Yeni iş çerçevesi, yabancı şirketlere yenilikçi ürünleri test etme, uluslararası uzmanları işe alma ve bölgesel pazarlara açılma olanağı sunacak. Yatırımcılar fırsat görüyor; yetkililer 2027 başındaki lansman için kuralları tamamlıyor.
Özbekistan, Taşkent'i Orta Asya genelinde genişleme için bir üs haline getirmeyi hedeflerken, uluslararası teknoloji şirketlerine uygun yatırım getirileri üzerinden vergi muafiyetleri ve yeni ürünleri test etmeye yönelik özel kurallar sunmayı planlıyor.
REKLAM
REKLAM
Ülke, ağustos ayında teknoloji şirketleri ve yatırımcılara yönelik özel bir iş rejimi olan Enterprise Uzbekistan'ı kuran yasayı kabul etti. Düzenlemenin 2027'nin başlarında yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Vergi teşvikleri, küresel yetenek ve ürün testleri
Yeni rejim kapsamında, yatırımcılar özel rejim altında yürütülen yatırım faaliyetlerinden elde ettikleri temettüler ve diğer gelirler üzerinden vergiden muaf olacak.
Şirketler, Enterprise Uzbekistan'ın özel rejimi kapsamındaki öncelikli faaliyetlerden elde ettikleri kârlar için kurumlar vergisi ödemeyecek, merkez içindeki satışlar ve katılımcıların gerçekleştirdiği ihracatlar için ise KDV oranı sıfır olacak.
"Bu çok şey ifade ediyor, ancak en önemlisi yüzde 100 yabancı sahiplik anlamına geliyor", Enterprise Uzbekistan'da stratejik ortaklıklardan sorumlu başkan Sultonmurod Rasulov, Taşkent'te ICT Week kapsamında düzenlenen Enterprise Uzbekistan Summit'te katılımcılara söyledi.
"Yabancı uluslararası yatırımcılarınızın zaten bildiği yatırım araçlarını kullanabilirsiniz. Uluslararası istihdam standartlarına göre dünyanın her yerinden personel işe alabilirsiniz."
Özbekistan'da tam yabancı sahipliğe zaten izin veriliyor. Enterprise Uzbekistan, yabancı şirketleri, şubeleri ve temsilcilikleri de kapsayacak.
Yüksek nitelikli çalışan kriterlerini karşılayan yabancı uzmanlar, uygun maaşları ve temettüleri üzerinden alınan gelir vergisinden de muaf olacak.
Katılımcı şirketlerin yabancı çalışanları, ayrıca ayrı bir çalışma iznine ihtiyaç duymadan üç yıla kadar geçerli vizeler alabilecek.
Önemli bir diğer yenilik ise düzenleyici kum havuzu. Şirketler, belirli gerekliliklerden geçici muafiyetler ve basitleştirilmiş lisans süreçleri içerebilen özel uyarlanmış kurallar çerçevesinde, normalde 12 aya kadar yeni teknolojileri test edebilecek.
"Ve kuralların tasarlanmadığı bir şey geliştiriyorsanız, düzenleyici kum havuzu bunu önce test etmenize izin verecek", diye açıkladı Rasulov.
Yapay zeka uygulamaları veya yeni finansal hizmetler geliştirenler için bu, ürünleri ortaya çıkmadan önce yazılmış mevzuat arasında yol bulmaya alternatif bir seçenek sunabilir.
Uluslararası yatırımı çekmek
Uluslararası risk sermayesi fonları halihazırda Özbekistan'da faaliyet gösteriyor, yerel start-up'ları finanse ediyor ve ülkenin büyüyen teknoloji sektöründe fırsat arıyor.
Golden Gate Ventures, Uzbek-Oman Investment Company ile ortaklık içinde, haziran ayında Taşkent'te bir ofis açtı. Şirket, Özbekistan'daki yatırım faaliyetlerini geliştirmeyi ve teknoloji şirketlerinin Orta Asya ile Orta Doğu arasında genişlemesine yardımcı olmayı planlıyor.
Golden Gate Ventures'ta MENA kurucu ortağı Michael Lints, yeni rejimin diğer uluslararası yatırımcıları da ülkede faaliyet kurmaya teşvik edebileceğine inanıyor.
"Bence yabancı yatırımcıların fonlarını Özbekistan'da kurmalarına yardımcı olacak", dedi Euronews'e. "Sınır ötesi işlem akışına da katkı sağlayacak."
"Böylece buraya gelerek faaliyet başlatan daha fazla yatırımcı ve daha fazla kurucu göreceğiz", diye konuştu.
Özbekistan'dan daha geniş bölgeye
Enterprise Uzbekistan'da küresel iş geliştirmeden sorumlu başkan yardımcısı Bahodir Ayupov, uluslararası teknoloji şirketlerinin Özbekistan'ın hukuk sistemiyle olan aşinalık eksikliğinin onları caydırabileceğini söyledi.
Ayupov'a göre başarı işareti, şirketlerin Enterprise Uzbekistan'ı sadece Özbek pazarına giriş yolu olarak değil, "genişleme planlarının ayrılmaz bir parçası" olarak görmeleri olacak.
Uzun vadede, merkezi diğer Orta Asya pazarlarına açılmak için bir üs olarak kullanarak, "büyük teknoloji şirketlerinin bu bölgeye Özbekistan üzerinden gelmesini" görmeyi hedefliyor.
İlk sınav 2027'de
Hukuki çerçeve kabul edilmiş olsa da, Enterprise Uzbekistan'ı düzenleyen ayrıntılı kuralların çoğu hâlâ geliştiriliyor.
Yetkililer, yeni rejim faaliyete geçmeden önce bu kuralların şekillenmesine yardımcı olmaları için teknoloji şirketlerini ve yatırımcıları davet ediyor.
Enterprise Uzbekistan'ın CEO'su Farhod Ibragimov, uluslararası yatırımcıların yeni bir pazarı değerlendirirken dile getirdikleri başlıca kaygılardan biri olarak düzenleyici istikrarı işaret etti.
"İlk soru şu: Bu teşvikler ne kadar süreyle yürürlükte kalacak? Önümüzdeki on yıl boyunca hâlâ geçerli olacaklar mı?"
Yeni rejim, yatırım kararları için uzun vadeli bir çerçeve sunarak 2100'e kadar yürürlükte kalacak şekilde tasarlandı.
Metis Institute Başkanı Mark Beer, açılışta şirketleri çekmenin yalnızca başlangıç olacağını söyledi. Uzun vadeli zorluk, yatırımcı güvenini korumak ve diğer uluslararası iş merkezleriyle rekabetçi kalmak olacak.
"Her ortamın gerçek sınavı yaklaşık 10 yıl sonra gelir, çünkü güvenin inşa edilmesi 10 yıl alır", dedi.
Beer, merkezin performansını rakip yargı yetkileriyle karşılaştırarak gözden geçirmesi ve büyüme durursa kurallarını uyarlaması gerektiğini savundu. "Rejimi biraz değiştirin ve yeniden izleyin."