İran Parlamentosu, 'düşman' yabancı medyaya röportaj vermeyi suç sayan tasarıyı kabul etti

İran Parlamentosu, salı günü, İran vatandaşlarının İstihbarat Bakanlığı tarafından “düşman” olarak tanımlanan medya kuruluşlarına röportaj vermesini veya bu kuruluşların düzenlediği tartışmalara katılmasını yasaklayan maddeyi 174'e karşı 6 oyla kabul etti.

REKLAM

REKLAM

“İstihbarat servisleri ile yabancı hükümet veya kuruluşların nüfuzuna karşı mücadele” başlıklı yasa tasarısının 22. maddesi, İran İslam Cumhuriyeti'ne karşı hasım olarak sınıflandırılan ülkelerle bağlantılı kişiler tarafından sahip olunan, yönetilen veya finanse edilen medya kuruluşlarını da kapsıyor.

Maddeyi ihlal edenler, İran İslam Ceza Kanunu kapsamında altıncı derece cezalara tabi tutulabilecek. Bunlar arasında altı aydan iki yıla kadar hapis, para cezası, 31 ila 74 kırbaç, sosyal haklardan mahrum bırakma ve diğer kısıtlamalar bulunuyor.

Yasa tasarısı yabancı hükümetleri iki kategoriye ayırıyor.

“Birinci derece hükümet”, İran yasaları veya Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'nin kararıyla resmen düşman olarak tanımlanan devletleri ifade ediyor.

“İkinci derece” ise Tahran'ın siyasi, savunma, güvenlik, ekonomik, sosyal veya kültürel çıkarlarına zarar vermeyi amaçlayan eylemler planlamış veya gerçekleştirmiş devletleri kapsıyor.

İkinci kategoride yer alacak ülkelerin listesi İstihbarat Bakanlığı ile Devrim Muhafızları'nın istihbarat birimi tarafından hazırlanacak ve ardından Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'nin onayına sunulacak.

Tahran milletvekili Alireza Salimi'nin, hükümet yetkililerinin 22. maddenin kapsamı dışında tutulmasına yönelik önerisi de aynı oturumda kabul edildi.

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın kabinesi ise tasarıya karşı çıkmıştı.

Kabine, 22 Ağustos'taki toplantısında yasanın “ciddi kusurlar” içerdiğini belirtmişti. Hükümet, düzenlemenin bilimsel faaliyetleri kısıtlayabileceği, nitelikli kişilerin ülkeden ayrılmasını hızlandırabileceği ve ulusal ve uluslararası düzeyde olumsuz sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunmuştu.

Birinci Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammed Rıza Arif de düzenlemenin bilim ve teknoloji alanında sonuçları olabileceği uyarısında bulunmuştu.

Cumhurbaşkanının hukuk işlerinden sorumlu yardımcısı Mecid Ensari ise “Bu tasarıda geniş ve genel kategorilerin suç kapsamına alınması vatandaşların haklarına zarar verebilir,” demişti.

Parlamento ayrıca aynı yasa tasarısının 20. maddesini de kabul etti. Buna göre, görevi gereği yayımlanmamış resmi bilgilere erişen kişiler, önceden izin almadan bu bilgileri yabancı bir temsilciyle paylaşamayacak.

Bu hükmü ihlal edenler dört ila 10 yıl hapis cezasıyla karşı karşıya kalacak ve söz konusu bilgilere erişmelerini sağlayan görevden ömür boyu men edilecek.

Yasa, İranlı yetkililerin ülke dışında faaliyet gösteren Farsça yayın yapan medya kuruluşlarına yönelik aylardır süren sert açıklamalarının ardından geldi.

İran Silahlı Kuvvetleri Sözcüsü Abolfazl Shekarchi, 26 Ağustos'ta BBC Farsça, Iran International ve Radio Farda'yı ABD ve İsrail istihbarat kuruluşlarıyla bağlantılı olmakla suçlamıştı.

Shekarchi, bu kuruluşların çalışanlarının İslam Cumhuriyeti'nin “askeri hedefler listesine” alınabileceğini söylemişti.

Parlamento oylamasının ardından tasarının yasa haline gelmesi için hâlâ ek onaylardan geçmesi gerekiyor. Meclis, kalan maddelerin görüşmesini tamamladıktan sonra metni, yasaları şeriat ve anayasayla uyum açısından inceleyen Anayasayı Koruyucular Konseyi'ne gönderecek.

Koruyucular Konseyi itirazlarını sürdürür ve Meclis kendi tutumunda ısrar ederse, nihai kararı Düzenin Maslahatını Belirleme Konseyi verecek.

Söz konusu maddeyi kabul eden parlamento, 1979 İslam Devrimi'nden bu yana en düşük katılım oranının kaydedildiği, yaklaşık yüzde 41'lik bir katılımla yapılan seçimler sonucunda oluştu.

Tahran'da katılım yaklaşık yüzde 24'te kaldı. Başkentte birinci olan aday yaklaşık 598 bin oy alırken, 2016 seçimlerinde Tahran'ın önde gelen adayının oy sayısı 1,6 milyonun üzerindeydi.