İsviçre'de referendum: Daha katı tarafsızlık teklifine 'hayır' oyu bekleniyor

İsviçre, geleneksel tarafsızlık politikasını daha da sıkılaştırmayı öngören tartışmalı bir teklif için pazar günü sandık başına gidecek. Teklifin reddedilmesinin, tarafsızlık ilkesinin tamamen terk edildiği şeklinde yorumlanabileceğine ilişkin endişeler bulunuyor.

REKLAM

REKLAM

İsviçreliler genel olarak ülkelerinin tarafsızlık politikasını benimserken, bu tarafsızlığın kapsamını anayasada katı bir tanımla güvence altına almayı amaçlayan girişim, tarafsızlığın ne anlama geldiği konusunda ülkedeki görüş ayrılıklarını derinleştirdi.

Hararetli tartışmaların yaşandığı süreçte, İsviçre'nin ulusal kimliğinin de oylanacağı yönündeki değerlendirmeler öne çıktı.

İlk kamuoyu yoklamaları yarışın başa baş geçebileceğine işaret etse de geçen hafta yayımlanan son iki ankete göre seçmenlerin yüzde 60'ın çok üzerinde bir bölümü hükümetin tavsiyesine uyarak girişimi reddetmeyi planlıyor.

İsviçre'nin geleneksel politikası, güçlü bir orduya dayalı askeri tarafsızlık olarak tanımlanıyor. Ancak Rusya'nın Ukrayna'da yürüttüğü savaş, İsviçre'nin dış çatışmalara müdahil olmama politikasıyla ilgili tartışmaları yeniden gündeme getirdi.

Bern yönetiminin Avrupa Birliği'nin Rusya'ya yönelik ekonomik baskı politikalarını desteklemesinden rahatsız olan egemenlik yanlısı Pro Switzerland adlı kuruluş, tarafsızlığın ülke anayasasında daha güçlü şekilde güvence altına alınmasını öngören teklifin halk oylamasına sunulması için yeterli sayıda imza topladı. İsviçre'nin doğrudan demokrasi sistemi kapsamında teklif pazar günü halkın oyuna sunulacak.

'Yolumuzu kaybettik'

Eski İsviçreli diplomat Jean-Daniel Ruch, girişime destek veren bir etkinlikte Fransız haber ajansı AFP'ye yaptığı açıklamada, “Son yıllarda Rusya'ya karşı çok sert tavırlar alırken, buna karşılık İsrail konusunda son derece zayıf tutumlar sergileyerek yolumuzu kaybettik,” dedi.

Ruch, “Bu, tarafsızlığımızın güvenilirliğini yeniden tesis etmek için bir fırsat,” ifadelerini kullandı.

İsviçre'yi AB yaptırımlarına katıldığı için eleştiren ve Bern yönetimini tarafsızlığından vazgeçmekle suçlayan Moskova ise bazı muhaliflerin “Rusya yanlısı” olarak nitelendirdiği girişime destek verdi.

Sosyalist parlamenter Samuel Bendahan ise yakın zamanda yapılan bir tartışmada, “Vladimir Putin bu girişimi kabul etmemiz halinde büyük bir memnuniyet duyacaktır,” uyarısında bulundu.

Teklifin kabul edilmesi halinde, tarafsızlığı 1516'ya dayanan ve 1815'ten bu yana uluslararası alanda tanınan İsviçre'nin NATO ile daha yakın ilişkiler kurmasının önüne geçilecek. Ayrıca ülkenin saldırıya uğraması dışında herhangi bir askeri ittifaka katılması engellenecek.

Teklif ayrıca, Birleşmiş Milletler tarafından talep edilmediği sürece yaptırım uygulanmasını yasaklayacak.

Tartışmanın her iki tarafı da İsviçre'nin tarafsızlığını korumak istediklerini savunuyor.

Ancak hükümet ve parlamento, teklifin fazla katı olduğu ve artan jeopolitik gerilimlerin yaşandığı bir dönemde ülkenin hareket alanını kısıtlayacağı gerekçesiyle girişimi reddetti.

'Esneklik payı'

İsviçre Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis, yakın zamanda katıldığı bir televizyon tartışmasında, “Tarafsızlık her zaman belirli bir esneklik payıyla uygulandı” dedi.

İsviçre'nin çatışma halindeki ülkelere silah satışına yönelik yasağı kaldırma planı olmadığını belirten Cassis, “Tarafsızlık kayıtsızlık anlamına gelmez,” ifadelerini kullandı.

Cassis, İsviçre'nin “barış içinde yaşamamızı sağlayan uluslararası kuralların ihlal edildiğini gördüğümüzde gözlerini kapatmayacağını” söyledi.

Ülkedeki büyük siyasi partilerin neredeyse tamamı da girişime karşı çıktı.

Tek istisna, girişimin başından bu yana girişimle yakın ilişki içinde olan popülist sağcı İsviçre Halk Partisi (SVP) oldu.

Bununla birlikte, girişime farklı siyasi görüşlerden destek verenler de bulunuyor.

Herhangi bir siyasi partiyle bağlantısı olmadığını belirten doktor Samuel Sommaruga, Sosyalist bir senatörün oğlu ve eski bir Uluslararası Kızılhaç Komitesi başkanının torunu olarak girişimin önde gelen savunucuları arasında yer alıyor.

Sommaruga, AFP'ye yaptığı açıklamada, İsviçre'nin katı bir tarafsızlık tanımını benimsememesi halinde ülkenin “dibe vurmasından” endişe ettiğini söyledi. Sommaruga, böyle bir durumda İsviçre'nin uluslararası alanda “tarafsızlığından tamamen vazgeçmiş” olarak görülebileceği uyarısında bulundu.

Açık ve net bir tarafsızlık politikasının bulunmaması halinde İsviçre'nin NATO'ya sürüklenme ve arabulucu olarak sahip olduğu ayrıcalıklı konumu ile uluslararası kuruluşlara ve müzakerelere ev sahipliği yapan etkili ülke statüsünü kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacağını savunan Sommaruga, “Hayır oyu verirsek bunları kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğumuzu düşünüyorum,” dedi.

Kamuoyu yoklamalarına göre İsviçrelilerin, pazar günü oylanacak bir diğer girişimi de reddetmesi bekleniyor. Söz konusu girişim, ülkenin gıda konusunda kendi kendine yeterlilik oranının 2024'teki yüzde 42 seviyesinden yüzde 70'e çıkarılmasını öngörüyor.