Priştine'de beraat kararını bekleyen binlerce kişi, eski Cumhurbaşkanı Taçi'nin cinayet, işkence ve yasa dışı gözaltı suçlarından mahkûm edilmesine tepki gösterdi. Bazı göstericiler daha sonra AB misyonu önünde polisle çatıştı.
Uluslararası destekli Kosova mahkemesinin eski Cumhurbaşkanı Haşim Taçi'yi savaş suçlarından 25 yıl hapis cezasına çarptırması, çarşamba günü Kosova'da öfkeye yol açtı. Lahey'deki Kosova Özel Mahkemesi yargıçları, Taçi ve Kosova Kurtuluş Ordusu'nun (UÇK) üç eski liderini, 1998-1999 yıllarında Sırbistan'dan bağımsızlık için yürütülen savaş sırasında yasa dışı gözaltı, işkence, cinayet ve kötü muamele suçlarından suçlu buldu.
REKLAM
REKLAM
Ancak çok sayıda Kosovalı Arnavut için Taçi ve diğer sanıklar hâlâ bağımsızlık hareketinin kahramanları olarak görülüyor. Karara yönelik öfkenin geniş çaplı protestolara dönüşmesinden endişe ediliyor.
Priştine'de bir grup genç, ellerinde UÇK bayrakları ve örgütün adını slogan atarak Avrupa Birliği'nin Kosova'daki Hukukun Üstünlüğü Misyonu'nun (EULEX) merkezine doğru yürüdü.
Priştine’de, genç erkeklerden oluşan bir kalabalık, KLA bayrakları sallayarak ve gerilla örgütünün adını slogan yaparak Kosova’daki Avrupa Birliği Hukukun Üstünlüğü Misyonu’nun (EULEX) merkezine doğru yürüdü.
Bazıları çevik kuvvetle itişip kakıştı ve binaya taş attı. Küçük bir grup, Çarşamba gecesine kadar EULEX binasının önünde kalarak trafiği kesti ve yolu açmaları ve dağılmaları yönündeki polis uyarılarına meydan okudu.
Grup sonunda, Taçi ile Veseli’nin oğulları Endrit Thaçi ve Klestor Veseli’yi, duruşmadaki hükmün açıklanmasının ardından dönerken karşılamak için Priştine Havalimanı’na gitti.
Lahey’de de mahkeme yakınında toplanan öfkeli göstericiler kısa süreliğine polisle çatıştı; bazıları, polis onları mahkeme binasından uzak tutmaya çalışırken bir polis minibüsünün üzerine çıktı.
Polis kalabalığı tazyikli suyla dağıttı.
Günün daha erken saatlerinde, başkent Priştine’de binlerce kişi, kararın dev bir ekrandan yayınlanmasını izlemek için toplandı.
Ceza açıklandığı anda kalabalığın üzerine sessizlik çöktü; Thaçi’nin destekçilerinin haftalardır olası bir beraat için hazırlık yaptığı göz önüne alındığında, birçok kişinin gözle görülür biçimde şoke olduğu dikkat çekti.
“Bu süreç adaletle değil, siyasetle ilgiliydi” diyen emekli Tahir Bytyqi, duruşmanın bitmesinin ardından hızla dağılan kalabalığın içindeydi.
'Kabul edilemez bir adaletsizlik'
Dava, 1,6 milyon nüfuslu Batı Balkan ülkesinde son derece tartışmalı olmaya devam ediyor. Başbakan Albin Kurti kararı “büyük ve zararlı bir ceza” olarak nitelendirdi ve temyizde “düzeltilmesi” çağrısında bulundu.
Kurti, Facebook paylaşımında, “Bunlar haksız tespitler, ancak kesin değil; temyizde yeniden incelenecek,” diye yazdı.
“KLA’nın doğmasının nedeni ne cezalandırılabilir ne de lekelenecek bir şeydir.”
Taçi, eski üst düzey KLA mensupları Jakup Krasniqi, Rexhep Selimi ve Kadri Veseli ile birlikte yargılandı ve mahkûm edildi. Krasniqi’ye 25 yıl, Selimi’ye 13 yıl, Veseli’ye ise 18 yıl hapis cezası verildi.
