Nvidia, OpenAI ve Anthropic patronları, Salı günü Beyaz Saray’da hukuken bağlayıcı olmayan bir yapay zekâ taahhüdü imzaladı. AB’deyse kuralları çiğnerlerse küresel cirolarının %3’üne kadar ceza riski var.
Salı günü ABD Başkanı Donald Trump'la Beyaz Saray'da yapılan zirveye katılan teknoloji dünyasının en güçlü isimleri, kendi yarattıkları sistemleri dizginleme sözü vererek toplantıdan ayrıldı.
REKLAM
REKLAM
Trump, aralarında Nvidia'dan Jensen Huang, OpenAI'den Greg Brockman ve Anthropic'ten Dario Amodei'nin de bulunduğu yöneticilerin, yapay zeka (AI) için koruma mekanizmaları oluşturmayı öngören ve "ahlaki açıdan bağlayıcı" olduğunu söylediği bir taahhütnameyi imzaladıklarını açıkladı.
Mutabakatın hukuki bir bağlayıcılığı yok ve ihlal edilmesi halinde uygulanacak net yaptırımları da tanımlamıyor.
Trump toplantı sonrası gazetecilere "Kendi kendilerini denetleyecekler" dedi.
Öğle yemeğine Meta'nın CEO'su Mark Zuckerberg, Elon Musk, Amazon'un kurucusu Jeff Bezos, Microsoft'tan Satya Nadella ve Google'dan Sundar Pichai'nin de aralarında olduğu 31 davetli katıldı. Toplantı, Washington'da yapay zekaya yönelik havanın giderek bozulduğu bir dönemde gerçekleşti.
Yasa koyucular, teknolojinin çalışanları yerinden edebileceği ve toplumsal düzeni altüst edebileceği endişeleri nedeniyle seçmenlerden artan bir baskı görüyor; gelişimin sınırlandırılması ya da yavaşlatılması talep ediliyor. Son aylarda OpenAI'ın otonom sistemlerinin kontrol mekanizmalarından sızdığı bir dizi olay, bu kaygıları daha da artırdı.
İlk olay, temmuz ayında yaygın olarak kullanılan yapay zeka modeli paylaşım platformu Hugging Face'in ihlal edilmesiydi. OpenAI, pazartesi günü ise en yeni modeli Astra 6.1'in piyasaya sürülmesini, şirket içi testlerde güvenlik standartlarını karşılamadığının tespit edilmesi üzerine iptal etti.
Zirveden öne çıkan başlıklar şöyle:
Teknoloji patronları 'kendi kendini denetleyecek'
Beyaz Saray Mutabakatı adı verilen belge, sektörün kendi kendini düzenleme taahhüdünü ortaya koyuyor. Hukuken zorlayıcı değil, ancak zaman içinde uygun görülmesi halinde bu adımların yasa ya da yönetmeliklere "dönüştürülmesine" kapı aralıyor.
Zuckerberg, mutabakatın müşterilere yapay zekanın "tam da öngördüğümüz şekilde çalıştığı" güvencesini vermeyi amaçladığını söyledi. Anlaşmanın "güçlü iç denetim mekanizmaları" ve şirket içi risk değerlendirmelerinden bağımsız denetçilere, oradan da yönetim kurulu gözetimine uzanan birden fazla denetim katmanı içerdiğini belirterek, bunu sektör genelinde standartların oluşması için bir başlangıç noktası olarak nitelendirdi.
Musk ise durumu daha açık bir dille anlattı. Yöneticilerin özünde "birbirlerinin ödevini notlandırmaya", ki bu insanların sadece kendi ödevlerine not vermesinden bariz nedenlerle çok daha iyi, razı olduklarını söyledi.
Trump, önümüzdeki günlerde anlaşmayı denetlemekle görevli bir isim atayacağını ve ayrıca yaklaşık 10 kişiden oluşan, "bütün bu girişimi gözetleyecek" bir komite kurulmasını önerdiğini açıkladı.
Amodei'nin şirketi yapay zeka güvenliği konusunda Beyaz Saray'la sert biçimde karşı karşıya gelmişti; Amodei zirve sonrası meslektaşlarına göre daha temkinli açıklamalar yaptı.
"Başkanın da söylediği gibi, yapay zekayı kim kazanırsa oyunu kazanmış olur. Bence bu çok önemli" diyen Amodei, toplantı sonrası "Ama bu teknolojinin son derece gerçek riskleri olduğunu düşünüyorum ve bu riskleri nasıl ele alacağımıza dair mekanizma hâlâ tartışma konusu" ifadelerini kullandı.
Şirketi, halka arz için hazırladığı izahnamede yatırımcıları insanlık açısından varoluşsal olabilecek riskler konusunda kısa süre önce uyarmıştı. Anthropic, kasım ayı gibi erken bir tarihte borsaya açılmayı hedefliyor.
