2020'lerin başında matematik sınavlarından geçer not almakta bile zorlanan yapay zeka sistemleri, bugün matematiğin onlarca yıldır çözülemeyen problemlerine yanıt üretebiliyor.
OpenAI, yüzlerce matematik probleminin çözümünü veya çürütülmesini içeren 722 araştırma makalesi yayımladı. Yapay zekanın matematikte ulaştığı seviye bilim insanlarını şaşkına çevirirken, sonuçların güvenilirliği ve bu kadar çok çalışmanın aynı anda yayımlanması tartışma yarattı.
REKLAM
REKLAM
Yapay zeka modellerinin matematiksel problem çözme yetenekleri son yıllarda büyük bir ilerleme kaydetti.
2020'lerin başında matematik sınavlarından geçer not almakta bile zorlanan yapay zeka sistemleri, bugün matematiğin onlarca yıldır çözülemeyen problemlerine yanıt üretebiliyor.
OpenAI, geçen ay akışkanlar dinamiğinin en zorlu problemlerinden biri olan Navier-Stokes denklemleriyle ilgili bir sorunun çözümünü duyurmuştu. Şirket şimdi de farklı matematik alanlarını kapsayan 722 makaleyi tek seferde kamuoyuyla paylaştı.
Makalelerdeki keşifleri hangi yapay zeka modelinin gerçekleştirdiği açıklanmadı. OpenAI yalnızca şirket içinde geliştirilen ileri düzey bir modelin kullanıldığını belirtti.
25 yıldır üzerinde çalıştığı problemi yapay zeka çözdü
Yayımlanan çalışmalar arasında matematikçi Francis Johnson'ın uzun yıllar üzerinde çalıştığı Wall'un D(2) problemi de var.
University College London'da görev yapan Johnson, NewScientist'e yaptığı açıklamada, bu probleme 25 yılını ayırdığını ve konuyla ilgili iki kitap yazdığını söyledi.
Sonunda problemi çözmekten vazgeçtiğini belirten matematikçi, yapay zekanın bu kadar kısa sürede sonuca ulaşmasını şaşkınlıkla karşıladı.
Johnson, son aylarda yapay zeka modelleriyle çalıştığını ve sistemlerin sunduğu analizlerin gelişmişliğinden etkilendiğini dile getirdi.
Yapay zekanın matematikteki ilerlemesinin bilim insanlarını alışılmadık bir durumla karşı karşıya bıraktığını belirten Johnson, şöyle konuştu:
"Cin artık şişeden çıktı. Bununla yaşamayı öğrenmek zorundayız. İnsanların uyum sağlayabilen varlıklar olduğu söylenir, dolayısıyla uyum sağlamamız gerekecek. Sanırım şimdilik sadece geri çekilip hayretler içinde izleyebiliriz."
Sonuçların doğruluğu henüz kesinleşmedi
Öte yandan, bazı matematikçiler, OpenAI'ın yayımladığı sonuçlara temkinli yaklaşılması gerektiğini vurguluyor.
Imperial College London'dan Kevin Buzzard, yayımlanan makaleler arasında kendi uzmanlık alanı olan sayılar teorisiyle ilgili 30 çalışma bulunduğunu belirtti.
NewScientist'e konuşan Buzzard'a göre bunların yalnızca yedisi gerçekten etkileyici sonuçlar içeriyor. Üstelik bu yedi çalışmadan yalnızca biri, matematiksel ispatların doğruluğunu bilgisayar yardımıyla denetleyen Lean sistemiyle doğrulanmış durumda.
Lean, matematiksel ifadelerin ve ispatların mantıksal geçerliliğini ayrıntılı biçimde kontrol etmeye olanak tanıyor.
Buzzard, diğer altı çalışmanın doğrulanabilmesi için uzman matematikçilerin ispatları incelemesi veya bunların Lean sistemine aktarılması gerektiğini söyledi.
"Ne yazık ki bu sonuçların matematik camiası tarafından kabul edilmesi zaman alacak. Gazetecilerin de matematikçiler işlerini yaparken beklemesi gerekecek."
Buna rağmen Buzzard, yapay zekanın matematikteki genel ilerlemesini olağanüstü buluyor.
Yeni sonuçların büyük ölçüde doğru çıkması halinde matematikte yeni bir dönemin nasıl şekilleneceğinin anlaşılabileceğini belirten araştırmacı, "Matematiğin bütün alanlarında uzman olan insanların yaşadığı dönem çok geride kaldı. Ancak şimdi bu özelliğe sahip makinelere sahipmişiz gibi görünüyor," dedi.
Yine de pek çok araştırmacı, yüzlerce makalenin aynı anda yayımlanmasını ve sonuçların yeterince açıklanmamasını eleştiriyor. Üstelik birçok uzman, matematikçilerin yalnızca sonuçlarla değil, problem çözme sürecinin kendisiyle de ilgilendiğini hatırlatıyor. Zira bu süreçte yeni problemler ortaya çıkabiliyor ve bunlar da yeni sonuçlara götürebiliyor. Yapay zekanın bu sonuç odaklı yaklaşımının yeni keşiflerin önünde engel oluşturup oluşturmayacağı ise tartışma konusu.
Bazı uzmanlar da bu sürecin matematikçileri, bir çeşit kontrolcü rolüne indirgemesinden endişeli.
Terence Tao da yapay zeka şirketlerini eleştirmişti
OpenAI'ın 722 makaleyi yayımlama biçimi de tartışma yarattı.
Matematik araştırmaları genellikle bilimsel dergilerde veya baskı öncesi arşiv platformlarında paylaşılırken, şirket bu çalışmalarını daha çok bilgisayar kodlarının paylaşılması için kullanılan GitHub üzerinden yayımladı.
Nirekim, ön baskı platformu arXiv, yapay zeka tarafından üretilen düşük değerli çalışmaların sayısındaki artışı sınırlamak amacıyla kısa süre önce yükleme kısıtlamaları getireceğini duyurmuştu.
Dünyanın önde gelen matematikçilerinden, Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles'ta görev yapan Terence Tao da geçen ay yapay zeka şirketlerinin matematiksel keşifleri üretme ve bilim dünyasına toplu halde sunma biçimini eleştirmişti.
Tao, çok sayıda çalışmanın yeterli açıklama ve doğrulama olmadan matematik camiasının önüne bırakılmasının alana zarar verebileceği uyarısında bulunmuştu.
Bu tartışmaların ardından bağımsız Matematik ve Yapay Zeka Danışma Grubu (AGMAI) kurulmuştu.
Grup, yapay zeka şirketlerinin matematiksel keşiflerini nasıl yayımlaması gerektiğine ilişkin bir dizi tavsiye hazırlamıştı. Bunlar arasında kullanılan yapay zeka modelinin adının, modele verilen komutların ve tahmini hesaplama maliyetinin açıklanması yer alıyor. Ayrıca yapay zeka tarafından üretilen ispatların mümkün olduğunca biçimsel yöntemlerle doğrulanması öneriliyor.
Danışma grubu, şirketlerin yalnızca başarılı sonuçlarını değil, modellerinin benzer zorluktaki kaç problemi çözmeye çalışıp başarısız olduğunu da açıklamasını istiyor. Problemlerin hangi ölçütlerle seçildiğinin belirtilmesi de tavsiyeler arasında.
OpenAI'ın son paylaşımı ise bu önerilerin birçoğunu karşılamadığı gerekçesiyle eleştirilerin hedefi oldu.