlayacak bir mekanizma oluşturuluyor.”
Görüşmelere rağmen Trump, Şubat ayı sonlarında İran savaşı patlak verdikten sonra fiilen kapatılan boğaz üzerinde kontrolün ABD’de olduğunu defalarca savundu.
Trump, geçen hafta Truth Social’da paylaştığı bir mesajda, “Amerika Birleşik Devletleri’nin Hürmüz Boğazı üzerinde tam kontrolü var. BENCE BÖYLE KALACAK,” diye yazdı.
Trump, cuma günü boğazı yakında “Amerika Birleşik Devletleri toprağı” ilan edeceğini şaka yollu söylediği sözleriyle Tahran’dan sert bir tepki de aldı.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı (hukuki ve uluslararası konular), Kazım Garibabadi, X’te yaptığı paylaşımda, “Hürmüz Boğazı İran’a aitti, İran’ındır ve İran’ın kalacaktır” diye yanıt verdi.
“Bu boğaz yalnızca İran’ın emriyle kapatılıp açılacaktır; siz yenilgi gerçeğini kabul edip hayali sanrılarınızdan vazgeçmediğiniz sürece İran ablukayı uygulamaya devam edecek,” diye ekledi.
Haziran’da ABD ve İran tarafından imzalanan mutabakat muhtırası, İran’ın su yolunu yeniden açmasını ve “nükleer silah temin etmeyecek veya geliştirmeyecek” olduğunu yeniden teyit etmesini öngörüyordu. ABD ise İran’a yönelik deniz ablukasını kaldıracağını ve ülkeye uyguladığı yaptırımları sona erdireceğini taahhüt etmişti. Süresi artık dolan anlaşma, iki ülkeye nihai bir mutabakata varmak için 60 gün tanıyordu.