Araştırmacılar, İngiltere ve İsveç’teki parlamento konuşmalarının yüzde 15’e varan bölümünde yapay zekâ tarafından yazıldığı değerlendirilen metinler tespit etti. Siyasetçilerin ise seçmenlere yapay zekâ kullandıklarına ilişkin herhangi bir açıklama yapmadığı belirtildi.
İsveç ve İngiltere'deki siyasetçilerin, parlamentoda sundukları metinleri hazırlarken yapay zekâ (AI) giderek daha fazla yararlandığı ve bunu açıklamadığı yeni bir araştırmaya göre ortaya çıktı.
REKLAM
REKLAM
İsveç’teki Chalmers Teknoloji Üniversitesi ile İngiltere'deki Edinburgh Napier Üniversitesi’nden araştırmacılar, 2021 ile Nisan 2026 arasında yayımlanan 13 bin 565 İsveç parlamento önergesi ile 4 bin 209 İngiltere parlamento açıklamasını inceledi.
Araştırmada, insan tarafından yazılan siyasi metinlerle büyük dil modellerinin ürettiği metinleri birbirinden ayırt etmek üzere eğitilmiş yapay zekâ tespit sistemleri kullanıldı.
Araştırmacılar, 2026’da incelenen İngiltere parlamento açıklamalarının yaklaşık yüzde 15’inde yapay zekâ tarafından üretildiği değerlendirilen en az bir paragraf bulunduğunu tespit etti.
İsveç’te ise 2025-2026 parlamento döneminde sunulan önergelerin yüzde 9,4’ünde, yani yaklaşık 300 önergede, yapay zekâ desteğiyle hazırlandığı değerlendirilen en az bir paragraf yer aldı.
Ancak araştırmacılar, yapay zekâ kullanıldığını tespit ettikleri metinlerin hiçbirinde buna ilişkin bir açıklamaya rastlamadıklarını belirtti.
Bu oranlar iki ülkede de önceki yıllara kıyasla keskin bir artışa işaret ediyor. İngiltere'de oran 2022’de yaklaşık yüzde 3,5, İsveç’te ise 2022-2023 döneminde yüzde 1,7 seviyesindeydi.
İsveç Yeşiller Partisi Miljöpartiet milletvekili ve partinin yapay zekâ ve dijitalleşme sözcüsü Jan Riise, İsveç’e ilişkin bulgulara “şaşırmadığını” söyledi.
Euronews Next’e konuşan Riise, partisinin yapay zekâyı “araştırma amacıyla” kullandığını ve kullanımında dikkatli olunmasını isteyen bir iç politika benimsediğini belirtti.
“Ben şahsen kendi sözcüklerime güvenmeyi tercih ediyorum,” diyen Riise, siyasetçilerin yapay zeka kullandıklarında bunu belirtmeleri gerektiğini savundu.
“Bir önerinin tamamını yazdırmanız gerekiyorsa bu başka bir mesele,” diyen Riise, yapay zekadan “hiçbir zaman metnin tamamını yazmasını istemediğini” söyledi.
Şeffaflık çağrısı
Araştırmacılar tek tek paragraflar yerine metinlerin tamamını değerlendirdiğinde, son parlamento döneminde İsveç’teki önergelerin yüzde 6,5’inin yapay zeka tarafından oluşturulduğu sonucuna vardı. İngiltere'de 2026 için bu oran yüzde 2,1 olarak hesaplandı.
Araştırmayı yürüten ekip, yapay zeka kullanımında daha fazla şeffaflık çağrısında bulundu.
Araştırmanın başyazarı ve Chalmers Teknoloji Üniversitesi doktora öğrencisi Minerva Suvanto, “Yapay zekânın ne ölçüde kullanıldığından bağımsız olarak, şeffaflığın olmaması bazı riskler doğurabilir,” dedi.
Suvanto, “Yapay zekâ yardımıyla üretilen metinlerin çoğu zaman çok iyi yazılmış ve ikna edici olduğunu da görüyoruz. Bu da hataların metni yazan kişiler tarafından dahi fark edilmemesi riskini artırıyor,” ifadelerini kullandı.
Yapay zekâ tarafından yazılan metinler nasıl tespit edildi?
Araştırmacılar, olası yapay zekâ kullanımını belirlemek amacıyla İsveççe ve İngilizce parlamento metinleri için ayrı tespit sistemleri geliştirdi.
Sistemler, üretken yapay zekânın yaygınlaşmasından önce insanlar tarafından yazılmış metinlerin yanı sıra benzer siyasi konularda yapay zekâ tarafından oluşturulan metinlerle eğitildi.
Tespit sistemleri daha sonra 2021’den itibaren yayımlanan metinlere uygulanarak hem belgelerin tamamı hem de tek tek paragraflar analiz edildi. Yeterince uzun en az bir paragrafın yapay zekâ tarafından oluşturulduğu sonucuna varılması halinde metin “yapay zekâ destekli içerik” olarak sınıflandırıldı.
Araştırmaya göre sistemler, ChatGPT’nin kamuya açılmasından önceki 2021 yılına ait parlamento metinlerinde test edildiğinde, her iki ülkede yalnızca birer metni yanlışlıkla yapay zekâ tarafından üretilmiş olarak sınıflandırdı.
Chalmers Üniversitesi Uygulamalı Yapay Zekâ Profesörü Mattias Wahde, “Yorumlanabilir yapay zekâ olarak bilinen yöntemi kullanıyoruz,” dedi.
Wahde, “Bu sayede yalnızca yapay zekâ kullanılıp kullanılmadığını değil, bunun metnin hangi bölümlerinde görüldüğünü de inceleyebiliyoruz. Ancak tek tek kelimelerin ‘yapay zeka kelimesi’ olduğunu söyleyemezsiniz; mesele bundan daha karmaşık,” ifadelerini kullandı.
Bununla birlikte araştırma, metinlerin hazırlanmasında hangi yapay zekâ aracının kullanıldığını ya da bu araçlardan tam olarak nasıl yararlanıldığını ortaya koyamıyor.
Bulgular, bazı siyasetçilerin çalışmalarında üretken yapay zekâ kullandıklarını açıkça kabul etmeye başladığı bir dönemde yayımlandı.
İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, Ağustos 2025’te siyasi konularda “ikinci bir görüş” almak amacıyla ChatGPT ve Fransız yapay zekâ sohbet robotu LeChat dahil çeşitli araçları düzenli olarak kullandığını açıklamıştı.
Kristersson, yapay zekâya başkalarının ne yaptığını ve İsveç’in bunun tersini yapmayı değerlendirip değerlendirmemesi gerektiğini sorduğunu söylemişti. Basın sözcüsü ise daha sonra bu araçlara güvenlik açısından hassas hiçbir bilginin girilmediğini belirtmişti.