Kiev, azınlıkların eğitim haklarına ilişkin yasa tasarısını ekim ayında oylamaya sunacak. Budapeşte ise Ukrayna'nın Transkarpatya'daki Macarların haklarına ilişkin yasaları kabul etmesini bekliyor.
Macaristan ve Ukrayna, Ukrayna'daki etnik Macarların hakları konusunda uzun süredir devam eden anlaşmazlığı sona erdirme noktasına yaklaşıyor. Bu durum, Budapeşte ile Kiev arasındaki ilişkilerde önemli bir engelin ortadan kalkmasının önünü açabilir.
REKLAM
REKLAM
İlişkiler, Viktor Orbán döneminde ciddi şekilde gerildi. Orbán hükümeti, Ukrayna konusunda Kiev'le defalarca karşı karşıya geldi ve ülkenin AB üyelik sürecindeki ilerlemesini engelledi. Mayıs ayında göreve gelen halefi Péter Magyar ise ilişkileri düzeltmeye çalışıyor. Ancak Ukrayna'nın Transkarpatya bölgesindeki etnik Macarların hakları hâlâ iki ülke arasında gerilim kaynağı olmayı sürdürüyor.
İki ülke haziran ayında azınlık haklarını güçlendirmek amacıyla 11 maddelik bir plan üzerinde anlaşmıştı. Bunun üzerine Macaristan, Ukrayna'nın AB'ye katılım müzakerelerinde iki müzakere kümesinin açılmasına izin verdi.
Ancak Budapeşte, anlaşma kapsamında gerekli yasaların önce Ukrayna parlamentosu Verhovna Rada tarafından kabul edilmesini şart koşarak daha fazla ilerlemeyi engelledi. Söz konusu yasaların yıl sonuna kadar kabul edilmesi bekleniyor.
Macaristan Dışişleri Bakanı Anita Orbán, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Ukrayna Başbakan Yardımcısı Vsevolod Chsentsov bana bizzat ulusal azınlıkların eğitim haklarına ilişkin bir yasa tasarısının Ukrayna parlamentosuna sunulacağını bildirdi. Bu adımı memnuniyetle karşılıyoruz,” dedi.
Orbán, “Macaristan, diyaloğun sürdürülmesi ve Transkarpatya'daki Macar toplumunun günlük yaşamında somut sonuçlar elde edilmesiyle ilgilenmeye devam ediyor,” ifadelerini kullandı.
Anlaşma gerilimi azaltabilir
Gelişme, iki hükümet arasında yalnızca iki hafta önce yaşanan yeni bir gerilimin ardından geldi.
Magyar ile Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, Zelenskiy'nin C8 bölgesel kalkınma girişimi konusunda karşı karşıya geldi. Sybiha, Magyar'ın Macaristan'ın kendi isteği dışında girişime dahil edildiğini söylemesinin ardından Macar lideri Orbán'ın izinden gitmekle suçladı.
Dil ve kültürel hakları kapsayan bir yasa tasarısının ekim ayının ilerleyen günlerinde Rada'nın gündemine gelmesi bekleniyor. Kiev yönetimi son gelişmeler hakkında henüz resmi bir açıklama yapmadı.
Ukrayna merkezli LIGA.net, iki ülkenin uzmanlarının bu hafta yoğun görüşmeler yürüttüğünü ve Kiev'in 11 maddelik planın hangi bölümlerini hayata geçirebileceği konusunda anlaşmaya vardığını bildirdi.
Institut für Europäische Politik Direktör Yardımcısı Dániel Hegedűs, Euronews'e yaptığı açıklamada, gelişmenin ikili ilişkilerdeki son dönemdeki olumsuz gidişatı tersine çevirmeye yardımcı olabileceğini, ancak yasanın Rada'da hâlâ engellerle karşılaşabileceğini söyledi.
Hegedűs, “Verkhovna Rada'da istikrarlı çoğunlukların bulunmaması nedeniyle yasanın ekim ayında kabul edilmesi iddialı bir hedef ve Ukrayna yönetiminin ülkenin AB entegrasyonu açısından stratejik öneme sahip konularda siyasi kontrolü yeniden sağlayıp sağlayamayacağının gerçek bir sınaması,” dedi.
Azınlık anlaşması Ukrayna'nın AB müzakerelerinin önünü açabilir
Magyar ile Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy daha önce görüşmeyi planlamış ancak Macar lider, görüşmeyi azınlık hakları konusunda ilerleme sağlanması şartına bağlamıştı.
Macar kamuoyunun tutumu da süreci karmaşıklaştırıyor. Orbán döneminde Ukrayna'ya yönelik yıllarca süren sert tutumun ardından muhafazakar seçmenler Kiev'le daha yakın ilişkilere temkinli yaklaşıyor. Ancak yurt dışındaki etnik Macarların haklarının savunulması da muhafazakar kesimde destek görüyor. Bu durum, Magyar'a bir anlaşmaya varmak için hareket alanı sağlayabilir.
Ukrayna azınlık haklarına ilişkin paketi kabul ederse Macaristan, Kiev'in AB üyelik müzakerelerinde daha fazla başlığın açılmasına yönelik vetosunu kaldırabilir.
Hegedűs, “Yasanın kabul edilmesinin Macaristan'ın tüm müzakere kümelerinin açılmasına mı yoksa yalnızca bazılarının açılmasına mı destek vermesini sağlayacağı henüz bilinmiyor,” dedi.
“En olumlu senaryoda, azınlık yasasının kabul edilmesi ve Macaristan'ın tüm müzakere kümelerinin açılmasına destek vermesi, iki ülke ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olabilir.”
Hegedűs ayrıca Ukrayna'da azınlık hakları paketinin kabul edilmesinin, “Budapeşte'nin ablukayı sürdürmesini zorlaştıracağını ve bunun Avrupa düzeyinde siyasi maliyetini önemli ölçüde artıracağını” söyledi.