Bu hamle, küresel yapay zekâ patlamasıyla bağlantılı veri merkezi projelerinin İskoçya’da hızla çoğaldığı sırada geldi. Doğu İskoçya’daki Fife’de, dünyanın en büyük ikinci tesisi olabileceği belirtilen merkez dâhil 20’den fazla büyük tesis önerildi.
Yeni ulusal kurallar hazırlanırken planlama kararlarına ara verilmesini destekleyen milletvekillerinin kararı sonrası, İskoçya’da önümüzdeki bir yıla kadar hiçbir yeni hiperbüyük yapay zeka (YZ) veri merkezi projesinin onaylanması beklenmiyor.
REKLAM
REKLAM
Hiperbüyük veri merkezleri, türünün en büyük tesisleri arasında yer alıyor; devasa hesaplama gücü sağlamak üzere tasarlanıyor ve genellikle onlarca megavat, hatta daha fazla elektrik gerektiriyor.
Çarşamba günü yapılan oturumda İskoçya Parlamentosu, hükümet ulusal yönergeyi yayımlayana kadar hiperbüyük veri merkezlerine ilişkin hiçbir planlama ya da izin kararının verilmemesi gerektiğini bildirdi. Milletvekillerinin kabul ettiği önergeye (kaynak İngilizce) göre bu yönergenin 12 ay içinde açıklanması bekleniyor.
Bu adım, İskoçya’da küresel YZ patlamasıyla bağlantılı veri merkezi projelerinde yaşanan artışın ardından geldi. Ülke genelinde 20’den fazla büyük tesis önerildi; bunlar arasında doğu İskoçya’daki Fife bölgesinde planlanan ve dünyanın en büyük ikinci veri merkezi olabileceği belirtilen bir proje de var.
Veri merkezleri, YZ sistemlerinin eğitilmesi ve çalıştırılması için gereken hesaplama gücünü sağlıyor; ancak aynı zamanda çok büyük miktarda elektrik ve su tüketebiliyor.
Bu durum, İskoçya’nın enerji şebekesinin hızla artan talebi karşılayıp karşılayamayacağına ilişkin kaygıları, ayrıca yeni projelerin karbon emisyonları ve çevre topluluklar üzerindeki etkisine dair endişeleri artırıyor.
İskoçya hükümeti ayrıca, 50 MW’ın üzerinde güç kapasitesine sahip tüm yeni veri merkezleri için zorunlu çevresel etki değerlendirmeleri (kaynak İngilizce) getirdi.
İskoçya YZ altyapı patlamasına yanıt veriyor
Karar, büyük YZ veri merkezlerinin kurulmasına yönelik kuralların netleştirilmesi için kampanyacılar ve yerel topluluklardan gelen artan baskının ardından alındı.
Bu ayın başında yüzlerce kişi İskoçya Parlamentosu önünde gösteri düzenleyerek, hükümet ulusal planlama standartlarını açıklayana ve neyin “yeşil” veri merkezi sayılacağını tanımlayana kadar yeni projelere ara verilmesini talep etti.
Guardian’a konuşan Kırsal İskoçya’yı Korumak İçin Eylem adlı çevre örgütünün direktörü Kat Jones, oylamanın projelerin planlandığı bölgelerde yaşayan topluluklar için “dönüm noktası niteliğinde bir gün” olduğunu söyledi.
“Yapılması gereken çok şey var, ama bu çok büyük bir ilerleme” diye ekledi.
Verilen ara, yeni veri merkezlerine kalıcı bir yasak anlamına gelmiyor. İskoçya hükümetinden ulusal planlama yönergelerinin hazırlık süreci hakkında 2026 sonuna kadar rapor vermesi ve tam yönergeyi 12 ay içinde yayımlaması istendi.
Guardian’a göre İskoçya İşçi Partisi’nin ekonomi sözcüsü Daniel Johnson, YZ patlamasının ekonomik potansiyelinin çevre, yerel halk ve enerji talebi üzerindeki etkileriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Tartışma, teknoloji şirketleri YZ için gerekli fiziksel altyapıya büyük yatırımlar yaparken hükümetlerin karşı karşıya olduğu daha geniş bir zorluğu yansıtıyor.
Ülkeler, yeni veri merkezlerini ve YZ yatırımlarını çekmeye çalışırken aynı zamanda elektrik talebi, su tüketimi ve iklim hedeflerine ilişkin kaygıları yönetmeye uğraşıyor.