Mahkeme, sanıkların, KLA’nın siyasi ve askeri hedeflerine karşı olduğu düşünülen kişileri hedef alan ortak bir suç planına “önemli ölçüde katkıda bulunduklarını” belirtti.
Dördü de insanlığa karşı suç işlemekten beraat etti ve karara karşı temyize gidebilecek.
Temyiz süreci boyunca Taçi ve birlikte yargılananlar Lahey’de tutuklu kalacak. Taçi ayrıca bu davayla bağlantılı olarak adaleti engelleme suçlamasıyla ikinci bir yargılamayla karşı karşıya; savcılar bu suçlama için altı yıl hapis cezası talep etti.
58 yaşındaki Taçi, 2020’de hakkında iddianame hazırlanmasının ardından cumhurbaşkanlığından istifa etti ve mahkemeye teslim oldu. O tarihten bu yana Lahey’de tutuklu bulunuyor ve gözaltında geçirdiği süre cezasından düşülecek.
Savaştan sonra da Taçi, kilit bir siyasi aktör olarak kaldı ve Kosova’nın 2008’de bağımsızlığını ilan etmesinde önemli rol oynadı.
Dava sürerken, başbakanlık ve dışişleri bakanlığı görevlerinde de bulunmuş olan 58 yaşındaki siyasetçinin fotoğrafları ülke genelinde dev panolarda sık sık yer aldı; destekçileri ise beraatini talep eden mitingler düzenledi.
Cinayetler ve ağır dayaklar
Her ne kadar Hollanda’da bulunsa ve uluslararası yargıçlardan oluşsa da KSC, savaş sırasında KLA üyelerinin işlediği iddia edilen suçları yargılamak üzere, Kosova yasalarına dayanarak kuruldu.
Kurulduğu günden bu yana son derece tepki toplayan mahkemenin, Belgrad tarafından sağlanan delilleri kullanması, siyasi tarafgirlik suçlamalarını daha da körükledi.
Ancak mahkemenin yetkisi uluslararası müttefikler tarafından güçlü biçimde destekleniyor ve mahkeme, daha önce de savaş sırasında işlenen suçlar nedeniyle birçok kişiyi mahkûm etti.
Kararı okuyan Yargıç Charles Smith, sanıkların işlediği suçların “ölçeği ve niteliğinin” son derece ağır olduğunu belirterek, bunlar arasında Arnavut, Sırp ve Romanlardan oluşan 96 cinayetin bulunduğunu, bazı kurbanların da sanıkların siyasi rakipleri olduğunu söyledi.
Smith, “Bu davadaki cinayet kurbanları ya kurşunlanarak öldürüldü ya da maruz kaldıkları ağır dayaklar sonucu hayatlarını kaybetti,” diye ekledi.
Mahkemeye göre, birçok kurbanın cesedi, onurlarını ikinci kez zedeleyecek bir halde bulundu.
Suçlar, 1998 Nisanı ile 1999 Haziranı arasında, yaklaşık 13 bin kişinin hayatını kaybettiği ve NATO müdahalesiyle Sırp güçlerinin çekilmesiyle sona eren Kosova savaşı sırasında ve hemen sonrasında işlendi.
Belgrad da çarşamba günkü karardan memnun kalmadı, ancak farklı nedenlerle.
“Şu anda ne sevinmek ne de üzülmek için bir nedenimiz var,” diyen Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, mahkemeyi, etnik Sırp sivillere karşı işlenen suçları dikkate almamakla ve Sırp karşıtı bir tutum takınmakla eleştirdi.
Vučić, basına açıklamasında, “Söylediğim gibi, en ağır ve en önemli insanlığa karşı suç başlıklarını içeren altı maddede sanıklar suçlu bulunmadı,” dedi.
“Kararlar bağlayıcı da olabilir, olmayabilir de; hiçbir önemi yok, Sırplar her zaman (savaş) suçlusu olacak, diğerlerinin hepsi kurtarıcı ve kahraman sayılacak. Herkesin bunları yapmasına izin verilecek, bir tek Sırplar hariç.”
Taçi, süreç boyunca masum olduğunu savundu. Ağustos ayında bir Kosova medya kuruluşuna, tam bir beraat beklediğini söylemişti.