Sistem değişikliğinin ardından eski Doğu Almanya vatandaşlarının yalnızca yüzde 17'si işini koruyabildi. Bunun etkileri, bugün hâlâ nüfus ve şirket merkezleri açısından yetersiz kalan bölgelerde görülüyor.
Almanya, Doğu ve Batı'nın yeniden birleşmesinin 36'ıncı yıl dönümünü kutluyor. Eski Doğu Almanya'nın (GDR) 3 Ekim 1990'da Federal Almanya Cumhuriyeti'ne katılmasıyla, 41 yıl süren bölünme sona ermiş ve Berlin yeniden birleşik Almanya'nın başkenti olmuştu.
REKLAM
REKLAM
Brandenburg'da Hristiyan Demokrat Birliği'nin (CDU) eyalet meclisindeki lideri Steeven Bretz, bir zamanlar sınırın geçtiği Potsdam'daki Glienicke Köprüsü'nde eski Başbakan Helmut Kohl'u andı.
Bretz, Instagram hesabından yaptığı paylaşımda, “Başta birleşmenin gerçekleşmiş olması olmak üzere ona çok şey borçluyuz,” dedi. Bretz, Almanya'nın birleşmesini kutlayabilmenin “tarihin bir armağanı” olduğunu söyledi.
Berlin ile Potsdam'ı birbirine bağlayan Glienicke Köprüsü, İkinci Dünya Savaşı'nın son yılında yıkılmış, 1949'da yeniden inşa edilerek “Birlik Köprüsü” adıyla açılmıştı. Soğuk Savaş döneminde ise uluslararası ajan değişimlerinin yapıldığı yer olarak ün kazanmıştı.
Brandenburg eyalet hükümeti de eyalet başkenti Potsdam yerine, Başbakan Dietmar Woidke'nin (SPD) katılımıyla Bremen'de düzenlenen ulusal kutlamalarda yer alıyor.
'Bir hayal gerçek olacak'
1982-1998 yılları arasında başbakanlık yapan Helmut Kohl, Almanya'nın yeniden birleşmesindeki rolü nedeniyle “birlik şansölyesi” olarak anılıyor.
Kohl, 2 Ekim 1990'da televizyonda yaptığı konuşmada, “Birkaç saat içinde bir hayal gerçek olacak. 40 yılı aşkın acı dolu bölünmenin ardından Almanya, vatanımız yeniden birleşiyor” demişti.
Kohl, Almanlardan bölünme döneminde acı çekenleri unutmamalarını istemişti.
“Aileler acımasızca parçalandı. Siyasi tutuklular hapishanelere kapatıldı. İnsanlar Duvar'da hayatını kaybetti” diyen Kohl, özgürlükleri için mücadele eden Doğu Almanlara, İkinci Dünya Savaşı'nın eski galiplerine ve Orta, Doğu ve Güney Avrupa'daki özgürlük hareketlerine teşekkür etmişti.
Almanya'nın Doğu-Batı ayrımı sona erdi mi?
Alman Federal Hükümeti'nin Doğu Almanya'dan Sorumlu Temsilcisi tarafından hazırlanan 2026 tarihli rapora göre, Doğu ve Batı Almanya'da yaşayanlar bugün yaşam koşullarını birçok açıdan benzer şekilde değerlendiriyor.
Buna rağmen Doğu Almanya'dan gelenler, federal hükümetin üst düzey kurumlarındaki kilit görevlerde hâlâ nüfuslarına oranla daha az temsil ediliyor. Doğu Almanların bu pozisyonlardaki payı 2022'de yüzde 13,9 iken 2026'da yüzde 16,3'e yükseldi.
Doğu ve Batı arasındaki fark özellikle miras ve bağışlarda belirgin. Federal İstatistik Dairesi'ne göre 2025'te vergilendirilebilir mal varlığı transferlerinin toplam değerinin yüzde 95'i Batı Almanya'ya gitti.
Bu farkların nedenlerinden biri, yeniden birleşmenin ardından yaşanan büyük dönüşüm. Rockwool Foundation Berlin tarafından hazırlanan ve Reuters'a önceden sunulan bir araştırmaya göre, eski Doğu Almanya vatandaşlarının yalnızca yüzde 17'si sistem değişikliğinin ardından işini koruyabildi.
Eski Doğu Almanya'daki çok sayıda şirket 1990'larda pazarlarını kaybetti veya kapandı. Genç ve nitelikli çalışanların Batı'ya göç etmesi de bu süreci hızlandırdı.
Bunun sonucunda bazı bölgelerde bugün hâlâ hem nüfus hem de şirket merkezleri açısından eksiklik yaşanıyor.
Federal hükümet, yapısal olarak zayıf bölgelere yönelik desteği artırarak Doğu ve Batı arasındaki bu farklılıkları daha da azaltmaya çalışıyor.
Almanya neden bölündü?
İkinci Dünya Savaşı'nın ardından savaşı kazanan dört ülke, ABD, Sovyetler Birliği, Birleşik Krallık ve Fransa, yenilen Almanya'yı dört işgal bölgesine ayırdı.
Soğuk Savaş'ın başlamasıyla birlikte Almanya'nın siyasi ve ekonomik geleceği konusunda anlaşmazlık ortaya çıktı. Bunun sonucunda 1949'da Batı'da Federal Almanya Cumhuriyeti (FAC), Doğu'da ise Alman Demokratik Cumhuriyeti (ADC) kuruldu.
Her iki Almanya da 1955'te egemenlik kazandı. Batı Almanya'nın egemenliği Müttefik Devletler, Doğu Almanya'nınki ise Sovyetler Birliği tarafından tanındı. Ancak Almanya üzerindeki bazı özel haklar yabancı güçlerde kalmaya devam etti.
Bu haklar, yeniden birleşmeyle birlikte sona erdi. Birleşmenin dış politika koşulları ise İki Artı Dört Antlaşması ile belirlendi. Antlaşmada Batı ve Doğu Almanya, Oder-Neisse hattını Polonya ile aralarındaki sınır olarak tanıdı.
Neden 3 Ekim, 9 Kasım değil?
Berlin Duvarı 9 Kasım 1989'da yıkıldı ve bu tarih başlangıçta Almanya'nın milli bayramı olması için düşünüldü.
Ancak 9 Kasım'ın aynı zamanda 1938'deki Kristal Gece pogromlarının yıl dönümü olması nedeniyle bu tarihten vazgeçildi.
Bunun yerine, Birleşme Antlaşması'nın yürürlüğe girdiği 3 Ekim 1990 Almanya'nın yeniden birleşme günü olarak belirlendi.
31 Ağustos 1990'da, dönemin Federal Almanya Cumhuriyeti İçişleri Bakanı Wolfgang Schäuble ile Doğu Almanya Devlet Sekreteri Günther Krause tarafından imzalanan antlaşmayla 3 Ekim, “Alman Birliği Günü” ilan edildi ve resmi tatil olarak belirlendi. Her iki isim de Hristiyan Demokrat Birliği (CDU) üyesiydi.
3 Ekim, daha önce Almanya'nın ulusal günü olarak kutlanan 17 Haziran'ın yerini aldı. 17 Haziran, 1953'te Doğu Almanya'da gerçekleşen halk ayaklanmasının anısına düzenleniyordu ve bugün de Almanya'da ulusal anma günü olarak kabul ediliyor.
