Rusya’nın aralıksız hava saldırıları Ukrayna’nın mali açığını büyütüyor. Maliyetlerin artmasıyla Kiev, Avrupa’daki müttefiklerine dondurulan Rus varlıklarını kullanmaları için çağrıda bulunuyor.
Ukrayna, müttefiklerin katkılarını artırmaması halinde gelecek yıl ülkenin mali ve askeri finansman açığının 78 milyar dolara ulaşabileceği uyarısında bulunarak, Avrupa Birliği'ne dondurulan Rus varlıklarını kullanma çağrısı yaptı.
REKLAM
REKLAM
Ukrayna Maliye Bakanı Sergii Marchenko, salı günü Brüksel'de uluslararası bağışçılar ve finans kuruluşlarının temsilcileriyle yaptığı görüşmelerde bu talebi gündeme getirdi.
Görüşmelere ilişkin bilgi sahibi yetkililere göre Marchenko, Rus varlıklarının kullanılmasının Ukrayna'nın savaş nedeniyle ortaya çıkan olağanüstü maliyetlerini karşılamak, borç sürdürülebilirliğini korumak ve Moskova'nın saldırganlığı konusunda hesap verebilirliği sağlamak açısından hem pratik hem de adil bir çözüm olacağını savundu.
AB'nin elinde, büyük bölümü Brüksel merkezli saklama kuruluşu Euroclear'da bulunan 210 milyar euroluk Rus varlığı bulunuyor.
Marchenko, konunun siyasi açıdan zor olduğunu kabul ederken AB'yi merkezi ve hukuken sağlam bir çerçeve üzerinde düşünmeye çağırdı.
Bakan pazartesi günü Avrupa Politika Merkezi'nin (EPC) düzenlediği bir panelde de benzer mesajlar verdi. Panelde, Belçika açısından riskleri azaltmak amacıyla varlıkların Euroclear'dan AB'ye ait bir saklama kuruluşuna devredilmesi fikri ele alındı.
Marchenko, "Dostlarımızın, Avrupalı siyasetçilerin yeterince cesur olmalarına ve bazı cesur adımlar atmalarına ihtiyacımız var," dedi.
"Ne yazık ki savaş uzuyor, savaş zorlaşıyor ve hayatta kalabilmemiz için dondurulmuş Rus varlıkları konusunda bir çözüm bulunmasına ya da bize başka kaynaklar sağlanmasına ihtiyacımız var."
Marchenko, Ukrayna'nın 2027'de karşı karşıya kalacağı ciddi mali tablonun da ana hatlarını paylaştı.
Bağışçılardan ihtiyaç duyulan 52,6 milyar dolarlık mali yardımın şu ana kadar yalnızca 20 milyar doları karşılandı. Bu da 32,6 milyar dolarlık açık bırakıyor. Bunun yanı sıra müttefiklerin henüz güvence vermediği yaklaşık 45 milyar dolarlık savunma harcaması bulunuyor.
Toplamda ortaya çıkan finansman açığı 78 milyar dolara ulaşıyor.
Marchenko'ya göre bütçe üzerindeki baskı, Rusya'nın kesintisiz saldırıları nedeniyle daha da ağırlaşıyor. Saldırılar günlük ekonomik faaliyetleri ciddi şekilde aksatırken elektrik şebekelerine zarar verdi, fabrikaları tahrip etti ve vergi tahsilatını sekteye uğrattı. Moskova son dönemde Ukrayna'nın dijital ekonomisini ve iletişim sistemlerini aksatmak amacıyla veri merkezlerini de hedef almaya başladı.
Aynı zamanda Karadeniz'deki abluka, Ukraynalı çiftçilerin tahıllarını dünya genelindeki müşterilere ulaştırmak için ihtiyaç duydukları deniz yollarını kullanmasını engelledi. Deniz ticaretinin kapalı kaldığı her gün kayıplar artıyor.
Bakan Marchenko, "2022'den bu yana ilk kez vergi ve gümrük idarelerimizde hedeflerin altında kaldığımızı fark ettik," dedi.
Kredi üzerindeki baskı artıyor
Şubat 2022'den bu yana dondurulmuş durumda olan Rusya Merkez Bankası varlıklarının kullanılması ilk kez gündeme gelmiyor.
Avrupa Komisyonu geçen yıl söz konusu varlıkları Ukrayna için faizsiz bir kredi hattına yönlendirmeye çalışmıştı. Ancak bu öneri aralık ayında yapılan kritik zirvede sonuçsuz kaldı. Başlıca karşı çıkan ülke olan Belçika, öneriye karşı çoğunluğu toplamayı başardı.
B planı olarak AB liderleri, ortak borçlanmaya dayalı 90 milyar euroluk destek kredisi oluşturma konusunda anlaştı. Kredinin yarısı 2026, diğer yarısı ise 2027 için olmak üzere 45'er milyar euro olarak bölündü.
Ancak Rusya'nın saldırılarını tırmandırması maliyeti hızla artırdı.
Marchenko, "90 milyar eurodan çok memnunuz," dedi. "Ama yeterli değil."
İsveç, Hollanda, İspanya ve Polonya da Baltık ülkelerinin desteğiyle kredinin yeterli olmayacağı uyarısında bulunarak Rus varlıklarının kullanılması için "yeni seçenekler" geliştirilmesi çağrısı yaptı.
Belçika bu girişime hemen karşı çıktı. Diplomatlara göre kritik oy konumundaki İtalya ve Fransa da devlet varlıklarına dokunulması konusunda şüphelerini koruyor.
Avrupa Komisyonu yeni bir başarısızlıktan kaçınmak istiyor ve şu anda "öncelikli odağın", Ukrayna parlamentosundaki reformların yavaş ilerlemesi nedeniyle aksayan 90 milyar euroluk kredinin kullandırılması olduğunu vurguluyor.
AB yetkilileri, Ukrayna'nın daha önce kararlaştırılan yardımları serbest bırakmak için gerekli adımları atmadan yeni kaynak talep etmesinden rahatsızlık duyuyor.
AB'nin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos da salı günkü bağışçılar konferansında bu mesajı yineledi.
Kos açılış konuşmasında, "Ukraynalı dostlarımıza mesajımız açık: Üzerinde anlaşılan reformları hayata geçirin ki sizi mali açıdan desteklemeye devam edebilelim," dedi.
"Hükümetin, Rada'nın ve Ukrayna genelindeki kurumların bu ortak çaba etrafında birleşmesi ve reformları kararlılıkla hayata geçirmek için harekete geçmesi gerekiyor."
Avrupa Komisyonu son bir aydır Ukrayna ve Uluslararası Para Fonu (IMF) ile mali açığın tam boyutunu belirlemek amacıyla yoğun görüşmeler yürütüyor.
Ukrayna başlangıçta bu yıl için Savunma Bakanlığı bütçesinde 27 milyar dolarlık açık bulunduğunu bildirmişti ancak bu rakam daha sonra aşağı çekildi. Marchenko ise açıklamalarında 2026'dan ziyade 2027'deki ihtiyaçlara odaklandı.
Avrupa Komisyonu, Kiev'in paylaştığı rakamları henüz doğrulamadı.