Marmolada buzulu hızla küçülürken permafrostun çözülmesi Dolomitler'de yamaçları istikrarsızlaştırıyor ve yüksek kesimlerde su erişimini tehdit ediyor.
Marmolada buz kaybediyor, dağlar istikrarsızlaşıyor ve yükseklerde suya erişim artık garanti değil. Bu tabloyu, Alpler'in hızlanan dönüşümüne dikkat çeken uluslararası Carovana dei Ghiacciai (Buzullar Kervanı) kampanyasının Veneto etabı vesilesiyle çevre örgütü Legambiente çiziyor.
REKLAM
REKLAM
Dolomitler'de iklim değişikliği artık yalnızca manzaranın değişmesi değil. Asıl endişe zincirleme etkilerde: buzullar geri çekiliyor, permafrost bozuluyor, yamaçlar istikrarsızlaşıyor ve yazın kullanılabilir su rezervleri azalıyor.
Her yıl daha kırılgan bir buzul
Legambiente'ye göre Marmolada, Adamello ve Mont Blanc ile birlikte Alp kuşağının kırılganlığını simgeleyen başlıca örneklerden biri. Son haftalardaki sıcak hava dalgalarının etkisiyle buzuldaki kütle kaybı sürüyor.
Buz tabakası griye dönmüş, erime sularının açtığı derin vadilerle oyulmuş durumda; buzulun çevresi de giderek daralıyor.
İklim verileri tabloyu netleştiriyor. Veneto'da 2026 haziranında sıcaklıklar 1991-2020 ortalamasının 3 derece üzerine çıktı. Temmuzda ise donma seviyesi — atmosferde sıcaklığın sıfır dereceye düştüğü yükseklik — 4.000 metrenin üzerine tırmandı. Bu, Alpler'in en yüksek zirvelerinde bile karın erimesi anlamına geliyor.
Permafrost çözülüyor
Endişe yaratan yalnızca buz kaybı değil. Yüksek kesimlerdeki ısınma, yamaçların dengede kalmasını sağlayan permafrostu, yani sürekli donmuş toprak tabakasını da etkiliyor.
Veneto bölgesel çevre ajansı Arpav'ın 31 Temmuz tarihli raporuna göre Piz Boè'de aktif tabaka — permafrostun yaz aylarında çözülen üst kısmı — 7,4 metre derinliğe ulaştı. Bu tabaka ne kadar kalınlaşırsa, yamaçları bir arada tutan donmuş zemin o kadar zayıflıyor.
Veri doğrudan Belluno Dolomitleri'ni tanımlamasa da Legambiente'ye göre daha geniş ölçekte izlenmesi gereken bir olguya işaret ediyor. Dernek, özellikle Pelmo'nun kuzeybatı yüzündeki son kopmalar ışığında Pelmo, Antelao, Sorapiss, Civetta ve Tofane gruplarının da gözetim ağına alınmasını istiyor.
Legambiente verilerine göre Belluno ili her yıl 150 ila 200 arasında çökme ve heyelanla karşılaşıyor.
Sorun aynı zamanda su
Buzul krizi dağlarla sınırlı değil. Buzun geri çekilmesi yaz aylarında suya erişimi etkileme riski taşıyor; yeraltı su katmanlarını ve su toplama havzalarını da vuruyor.
Bundan Alp dağ sığınakları da etkileniyor. Legambiente'ye göre yüksek dağlarda su artık kendiliğinden var olan bir kaynak değil. Belluno ili ile İtalyan Alp Kulübü'nün Veneto şubesi, sığınak ve dağ evlerinde su erişimi sorununu ele almak üzere özel bir protokol başlattı.
Bu, iklim değişiminin en az göze çarpan ama en somut etkilerinden biri: dağlar değişiyor, onlarla birlikte dağda yaşayanların, dağa çıkanların ve orada çalışanların koşulları da değişiyor.
"Dolomitler kartpostal fonu değil"
Legambiente Veneto, bölge yönetiminden 2021'de başlatılan ancak hâlâ nihai onayı bekleyen İklim Değişikliğine Uyum Bölgesel Stratejisi'nin kabul sürecini hızlandırmasını istiyor.
"Veneto Dolomitleri bir kartpostal fonundan ibaret değil; kamu planlamasının yetişmekte zorlandığı bir hızla değişen, canlı bir sistem" diyor Buzullar Kervanı'nın Veneto sözcüsü Fabio Tullio.
Kampanyanın mesajı net: kaybolan buzu seyretmek yetmiyor. Yamaçları izlemek, su kaynakları üzerindeki etkileri öngörmek ve dağları çoktan değişmiş bir iklime hazırlamak gerekiyor.
Bu açıdan Marmolada yalnızca geri çekilen bir buzul değil; Alp ortamının ne kadar hızlı değiştiğinin en belirgin göstergelerinden biri.