İspanya Maliye Bakanlığı, 2027 bütçesinin yakında Meclis’e sunulacağını belirtiyor. Bakanlık kaynakları Euronews’e yaptıkları açıklamada, “Onaylanacağından eminiz ve başka bir senaryoyu değerlendirmiyoruz” dedi.
İspanya bugün, ülkenin ekonomi politikasına yön veren ve kamu harcamalarının önceliklerini belirleyen temel araç olan yeni bir ulusal bütçe olmadan geçen bin günlük sembolik dönüm noktasına ulaştı.
REKLAM
REKLAM
Pedro Sánchez liderliğindeki PSOE ve Sumar’dan oluşan sol koalisyon hükümeti, yasama döneminin tamamını tek bir bütçe dahi geçirmeden tamamladı. Bunun yerine hükümet, 2023 mali yılı için 2022’de onaylanan bütçeyle yönetmeye devam etti.
Sanchez’in parlamentoda çoğunluğu olmadan başbakanlık görevine döndüğü o yıl hükümet, 2023 seçim sonuçlarının yeni bir bütçe tasarısını Temsilciler Meclisi’ne sunmayı zorlaştırdığını savundu.
Başbakan Sanchez ve dönemin Maliye Bakanı María Jesús Montero’nun defalarca verdiği sözlere rağmen 2024 veya 2025’te yeni bir bütçe sunulmadı. Sánchez, bu yıl haziran ayında da İspanya’nın 2026’da yeni bir bütçeye sahip olmayacağını açıklamıştı.
Sanchez muhalefetteyken, dönemin merkez sağ Halk Partisi (Partido Popular) Başbakanı Mariano Rajoy’a, “Bütçe olmadan yönetmek, hiç yönetmemektir” demişti.
İspanya Anayasası’nın 134.3 maddesi, hükümetin ulusal bütçeyi önceki yılın bütçesinin süresi dolmadan en az üç ay önce Meclis’e sunmasını öngörüyor. Ancak yeni bütçe onaylanmadığında mevcut bütçenin uzatılmasına da izin veriyor. Hükümet, yeni bütçeyi geçirmek için yeterli parlamento desteğini bulmakta zorlandığı için bu hükme dayanıyor.
Santiago de Compostela Üniversitesi’nde mali ve vergi hukuku profesörü César García Novoa, bunun söz konusu kuralın amacından saptırılması anlamına geldiğini savundu.
García Novoa, “Mevzuat bunu açıkça belirtmese de bu düzenleme en fazla bir yıllık uzatma için tasarlanmıştır; bu bir acil durum mekanizmasıdır” dedi.
García Novoa, bütçe uzatmalarının diğer Avrupa ülkelerinde de bulunduğunu ancak bunların her zaman Belçika’daki hükümet krizi gibi “kısa vadeli ve istisnai durumlarla” bağlantılı olduğunu söyledi.
Avrupa Parlamentosu’nda Halk Partisi milletvekili ve Bütçe Komitesi üyesi Fernando Navarrete de García Novoa’nın görüşünü paylaşıyor. Navarrete, “Sánchez’e kadar genel kabul, uzatmanın bir yıl sürdüğü yönündeydi. Bundan sonra hâlâ bütçeyi onaylayacak çoğunluk yoksa seçime gidilmesi gerekir” dedi.
Navarrete, yeni bütçe olmadan geçen bin günü demokratik açıdan olağandışı bir durum olarak nitelendirdi. Partisinin gelecek yıl yapılması beklenen seçimlerin ardından hükümeti kurması halinde, benzer bir durumun tekrar yaşanmasını önlemek için yasayı değiştireceğini söyledi.
Navarrete ayrıca bu kadar uzun süre yeni bütçe olmamasının, “temsilcileri aracılığıyla kamu parasının ne kadar ve nereye harcanacağına karar veremeyen vatandaşlardan bir şeylerin alınması” anlamına geldiğini savundu.
Hükümetten tepki
İspanya Maliye Bakanlığı ise bu görüşe katılmıyor.
