Bu yılki El Niño'nun kayıtlardaki en güçlü El Niño olması bekleniyor; bilim insanları olayın dünya genelinde aşırı hava koşullarını tetikleyebileceğini ve 2027'yi tarihin en sıcak yılı yapabileceğini söylüyor.
Bu yılki El Niño'nun kayıtlardaki en güçlü El Niño olma yolunda ilerlediği belirtiliyor. Bilim insanları, olayın dünya genelinde aşırı hava koşullarını tetikleyebileceği ve 2027'yi açık farkla tarihin en sıcak yılı yapabileceği konusunda uyarıyor.
REKLAM
REKLAM
El Niño nedir?
El Niño, Pasifik'in tropikal kuşağında görülen doğal bir döngünün ısınma evresi. Bilimsel adıyla El Niño-Güney Salınımı (ENSO) olarak biliniyor.
Normalde doğudan batıya esen alize rüzgârları, sıcak suyu Pasifik'in batısında biriktirir. Bu rüzgârlar geçici olarak zayıfladığında, biriken sıcak su doğuya doğru kayar ve yüzeye çıkar. Ortalamanın üzerindeki bu yüzey sıcaklıkları birkaç ay sürdüğünde, bölgede fırtına ve bulut oluşumu artar.
Miami Üniversitesi'nden iklim bilimci Emily Becker, bunun "tüm küresel atmosferde zincirleme etkiler yarattığını" söylüyor. Sonuç: bazı bölgelerde daha sıcak ve kurak, bazılarında daha serin ve yağışlı koşullar.
Etkiler şimdiden hissedilmeye başladı. Endonezya'da uzayan ve şiddetlenen kurak mevsim, yüz binlerce hektarı yakan orman yangınlarını besledi.
Bu yıl ne oluyor?
Pasifik'te "Niño 3.4" olarak adlandırılan referans bölgede günlük deniz yüzeyi sıcaklıkları, 30 yıllık ortalamanın yaklaşık 2,6 derece üzerinde seyrediyor.
Tahminler, El Niño'nun kasım ayında 3,9 derecelik bir anomaliyle zirve yapacağına işaret ediyor. Bu, 2015'teki güçlü El Niño'da ölçülen 3 derecelik sapmanın belirgin biçimde üzerinde.
İngiltere Meteoroloji Kurumu'nun (Met Office) uzun vadeli tahmin biriminin başındaki Adam Scaife, BBC'ye verdiği demeçte "Bir asrı aşkın süredir görülen en büyük El Niño'yu bekliyoruz. Üç derecenin üzerinde bir zirve yapacak; bu, modern iklim kayıtlarında duyulmuş bir şey değil" dedi. Scaife olayı "eşi görülmemiş" olarak nitelendirdi ve "Tahminlerimizde hiç bu kadar yoğun bir El Niño sinyali görmemiştim" diye ekledi.
2027 neden kritik?
El Niño'nun sıcaklık etkisi genellikle bir sonraki yıl hissedilir. Bu nedenle asıl kırılma noktası 2027 olarak görülüyor.
İklim bilimciler Zeke Hausfather ve Andrew Dessler'in hesaplamalarına göre El Niño, uzun vadeli küresel ısınma eğilimine geçici olarak 0,3 derece ekleyecek. Bu da 2027 sıcaklığını sanayi öncesi döneme kıyasla 1,76 derece yukarıya taşıyacak — yani normalde 2037'ye kadar beklenen ısınma tek bir yıla sıkışacak.
Texas A&M Üniversitesi'nden Dessler, bunu "geleceğin bir ön izlemesi gibi" diye tanımlıyor. Ancak sıcaklığın büyük bölümünün ekvatoral Pasifik'te yoğunlaşacağını da hatırlatıyor.
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi'nden (NOAA) kıdemli bilim insanı Mike McPhaden de benzer bir tahminde bulunuyor: Model öngörüleri doğrulanırsa 2027'nin sanayi öncesine göre 1,7 derece üzerinde zirve yapması ihtimal dışı değil.
Ölçüm tartışması
El Niño'nun şiddetini ölçmenin tek bir kabul görmüş yöntemi yok.
NOAA, şubat ayında Göreli Okyanus Niño İndeksi'ni (RONI) benimsedi. Bu yöntem, Niño 3.4 bölgesindeki ısınmayı tüm tropikal kuşaktaki ısınmayla karşılaştırıyor. Bu ölçekte rakamlar daha düşük çıkıyor, ancak sıralama değişmiyor: NOAA, bu El Niño'nun 1950'ye uzanan veri setindeki en güçlü olay olma olasılığını yüzde 69 olarak veriyor.
İklim değişikliğinin rolü
Bilim insanları, iklim değişikliğinin El Niño'nun etkilerini artırdığı konusunda hemfikir.
Sera gazlarıyla ısınan atmosfer daha fazla nem taşıyor; bu da El Niño'ya bağlı yağışların daha aşırı hale gelmesine yol açıyor. Aynı ısınma toprağı kurutuyor ve El Niño'nun kuraklık getirdiği yerlerde bu kuraklığı derinleştiriyor.
İklim değişikliğinin El Niño'ları doğrudan güçlendirip güçlendirmediği konusunda ise fikir birliği daha zayıf, ancak bu yönde kanıtlar birikiyor.
NOAA'dan McPhaden, "İklim değişikliği El Niño döngüsünün kendisini de büyütüyor olabilir" diyor. Ona göre ısınan tropikal denizler, El Niño'yu tetikleyen rüzgârları okyanusa karşı daha duyarlı hale getiriyor; bu da iki sistem arasındaki geri besleme döngüsünü sıkılaştırıyor ve olayların daha hızlı büyümesine olanak tanıyor.
McPhaden, mercan iskeletleri gibi paleo-kayıtlara, 19. yüzyıla uzanan ölçüm verilerine ve iklim modellemelerine dayanarak El Niño'ların son yüzyılda genliğinin yaklaşık yüzde 10 arttığına işaret ediyor.
Ne bekleniyor?
NOAA'nın ENSO ekibinden Michelle L'Heureux, güçlü olayların bilinen El Niño etkilerinin daha fazla görüleceği anlamına geldiğini söylüyor, ancak hiçbirinin garanti olmadığı uyarısında bulunuyor.
Scaife'e göre etkiler özellikle tropikal kuşakta güçlü hissedilecek: "Güney Amerika ve Batı Pasifik gibi yerlerde gerçekten şiddetli kuraklıklar bekliyoruz." Gıda güvenliği başta olmak üzere diğer sistemler üzerinde de bilinen etkiler olduğunu vurguluyor.
İngiltere'de ise kasım ayı civarında sonbaharda yağış ve fırtına artışı bekleniyor.