Veri merkezlerine teşvikler
Yapay zekanın yaygınlaştırılması konusunda Huang ve eski "yapay zeka çarı" David Sacks'tan danışmanlık alan Trump, teknolojinin Çin'i geride bırakacak ve giderek daha fazla yapay zeka odaklı büyümeye dayanan ABD ekonomisini besleyecek şekilde sınırsızca geliştirilmesini savunuyor.
Bu hedefin merkezinde, yapay zekanın bel kemiğini oluşturan ve büyük miktarda enerji tüketen veri merkezleri var. Artan elektrik faturaları ile su ve arazi üzerindeki baskıdan endişe duyan yerel topluluklar nedeniyle veri merkezleri, her iki partide de ara seçim kampanyalarının tartışma odağına oturmuş durumda.
NPR/PBS News/Marist tarafından 14-15 Eylül'de yapılan bir kamuoyu yoklaması, kayıtlı seçmenlerin yüzde 65'inin kendi yaşadıkları bölgelerde veri merkezleri kurulmasına karşı olduğunu, yüzde 43'ünün ise buna şiddetle karşı çıktığını ortaya koydu.
Demokratların yüzde 80'inden fazlası veri merkezlerine karşı çıkarken, Cumhuriyetçiler bölünmüş durumda: Yüzde 44'ü karşı, yüzde 46'sı ise destek veriyor.
Temsilciler Meclisi, 16 Eylül'de, 417'ye karşı 3 oyla Fatura Ödeyenleri Koruma Yasası'nı kabul etti. Tasarı, eyaletleri, elektrik şebekesinin yenilenmesi ve artan enerji maliyetlerinin faturasının hanelere değil veri merkezlerine çıkarılmasını öngören kuralları değerlendirmeye zorunlu kılıyor. Yasa henüz Senato'dan geçmedi.
Trump, ayın başlarında Truth Social'da, veri merkezlerini reddeden yerel toplulukların "geri kalmış ve yoksul" olmayı seçtiğini yazmıştı. Salı günkü toplantının ardından ise daha yumuşak bir üslup benimsedi ve yapay zeka şirketlerinin kendilerini kabul eden topluluklara karşı "son derece cömert" davranacağını söyledi.
"Okullarına yardımcı olacaklar, öğretmenlerine destek olacaklar" diye konuştu.
Yapay zekaya veda
Trump ayrıca, teknolojinin resmî adını yapay zeka yerine "super intelligence" olarak değiştireceğini, çünkü "yapay" olmadığını söyledi.
Birkaç saat sonra, federal hükümete mümkün olduğunda "super intelligence" ve SI terimlerini kullanmasını emreden bir başkanlık kararnamesini imzaladı.
Kararnamede, "'Super Intelligence', bu teknolojilerin vaadini, potansiyelini ve hızla gelişen yeteneklerini çok daha doğru bir şekilde yansıtıyor" ifadesine yer verildi.
Brüksel bu işi nasıl yapıyor?
Atlantik'in öte yakasında ise AB, koruma önlemlerini yasaya dönüştürdü. Brüksel'in dünyadaki ilk kapsamlı yapay zeka yasası olarak tanıttığı Yapay Zeka Yasası, nerede kurulmuş olursa olsun, Birlik içinde yapay zeka çözümleri satan tüm şirketleri kapsıyor.
Ağustos 2025'ten bu yana, OpenAI, Anthropic ve Google'ın geliştirdiği genel amaçlı yapay zeka modellerinin arkasındaki şirketler, modellerinin nasıl çalıştığını belgelemek, bu modelleri temel alan işletmelerle kritik bilgileri paylaşmak, AB telif hakkı mevzuatına uymak ve eğitimde kullanılan verilerin özetini yayımlamakla hukuken yükümlü.
En güçlü modeller için kurallar daha da sıkı. Bu modellerin geliştiricileri, düşmanca "red team" testleri de dahil olmak üzere risk değerlendirmeleri yapmak, ciddi olayları Brüksel'e bildirmek ve sistemlerini siber saldırılara karşı güvenli tutmak zorunda.
Bu kuralların gerçek yaptırım gücü var. 2 Ağustos'tan bu yana Avrupa Komisyonu'nun Yapay Zeka Ofisi, şirketlerden bilgi talep edebiliyor, modeller üzerinde kendi değerlendirmelerini yapabiliyor ve bir modelin AB pazarında sınırlandırılmasını ya da tamamen geri çekilmesini emredebiliyor.
Kuralları ihlal eden şirketler, 15 milyon avroya ya da küresel yıllık cirolarının yüzde 3'üne, hangisi daha yüksekse o tutara varan para cezalarıyla karşı karşıya kalıyor. Büyük teknoloji şirketleri için bu, milyarlarca avro anlamına gelebilir.
Şirketlerin yasalara uyumunu kolaylaştırmak için, yasaya paralel olarak gönüllü bir uygulama kodu da yürürlükte. Ancak Beyaz Saray mutabakatının aksine, bu kodu imzalamak isteğe bağlı; Yapay Zeka Yasası'na uymak ise değil.