Konuşan robotlardan yapay zekâ destekli seslere kadar Fransa’daki hastaneler ve huzurevleri, Alzheimer ve diğer nörolojik hastalıklarla yaşayanlara destek için yeni teknolojiler deniyor.
Paris’teki Broca Hastanesi’nde yaşlı hastalar, çeşitli robotların kullanıldığı deneylere katılıyor.
REKLAM
REKLAM
NAO adlı robot, sohbeti teşvik etmek ve bilişsel uyarım sağlamak için sorular ve alıştırmalar kullanıyor. Seanslardan birinde hastalardan, herkesin bildiği atasözlerini tamamlamalarını istiyor.
“Size bir atasözünün başını vereceğim, siz de nasıl bittiğini söylemeyi deneyin,” diye sesleniyor robot.
Bir başka cihaz olan Paro ise terapötik rahatlama sağlamak üzere tasarlanmış. Bu robotik fok, hastaların hareket ve seslerine tepki verebilmesini sağlayan sensörlerle donatılmış.
Ayrıca hastalarla sohbet ederek etkileşime girmesi için tasarlanan Miroki adlı bir robot daha var.
72 yaşındaki Michele için deneyim alışılmadık ama rahatsız edici değil. “Hayır, endişeli değilim ama insan temasını tercih ederim,” diyor.
Hastaların tepkileri farklı
Araştırmacılara göre bu teknolojiye tek tip bir tepki yok. Broca Living Lab’de psikolog ve araştırma mühendisi olarak görev yapan Lea Vecchioni, “Her türden tepki görüyoruz,” diyor.
“Bazı hastalar adeta büyüleniyor. Sadece televizyonda gördükleri şeyleri gerçek hayatta görmek onlar için çok etkileyici.” Ancak diğerleri, “teknolojiyi ve robotları açıkça reddediyor” diye ekliyor.
Araştırmacılar, bu cihazların hastaların farklı tedavi yöntemlerine katılımını kolaylaştırıp kolaylaştıramayacağını inceliyor.
Broca Living Lab’de bilişsel psikoloji araştırmacısı ve araştırma direktörü olan Maribel Pino, “Robot, hastaların terapi seanslarına katılımını kolaylaştıran bir aracı rolü üstlenebilir,” diyor.
Olası kullanım alanları arasında bilişsel uyarım, konuşma ve dil terapisi, fizyoterapi ve psikomotor rehabilitasyon yer alıyor.
Her sakin için kişiselleştirilmiş yapay zeka
Fransa’nın güneyinde yürütülen bir başka deneyde ise yapay zeka bir bakım evi ortamında kullanılıyor. Tarn-et-Garonne ilindeki La Septfontoise bakım evinde çalışanlar, sakinler huzursuzlandığında onlara destek vermek üzere tasarlanan Livana adlı yapay zeka sistemini test ediyor.
Teknoloji bir telefon üzerinden çalışıyor ve kişiye özel diyaloglar kurabiliyor. Deney başlamadan önce personel, ailelerin onayı ve işbirliğiyle sakinler hakkında biyografik bilgiler topladı. Buna ilgi alanlarına ve yaşam öykülerine ilişkin ayrıntılar da dahil olabiliyor.
Bu bilgiler daha sonra sistemin sesini ve kurduğu diyalogların içeriğini kişiselleştirmek için kullanılıyor. Psikolog Elodie Jammes, “Ses, sakinleri yatıştırmaya yardımcı olacak ögeler barındırabiliyor; bunlar da kişinin ilgi alanları ve yaşam öyküsüne göre şekilleniyor,” diye açıklıyor.
Sistem, Alzheimer ya da diğer nörodejeneratif hastalıklarla yaşayan sakinler için ilaç dışı bir yaklaşım olarak araştırılıyor.
Bakım verenler için bir araç
La Septfontoise’nin müdürü Ghislaine Verines’e göre bu teknoloji, hem sakinler hem de personel için yeni bir destek aracı sunabilir.
“Deneyin amacı, sakinlerin iyi olma halini artırabilecek ilaç dışı yöntemleri araştırmak ve aynı zamanda bakım personeline ilave destek sağlamak,” diye konuşuyor.
Araştırmacılar bilişsel bozukluğu olan insanları desteklemenin yeni yollarını ararken bu deneyler sürdürülüyor.
Ancak Pino’ya göre robotik teknolojilerin rolü net biçimde tanımlı kalmalı. “Robotik, yerini almak için kullanılan bir araç olarak görülmemeli,” diyor.
“Ne kadar gelişmiş bir sohbet yeteneğine ya da varlığa sahip olurlarsa olsunlar, sonuçta bunlar hâlâ birer araç.” Ve teknolojinin asla sunamayacağı bir şey olduğunu vurguluyor: “İnsanların ihtiyaç duyduğu temel insan ilişkilerinin yerini asla alamazlar.”
Teknoloji var, ama insanın yerine değil
Fransa’daki bu çalışmalar, demans bakımında yapay zeka ve robotik teknolojilerin ne kadar farklı biçimlerde denendiğini ortaya koyuyor. Bazı sistemler sohbeti canlandırmayı hedefliyor.
Diğerleri terapiye, rahatlamaya ya da kişiye özel desteğe odaklanıyor.
Araştırmacılar ise amaçlarının bakım verenlerin yerini almak olmadığının altını çiziyor. Bu deneylerle, insan temasını merkeze almaya devam ederek teknolojinin bakıma neler katabileceği test ediliyor.