Bakanlık yetkilileri Euronews’e yaptıkları açıklamada, hükümetin “enerji fiyatlarındaki artış nedeniyle Ukrayna veya Orta Doğu’daki çatışmalardan kaynaklanan krizlere karşı vatandaşları korumaya yönelik önlemler aldığını” belirtti.
İspanyolların şu anda en büyük endişesi olan konut meselesine ilişkin olarak ise -İspanya Sosyolojik Araştırmalar Merkezi’ne göre- bakanlık kaynakları, 2026-2030 dönemi için Devlet Konut Planı kapsamında ayrılan 7 milyar avroya işaret etti.
Yeni bir bütçe bulunmadığı ve konut planı 2023 bütçesinde yer almadığı için hükümet, planı finanse etmek amacıyla olağanüstü yöntemlere başvurmak zorunda.
Navarrete’nin hükümeti “başka durumlar için tasarlanmış” acil durum mekanizmalarını kullanmakla eleştirmesinin nedeni de bu. Navarrete, yeni bütçenin bulunmamasının İspanya’nın “küresel krizlere karşılık vermesini engellediğini” savunuyor.
Brüksel endişeli
García Novoa, 2023 bütçesinin uzatılarak kullanılmaya devam edilmesinin “İspanya’nın Avrupa Birliği tarafından gerekli görülen reformları ortaya koyma kapasitesini sınırladığını” ve ülkenin Brüksel nezdindeki güvenilirliğini zayıflattığını savundu.
Avrupa Birliği, mali kuralları kapsamında üye ülkelerden 2024’ten bu yana sürdürülebilir kamu maliyesini güvence altına alan, yatırımları ve reformları destekleyen orta vadeli bir plan sunmalarını istiyor.
İspanya’nın böyle bir planı bulunuyor ancak Navarrete, yeni bir bütçe olmadan “bunu nasıl hayata geçireceğimizi gösteremiyoruz” dedi. “Avrupa Komisyonu bizi denetlerken kendi ekonomik tahminlerine güveniyor” diye ekledi.
Navarrete, Brüksel’in İspanya’nın 2024, 2025 ve 2026 bütçelerini onaylamamış olmasından endişe duyduğunu ancak bunun ülke içindeki siyasi bir sorun olarak görüldüğü için özellikle güçlü bir tepki vermediğini söyledi.
Navarrete Euronews’e, “Bu bir hata ve tutumlarını anlamıyorum. Çünkü İspanya Avrupa taahhütlerini ihlal ediyor, kamu parasını gereğinden fazla harcıyor ve sorunu bir sonraki hükümete devrediyor” dedi.
Gözler seçimlerde
İspanya Maliye Bakanlığı, 2027 bütçesinin yakında Meclis’e sunulacağını ısrarla vurguluyor.
Bakanlık kaynakları Euronews’e, “Onaylanacağından eminiz ve başka bir senaryoyu değerlendirmiyoruz” açıklamasında bulundu.
Hükümetin Anayasa uyarınca bütçeyi sunması gereken son tarih olan 30 Eylül’den önce 2027 bütçesini sunması beklenmese de hükümet, bütçenin onaylanması için çeşitli siyasi partilerle şimdiden görüşmelere başladı.
Bakanlık kaynakları, “Mevcut bütçenin uzatılması, İspanya’nın AB ortalamasının üzerinde büyümesini veya istihdamda rekor seviyelere ulaşmasını engellemedi. Yeni bütçe bu eğilimi pekiştirmeli ve sosyal devleti güçlendirmeli” dedi.
Ancak Navarrete de dahil olmak üzere bazı isimler, bu girişimi parlamentonun yeni bütçeyi reddetmesi halinde genel seçim çağrısı yapmak için kullanılabilecek olası bir gerekçe olarak görüyor.
Navarrete, “Çoğunlukları olmadığı için bütçeyi sunacaklarına inanmıyorum. Ama sunarlarsa bu, bakanlıkların desteğiyle seçim propagandası yapmak için kullanılacak. İspanyol vergi mükelleflerinin parasının bir kez daha kötüye kullanılması olur” dedi.